೧೦. ಪಟಾಚಾರಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ನಙ್ಗಲೇಹಿ ಕಸಂ ಖೇತ್ತನ್ತಿಆದಿಕಾ ಪಟಾಚಾರಾಯ ಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ, ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೀ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ವಿನಯಧರಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ, ಅಧಿಕಾರಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ಸಾ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೀ ಕಸ್ಸಪಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಕಿಕಿಸ್ಸ ಕಾಸಿರಞ್ಞೋ ಗೇಹೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ತನ್ನಂ ಭಗಿನೀನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಾ ಹುತ್ವಾ ವೀಸತಿ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪರಿವೇಣಂ ಅಕಾಸಿ. ಸಾ ತತೋ ಚುತಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ, ಏಕಂ ಬುದ್ಧನ್ತರಂ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಸೇಟ್ಠಿಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹೇ ಏಕೇನ ಕಮ್ಮಕಾರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಿಲೇಸಸನ್ಥವಂ ಅಕಾಸಿ. ತಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಸಮಜಾತಿಕಸ್ಸ ಕುಮಾರಸ್ಸ ದಾತುಂ ದಿವಸಂ ಸಣ್ಠಪೇಸುಂ. ತಂ ಞತ್ವಾ ಸಾ ಹತ್ಥಸಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತೇನ ಕತಸನ್ಥವೇನ ಪುರಿಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಗ್ಗದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಾಮಕೇ ವಸನ್ತೀ ಗಬ್ಭಿನೀ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ಪರಿಪಕ್ಕೇ ಗಬ್ಭೇ ‘‘ಕಿಂ ಇಧ ಅನಾಥವಾಸೇನ, ಕುಲಗೇಹಂ ಗಚ್ಛಾಮ, ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ‘‘ಅಜ್ಜ ಗಚ್ಛಾಮ, ಸ್ವೇ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಕಾಲಕ್ಖೇಪಂ ಕರೋನ್ತೇ ‘‘ನಾಯಂ ಬಾಲೋ ಮಂ ನೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಬಹಿ ಗತೇ ಗೇಹೇ ಪಟಿಸಾಮೇತಬ್ಬಂ ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ ‘‘ಕುಲಘರಂ ಗತಾತಿ ಮಯ್ಹಂ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಕಥೇಥಾ’’ತಿ ಪಟಿವಿಸ್ಸಕಘರವಾಸೀನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ಏಕಿಕಾವ ಕುಲಘರಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ಸೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಗೇಹೇ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪಟಿವಿಸ್ಸಕೇ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಕುಲಘರಂ ಗತಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕುಲಧೀತಾ ಅನಾಥಾ ಜಾತಾ’’ತಿ ಪದಾನುಪದಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ತಸ್ಸಾ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಏವ ಗಬ್ಭವುಟ್ಠಾನಂ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ಪಸುತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಗಮನುಸ್ಸುಕ್ಕಾ ಸಾಮಿಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿ. ದುತಿಯವಾರಮ್ಪಿ ಗಬ್ಭಿನೀ ಅಹೋಸೀತಿಆದಿ ಸಬ್ಬಂ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬಂ.

ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ಯದಾ ತಸ್ಸಾ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಕಮ್ಮಜವಾತಾ ಚಲಿಂಸು, ತದಾ ಮಹಾಅಕಾಲಮೇಘೋ ಉದಪಾದಿ. ಸಮನ್ತತೋ ವಿಜ್ಜುಲತಾಹಿ ಆದಿತ್ತಂ ವಿಯ ಮೇಘಥನಿತೇಹಿ ಭಿಜ್ಜಮಾನಂ ವಿಯ ಚ ಉದಕಧಾರಾನಿಪಾತನಿರನ್ತರಂ ನಭಂ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಸಾಮಿ, ಮೇ ಅನೋವಸ್ಸಕಂ ಠಾನಂ ಜಾನಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಏಕಂ ತಿಣಸಞ್ಛನ್ನಂ ಗುಮ್ಬಂ ದಿಸ್ವಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಹತ್ಥಗತಾಯ ವಾಸಿಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಗುಮ್ಬೇ ದಣ್ಡಕೇ ಛಿನ್ದಿತುಕಾಮೋ ತಿಣೇಹಿ ಸಞ್ಛಾದಿತವಮ್ಮಿಕಸೀಸನ್ತೇ ಉಟ್ಠಿತರುಕ್ಖದಣ್ಡಕಂ ಛಿನ್ದಿ. ತಾವದೇವ ಚ ನಂ ತತೋ ವಮ್ಮಿಕತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಘೋರವಿಸೋ ಆಸೀವಿಸೋ ಡಂಸಿ. ಸೋ ತತ್ಥೇವ ಪತಿತ್ವಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಸಾ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವನ್ತೀ ತಸ್ಸ ಆಗಮನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ದ್ವೇಪಿ ದಾರಕೇ ವಾತವುಟ್ಠಿಂ ಅಸಹಮಾನೇ ವಿರವನ್ತೇ ಉರನ್ತರೇ ಕತ್ವಾ, ದ್ವೀಹಿ ಜಾಣುಕೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಹತ್ಥೇಹಿ ಚ ಭೂಮಿಂ ಉಪ್ಪೀಳೇತ್ವಾ ಯಥಾಠಿತಾವ ರತ್ತಿಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ವಿಭಾತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಮಂಸಪೇಸಿವಣ್ಣಂ ಏಕಂ ಪುತ್ತಂ ಪಿಲೋತಿಕಚುಮ್ಬಟಕೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಹತ್ಥೇಹಿ ಉರೇಹಿ ಚ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ, ಇತರಂ ‘‘ಏಹಿ, ತಾತ, ಪಿತಾ ತೇ ಇತೋ ಗತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಾಮಿಕೇನ ಗತಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ತಂ ವಮ್ಮಿಕಸಮೀಪೇ ಕಾಲಙ್ಕತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಮ ಸಾಮಿಕೋ ಮತೋ’’ತಿ ರೋದನ್ತೀ ಪರಿದೇವನ್ತೀ ಸಕಲರತ್ತಿಂ ದೇವೇನ ವುಟ್ಠತ್ತಾ ಜಣ್ಣುಕಪ್ಪಮಾಣಂ ಥನಪ್ಪಮಾಣಂ ಉದಕಂ ಸವನ್ತಿಂ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ನದಿಂ ಪತ್ವಾ, ಅತ್ತನೋ ಮನ್ದಬುದ್ಧಿತಾಯ ದುಬ್ಬಲತಾಯ ಚ ದ್ವೀಹಿ ದಾರಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಉದಕಂ ಓತರಿತುಂ ಅವಿಸಹನ್ತೀ ಜೇಟ್ಠಪುತ್ತಂ ಓರಿಮತೀರೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಇತರಂ ಆದಾಯ ಪರತೀರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಖಾಭಙ್ಗಂ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪಿಲೋತಿಕಚುಮ್ಬಟಕೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇತರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬಾಲಪುತ್ತಕಂ ಪಹಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಪುನಪ್ಪುನಂ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕಯಮಾನಾ ನದಿಂ ಓತರತಿ.

