೩. ಸೀಹಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಅಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರಾತಿಆದಿಕಾ ಸೀಹಾಯ ಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ವೇಸಾಲಿಯಂ ಸೀಹಸೇನಾಪತಿನೋ ಭಗಿನಿಯಾ ಧೀತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸಾ ‘‘ಮಾತುಲಸ್ಸ ನಾಮಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ಸೀಹಾತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಸಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾರಾ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿನೋ ಧಮ್ಮೇ ದೇಸಿಯಮಾನೇ ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅನುಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿ. ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಚ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಆರಭಿತ್ವಾಪಿ ಬಹಿದ್ಧಾ ಪುಥುತ್ತಾರಮ್ಮಣೇ ವಿಧಾವನ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ನಿವತ್ತೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಸತ್ತ ಸಂವಚ್ಛರಾನಿ ಮಿಚ್ಛಾವಿತಕ್ಕೇಹಿ ಬಾಧೀಯಮಾನಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸಾದಂ ಅಲಭನ್ತೀ ‘‘ಕಿಂ ಮೇ ಇಮಿನಾ ಪಾಪಜೀವಿತೇನ, ಉಬ್ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಮರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ರುಕ್ಖಸಾಖಾಯಂ ಲಗ್ಗಿತ್ವಾ ತಂ ಅತ್ತನೋ ಕಣ್ಠೇ ಪಟಿಮುಞ್ಚನ್ತೀ ಪುಬ್ಬಾಚಿಣ್ಣವಸೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನೀಹರಿ, ಅನ್ತಿಮಭವಿಕತಾಯ ಪಾಸಸ್ಸ ಬನ್ಧನಂ ಗೀವಟ್ಠಾನೇ ಅಹೋಸಿ, ಞಾಣಸ್ಸ ಪರಿಪಾಕಂ ಗತತ್ತಾ ಸಾ ತಾವದೇವ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಸಮಕಾಲಮೇವ ಚ ಪಾಸಬನ್ಧೋ ಗೀವತೋ ಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ ವಿನಿವತ್ತಿ. ಸಾ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ಉದಾನವಸೇನ –

೭೭. ‘‘ಅಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರಾ, ಕಾಮರಾಗೇನ ಅಟ್ಟಿತಾ;

ಅಹೋಸಿಂ ಉದ್ಧತಾ ಪುಬ್ಬೇ, ಚಿತ್ತೇ ಅವಸವತ್ತಿನೀ.

೭೮. ‘‘ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಾ ಕ್ಲೇಸೇಹಿ, ಸುಭಸಞ್ಞಾನುವತ್ತಿನೀ;

ಸಮಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ನ ಲಭಿಂ, ರಾಗಚಿತ್ತವಸಾನುಗಾ.

೭೯. ‘‘ಕಿಸಾ ಪಣ್ಡು ವಿವಣ್ಣಾ ಚ, ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಚಾರಿಹಂ;

ನಾಹಂ ದಿವಾ ವಾ ರತ್ತಿಂ ವಾ, ಸುಖಂ ವಿನ್ದಿಂ ಸುದುಕ್ಖಿತಾ.

೮೦. ‘‘ತತೋ ರಜ್ಜುಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಪಾವಿಸಿಂ ವನಮನ್ತರಂ;

ವರಂ ಮೇ ಇಧ ಉಬ್ಬನ್ಧಂ, ಯಞ್ಚ ಹೀನಂ ಪುನಾಚರೇ.

೮೧. ‘‘ದಳ್ಹಪಾಸಂ ಕರಿತ್ವಾನ, ರುಕ್ಖಸಾಖಾಯ ಬನ್ಧಿಯ;

ಪಕ್ಖಿಪಿಂ ಪಾಸಂ ಗೀವಾಯಂ, ಅಥ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿ ಮೇ’’ತಿ. –

ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಅಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರಾತಿ ಅನುಪಾಯಮನಸಿಕಾರೇನ, ಅಸುಭೇ ಸುಭನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸಗ್ಗಾಹೇನ. ಕಾಮರಾಗೇನ ಅಟ್ಟಿತಾತಿ ಕಾಮಗುಣೇಸು ಛನ್ದರಾಗೇನ ಪೀಳಿತಾ. ಅಹೋಸಿಂ ಉದ್ಧತಾ ಪುಬ್ಬೇ, ಚಿತ್ತೇ ಅವಸವತ್ತಿನೀತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಮಮ ಚಿತ್ತೇ ಮಯ್ಹಂ ವಸೇ ಅವತ್ತಮಾನೇ ಉದ್ಧತಾ ನಾನಾರಮ್ಮಣೇ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಚಿತ್ತಾ ಅಸಮಾಹಿತಾ ಅಹೋಸಿಂ.

ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಾ ಕ್ಲೇಸೇಹಿ, ಸುಭಸಞ್ಞಾನುವತ್ತಿನೀತಿ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಪತ್ತೇಹಿ ಕಾಮರಾಗಾದಿಕಿಲೇಸೇಹಿ ಅಭಿಭೂತಾ ರೂಪಾದೀಸು ಸುಭನ್ತಿ ಪವತ್ತಾಯ ಕಾಮಸಞ್ಞಾಯ ಅನುವತ್ತನಸೀಲಾ. ಸಮಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ನ ಲಭಿಂ, ರಾಗಚಿತ್ತವಸಾನುಗಾತಿ ಕಾಮರಾಗಸಮ್ಪಯುತ್ತಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಸಂ ಅನುಗಚ್ಛನ್ತೀ ಈಸಕಮ್ಪಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸಮಂ ಚೇತೋಸಮಥಂ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಂ ನ ಲಭಿಂ.

ಕಿಸಾ ಪಣ್ಡು ವಿವಣ್ಣಾ ಚಾತಿ ಏವಂ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಾವೇನ ಕಿಸಾ ಧಮನಿಸನ್ಥತಗತ್ತಾ ಉಪ್ಪಣ್ಡುಪ್ಪಣ್ಡುಕಜಾತಾ ತತೋ ಏವ ವಿವಣ್ಣಾ ವಿಗತಛವಿವಣ್ಣಾ ಚ ಹುತ್ವಾ. ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನೀತಿ ಸತ್ತ ಸಂವಚ್ಛರಾನಿ. ಚಾರಿಹನ್ತಿ ಚರಿಂ ಅಹಂ. ನಾಹಂ ದಿವಾ ವಾ ರತ್ತಿಂ ವಾ, ಸುಖಂ ವಿನ್ದಿಂ ಸುದುಕ್ಖಿತಾತಿ ಏವಮಹಂ ಸತ್ತಸು ಸಂವಚ್ಛರೇಸು ಕಿಲೇಸದುಕ್ಖೇನ ದುಕ್ಖಿತಾ ಏಕದಾಪಿ ದಿವಾ ವಾ ರತ್ತಿಂ ವಾ ಸಮಣಸುಖಂ ನ ಪಟಿಲಭಿಂ.

ತತೋತಿ ಕಿಲೇಸಪರಿಯುಟ್ಠಾನೇನ ಸಮಣಸುಖಾಲಾಭಭಾವತೋ. ರಜ್ಜುಂ ಗಹೇತ್ವಾನ ಪಾವಿಸಿಂ, ವನಮನ್ತರನ್ತಿ ಪಾಸರಜ್ಜುಂ ಆದಾಯ ವನನ್ತರಂ ಪಾವಿಸಿಂ. ಕಿಮತ್ಥಂ ಪಾವಿಸೀತಿ ಚೇ ಆಹ – ‘‘ವರಂ ಮೇ ಇಧ ಉಬ್ಬನ್ಧಂ, ಯಞ್ಚ ಹೀನಂ ಪುನಾಚರೇ’’ತಿ ಯದಹಂ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಹೀನಂ ಗಿಹಿಭಾವಂ ಪುನ ಆಚರೇ ಆಚರೇಯ್ಯಂ ಅನುತಿಟ್ಠೇಯ್ಯಂ, ತತೋ ಸತಗುಣೇನ ಸಹಸ್ಸಗುಣೇನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವನನ್ತರೇ ಉಬ್ಬನ್ಧಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಮರಣಂ ಮೇ ವರಂ ಸೇಟ್ಠನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿ ಮೇತಿ ಯದಾ ರುಕ್ಖಸಾಖಾಯ ಬನ್ಧಪಾಸಂ ಗೀವಾಯಂ ಪಕ್ಖಿಪಿ, ಅಥ ತದನನ್ತರಮೇವ ವುಟ್ಠಾನಗಾಮಿನಿವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗೇನ ಘಟಿತತ್ತಾ ಮಗ್ಗಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸಬ್ಬಾಸವೇಹಿ ಮಮ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿ ವಿಮುತ್ತಂ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಸೀಹಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.