ಅಥಸ್ಸಾ ನದೀಮಜ್ಝಂ ಗತಕಾಲೇ ಏಕೋ ಸೇನೋ ತಂ ದಾರಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಂಸಪೇಸೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಆಕಾಸತೋ ಭಸ್ಸಿ. ಸಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಭೋ ಹತ್ಥೇ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ಸೂಸೂ’’ತಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಮಹಾಸದ್ದಂ ನಿಚ್ಛಾರೇಸಿ. ಸೇನೋ ದೂರಭಾವೇನ ತಂ ಅನಾದಿಯನ್ತೋ ಕುಮಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವೇಹಾಸಂ ಉಪ್ಪತಿ. ಓರಿಮತೀರೇ ಠಿತೋ ಪುತ್ತೋ ಉಭೋ ಹತ್ಥೇ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮಹಾಸದ್ದಂ ನಿಚ್ಛಾರಯಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ವೇಗೇನ ಉದಕೇ ಪತಿ. ಇತಿ ಬಾಲಪುತ್ತಕೋ ಸೇನೇನ, ಜೇಟ್ಠಪುತ್ತಕೋ ಉದಕೇನ ಹತೋ. ಸಾ ‘‘ಏಕೋ ಮೇ ಪುತ್ತೋ ಸೇನೇನ ಗಹಿತೋ, ಏಕೋ ಉದಕೇನ ವೂಳ್ಹೋ, ಪನ್ಥೇ ಮೇ ಪತಿ ಮತೋ’’ತಿ ರೋದನ್ತೀ ಪರಿದೇವನ್ತೀ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ಸಾವತ್ಥಿತೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ಏಕಂ ಪುರಿಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕತ್ಥ ವಾಸಿಕೋಸಿ, ತಾತಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಾವತ್ಥಿವಾಸಿಕೋಮ್ಹಿ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಅಸುಕವೀಥಿಯಂ ಅಸುಕಕುಲಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಜಾನಾಸಿ, ತಾತಾ’’ತಿ? ‘‘ಜಾನಾಮಿ, ಅಮ್ಮ, ತಂ ಪನ ಮಾ ಪುಚ್ಛಿ, ಅಞ್ಞಂ ಪುಚ್ಛಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಞ್ಞೇನ ಮೇ ಪಯೋಜನಂ ನತ್ಥಿ, ತದೇವ ಪುಚ್ಛಾಮಿ, ತಾತಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಮ್ಮ, ತ್ವಂ ಅತ್ತನೋ ಅನಾಚಿಕ್ಖಿತುಂ ನ ದೇಸಿ, ಅಜ್ಜ ತೇ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ದೇವೋ ವಸ್ಸನ್ತೋ ದಿಟ್ಠೋ’’ತಿ? ‘‘ದಿಟ್ಠೋ ಮೇ, ತಾತ, ಮಯ್ಹಮೇವ ಸೋ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ವುಟ್ಠೋ, ತಂ ಕಾರಣಂ ಪಚ್ಛಾ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಿ, ಏತಸ್ಮಿಂ ತಾವ ಮೇ ಸೇಟ್ಠಿಗೇಹೇ ಪವತ್ತಿಂ ಕಥೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಮ್ಮ, ಅಜ್ಜ ರತ್ತಿಯಂ ಸೇಟ್ಠಿ ಚ ಭರಿಯಾ ಚ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೋ ಚಾತಿ ತಯೋಪಿ ಜನೇ ಅವತ್ಥರಮಾನಂ ಗೇಹಂ ಪತಿ, ತೇ ಏಕಚಿತಕಾಯಂ ಝಾಯನ್ತಿ, ಸ್ವಾಯಂ ಧೂಮೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ. ಸಾ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ನಿವತ್ಥವತ್ಥಮ್ಪಿ ಪತಮಾನಂ ನ ಸಞ್ಜಾನಿ. ಸೋಕುಮ್ಮತ್ತತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಜಾತರೂಪೇನೇವ –

‘‘ಉಭೋ ಪುತ್ತಾ ಕಾಲಙ್ಕತಾ, ಪನ್ಥೇ ಮಯ್ಹಂ ಪತೀ ಮತೋ;

ಮಾತಾ ಪಿತಾ ಚ ಭಾತಾ ಚ, ಏಕಚಿತಮ್ಹಿ ಡಯ್ಹರೇ’’ತಿ. (ಅಪ. ಥೇರೀ ೨.೨.೪೯೮) –

ವಿಲಪನ್ತೀ ಪರಿಬ್ಭಮತಿ.

ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಸ್ಸಾ ನಿವಾಸನಮತ್ತೇನಪಿ ಪಟೇನ ಅಚರಣತೋ ಪತಿತಾಚಾರತ್ತಾ ಪಟಾಚಾರಾತ್ವೇವ ಸಮಞ್ಞಾ ಅಹೋಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಗಚ್ಛ, ಉಮ್ಮತ್ತಿಕೇ’’ತಿ ಕೇಚಿ ಕಚವರಂ ಮತ್ಥಕೇ ಖಿಪನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇ ಪಂಸುಂ ಓಕಿರನ್ತಿ, ಅಪರೇ ಲೇಡ್ಡುಂ ಖಿಪನ್ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ಮಹಾಪರಿಸಾಮಜ್ಝೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ತಂ ತಥಾ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಞಾಣಪರಿಪಾಕಞ್ಚ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಯಥಾ ವಿಹಾರಾಭಿಮುಖೀ ಆಗಚ್ಛತಿ, ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಪರಿಸಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಿಸ್ಸಾ ಉಮ್ಮತ್ತಿಕಾಯ ಇತೋ ಆಗನ್ತುಂ ಮಾದತ್ಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಭಗವಾ ಮಾ ನಂ ವಾರಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅವಿದೂರಟ್ಠಾನಂ ಆಗತಕಾಲೇ ‘‘ಸತಿಂ ಪಟಿಲಭ ಭಗಿನೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ತಾವದೇವ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವೇನ ಸತಿಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ನಿವತ್ಥವತ್ಥಸ್ಸ ಪತಿತಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಉಕ್ಕುಟಿಕಂ ಉಪನಿಸಜ್ಜಾಯ ನಿಸೀದಿ. ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ಉತ್ತರಸಾಟಕಂ ಖಿಪಿ. ಸಾ ತಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅವಸ್ಸಯೋ ಮೇ ಹೋಥ, ಏಕಂ ಮೇ ಪುತ್ತಂ ಸೇನೋ ಗಣ್ಹಿ, ಏಕೋ ಉದಕೇನ ವೂಳ್ಹೋ, ಪನ್ಥೇ ಪತಿ ಮತೋ, ಮಾತಾಪಿತರೋ ಭಾತಾ ಚ ಗೇಹೇನ ಅವತ್ಥಟಾ ಮತಾ ಏಕಚಿತಕಸ್ಮಿಂ ಝಾಯನ್ತೀ’’ತಿ ಸಾ ಸೋಕಕಾರಣಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಪಟಾಚಾರೇ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ, ತವ ಅವಸ್ಸಯೋ ಭವಿತುಂ ಸಮತ್ಥಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತಾಸಿ. ಯಥಾ ಹಿ ತ್ವಂ ಇದಾನಿ ಪುತ್ತಾದೀನಂ ಮರಣನಿಮಿತ್ತಂ ಅಸ್ಸೂನಿ ಪವತ್ತೇಸಿ, ಏವಂ ಅನಮತಗ್ಗೇ ಸಂಸಾರೇ ಪುತ್ತಾದೀನಂ ಮರಣಹೇತು ಪವತ್ತಿತಂ ಅಸ್ಸು ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾಸಮುದ್ದಾನಂ ಉದಕತೋ ಬಹುತರ’’ನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

‘‘ಚತೂಸು ಸಮುದ್ದೇಸು ಜಲಂ ಪರಿತ್ತಕಂ, ತತೋ ಬಹುಂ ಅಸ್ಸುಜಲಂ ಅನಪ್ಪಕಂ;

ದುಕ್ಖೇನ ಫುಟ್ಠಸ್ಸ ನರಸ್ಸ ಸೋಚನಾ, ಕಿಂ ಕಾರಣಾ ಅಮ್ಮ ತುವಂ ಪಮಜ್ಜಸೀ’’ತಿ. (ಧ. ಪ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧೧೨ ಪಟಾಚಾರಾಥೇರೀವತ್ಥು) –

ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ.

ಏವಂ ಸತ್ಥರಿ ಅನಮತಗ್ಗಪರಿಯಾಯಕಥಂ (ಸಂ. ನಿ. ೨.೧೨೫-೧೨೬) ಕಥೇನ್ತೇ ತಸ್ಸಾ ಸೋಕೋ ತನುತರಭಾವಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ತನುಭೂತಸೋಕಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಪಟಾಚಾರೇ, ಪುತ್ತಾದಯೋ ನಾಮ ಪರಲೋಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ತಾಣಂ ವಾ ಲೇಣಂ ವಾ ಸರಣಂ ವಾ ಭವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತೀ’’ತಿ ವಿಜ್ಜಮಾನಾಪಿ ತೇ ನ ಸನ್ತಿ ಏವ, ತಸ್ಮಾ ಪಣ್ಡಿತೇನ ಅತ್ತನೋ ಸೀಲಂ ವಿಸೋಧೇತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮಿಮಗ್ಗೋಯೇವ ಸಾಧೇತಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

‘‘ನ ಸನ್ತಿ ಪುತ್ತಾ ತಾಣಾಯ, ನ ಪಿತಾ ನಾಪಿ ಬನ್ಧವಾ;

ಅನ್ತಕೇನಾಧಿಪನ್ನಸ್ಸ, ನತ್ಥಿ ಞಾತೀಸು ತಾಣತಾ.

‘‘ಏತಮತ್ಥವಸಂ ಞತ್ವಾ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಸೀಲಸಂವುತೋ;

ನಿಬ್ಬಾನಗಮನಂ ಮಗ್ಗಂ, ಖಿಪ್ಪಮೇವ ವಿಸೋಧಯೇ’’ತಿ. (ಧ. ಪ. ೨೮೮-೨೮೯) –

ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಪಟಾಚಾರಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ನೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ. ಸಾ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದಾ ಉಪರಿಮಗ್ಗತ್ಥಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀ ಏಕದಿವಸಂ ಘಟೇನ ಉದಕಂ ಆದಾಯ ಪಾದೇ ಧೋವನ್ತೀ ಉದಕಂ ಆಸಿಞ್ಚಿ. ತಂ ಥೋಕಂ ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜಿ, ದುತಿಯವಾರಂ ಆಸಿತ್ತಂ ತತೋ ದೂರಂ ಅಗಮಾಸಿ, ತತಿಯವಾರಂ ಆಸಿತ್ತಂ ತತೋಪಿ ದೂರತರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸಾ ತದೇವ ಆರಮ್ಮಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಯೋ ವಯೇ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಮಯಾ ಪಠಮಂ ಆಸಿತ್ತಉದಕಂ ವಿಯ ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಪಠಮವಯೇಪಿ ಮರನ್ತಿ, ತತೋ ದೂರಂ ಗತಂ ದುತಿಯವಾರಂ ಆಸಿತ್ತಂ ಉದಕಂ ವಿಯ ಮಜ್ಝಿಮವಯೇಪಿ, ತತೋ ದೂರತರಂ ಗತಂ ತತಿಯವಾರಂ ಆಸಿತ್ತಂ ಉದಕಂ ವಿಯ ಪಚ್ಛಿಮವಯೇಪಿ ಮರನ್ತಿಯೇವಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋವ ಓಭಾಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಸಮ್ಮುಖೇ ಠತ್ವಾ ಕಥೇನ್ತೋ ವಿಯ ‘‘ಏವಮೇತಂ, ಪಟಾಚಾರೇ, ಸಬ್ಬೇಪಿಮೇ ಸತ್ತಾ ಮರಣಧಮ್ಮಾ, ತಸ್ಮಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಉದಯಬ್ಬಯಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ವಸ್ಸಸತಂ ಜೀವತೋ ತಂ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ಏಕಾಹಮ್ಪಿ ಏಕಕ್ಖಣಮ್ಪಿ ಜೀವಿತಂ ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

‘‘ಯೋ ಚ ವಸ್ಸಸತಂ ಜೀವೇ, ಅಪಸ್ಸಂ ಉದಯಬ್ಬಯಂ;

ಏಕಾಹಂ ಜೀವಿತಂ ಸೇಯ್ಯೋ, ಪಸ್ಸತೋ ಉದಯಬ್ಬಯ’’ನ್ತಿ. (ಧ. ಪ. ೧೧೩) –

ಗಾಥಮಾಹ. ಗಾಥಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಪಟಾಚಾರಾ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರೀ ೨.೨.೪೬೮-೫೧೧) –

‘‘ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋ, ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನ ಪಾರಗೂ;

ಇತೋ ಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಹಿ, ಕಪ್ಪೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ ನಾಯಕೋ.

‘‘ತದಾಹಂ ಹಂಸವತಿಯಂ, ಜಾತಾ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲೇ ಅಹುಂ;

ನಾನಾರತನಪಜ್ಜೋತೇ, ಮಹಾಸುಖಸಮಪ್ಪಿತಾ.

‘‘ಉಪೇತ್ವಾ ತಂ ಮಹಾವೀರಂ, ಅಸ್ಸೋಸಿಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ;

ತತೋ ಜಾತಪಸಾದಾಹಂ, ಉಪೇಸಿಂ ಸರಣಂ ಜಿನಂ.

‘‘ತತೋ ವಿನಯಧಾರೀನಂ, ಅಗ್ಗಂ ವಣ್ಣೇಸಿ ನಾಯಕೋ;

ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಲಜ್ಜಿನಿಂ ತಾದಿಂ, ಕಪ್ಪಾಕಪ್ಪವಿಸಾರದಂ.

‘‘ತದಾ ಮುದಿತಚಿತ್ತಾಹಂ, ತಂ ಠಾನಮಭಿಕಙ್ಖಿನೀ;

ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ದಸಬಲಂ, ಸಸಙ್ಘಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ.

‘‘ಭೋಜಯಿತ್ವಾನ ಸತ್ತಾಹಂ, ದದಿತ್ವಾವ ತಿಚೀವರಂ;

ನಿಪಚ್ಚ ಸಿರಸಾ ಪಾದೇ, ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವಿಂ.

‘‘ಯಾ ತಯಾ ವಣ್ಣಿತಾ ವೀರ, ಇತೋ ಅಟ್ಠಮಕೇ ಮುನಿ;

ತಾದಿಸಾಹಂ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯದಿ ಸಿಜ್ಝತಿ ನಾಯಕ.

‘‘ತದಾ ಅವೋಚ ಮಂ ಸತ್ಥಾ, ಭದ್ದೇ ಮಾ ಭಾಯಿ ಅಸ್ಸಸ;

ಅನಾಗತಮ್ಹಿ ಅದ್ಧಾನೇ, ಲಚ್ಛಸೇ ತಂ ಮನೋರಥಂ.

‘‘ಸತಸಹಸ್ಸಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಓಕ್ಕಾಕಕುಲಸಮ್ಭವೋ;

ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಗೋತ್ತೇನ, ಸತ್ಥಾ ಲೋಕೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮೇಸು ದಾಯಾದಾ, ಓರಸಾ ಧಮ್ಮನಿಮ್ಮಿತಾ;

ಪಟಾಚಾರಾತಿ ನಾಮೇನ, ಹೇಸ್ಸತಿ ಸತ್ಥು ಸಾವಿಕಾ.

‘‘ತದಾಹಂ ಮುದಿತಾ ಹುತ್ವಾ, ಯಾವಜೀವಂ ತದಾ ಜಿನಂ;

ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಾ ಪರಿಚರಿಂ, ಸಸಙ್ಘಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸುಕತೇನ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಜಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ತಾವತಿಂಸಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ಇಮಮ್ಹಿ ಭದ್ದಕೇ ಕಪ್ಪೇ, ಬ್ರಹ್ಮಬನ್ಧು ಮಹಾಯಸೋ;

ಕಸ್ಸಪೋ ನಾಮ ಗೋತ್ತೇನ, ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ ವದತಂ ವರೋ.

‘‘ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ಮಹೇಸಿಸ್ಸ, ತದಾ ಆಸಿ ನರಿಸ್ಸರೋ;

ಕಾಸಿರಾಜಾ ಕಿಕೀ ನಾಮ, ಬಾರಾಣಸಿಪುರುತ್ತಮೇ.

‘‘ತಸ್ಸಾಸಿಂ ತತಿಯಾ ಧೀತಾ, ಭಿಕ್ಖುನೀ ಇತಿ ವಿಸ್ಸುತಾ;

ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಜಿನಗ್ಗಸ್ಸ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಸಮರೋಚಯಿಂ.

‘‘ಅನುಜಾನಿ ನ ನೋ ತಾತೋ, ಅಗಾರೇವ ತದಾ ಮಯಂ;

ವೀಸವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ, ವಿಚರಿಮ್ಹ ಅತನ್ದಿತಾ.

‘‘ಕೋಮಾರಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ರಾಜಕಞ್ಞಾ ಸುಖೇಧಿತಾ;

ಬುದ್ಧೋಪಟ್ಠಾನನಿರತಾ, ಮುದಿತಾ ಸತ್ತಧೀತರೋ.

‘‘ಸಮಣೀ ಸಮಣಗುತ್ತಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖುನೀ ಭಿಕ್ಖುದಾಯಿಕಾ;

ಧಮ್ಮಾ ಚೇವ ಸುಧಮ್ಮಾ ಚ, ಸತ್ತಮೀ ಸಙ್ಘದಾಯಿಕಾ.

‘‘ಅಹಂ ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣಾ ಚ, ಖೇಮಾ ಭದ್ದಾ ಚ ಭಿಕ್ಖುನೀ;

ಕಿಸಾಗೋತಮೀ ಧಮ್ಮದಿನ್ನಾ, ವಿಸಾಖಾ ಹೋತಿ ಸತ್ತಮೀ.

‘‘ತೇಹಿ ಕಮ್ಮೇಹಿ ಸುಕತೇಹಿ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಜಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ತಾವತಿಂಸಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ಪಚ್ಛಿಮೇ ಚ ಭವೇ ದಾನಿ, ಜಾತಾ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲೇ ಅಹಂ;

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪುರವರೇ, ಇದ್ಧೇ ಫೀತೇ ಮಹದ್ಧನೇ.

‘‘ಯದಾ ಚ ಯೋಬ್ಬನೂಪೇತಾ, ವಿತಕ್ಕವಸಗಾ ಅಹಂ;

ನರಂ ಜಾರಪತಿಂ ದಿಸ್ವಾ, ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ಏಕಪುತ್ತಪಸೂತಾಹಂ, ದುತಿಯೋ ಕುಚ್ಛಿಯಾ ಮಮ;

ತದಾಹಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ, ಓಕ್ಖಾಮೀತಿ ಸುನಿಚ್ಛಿತಾ.

‘‘ನಾರೋಚೇಸಿಂ ಪತಿಂ ಮಯ್ಹಂ, ತದಾ ತಮ್ಹಿ ಪವಾಸಿತೇ;

ಏಕಿಕಾ ನಿಗ್ಗತಾ ಗೇಹಾ, ಗನ್ತುಂ ಸಾವತ್ಥಿಮುತ್ತಮಂ.

‘‘ತತೋ ಮೇ ಸಾಮಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ, ಸಮ್ಭಾವೇಸಿ ಪಥೇ ಮಮಂ;

ತದಾ ಮೇ ಕಮ್ಮಜಾ ವಾತಾ, ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಅತಿದಾರುಣಾ.

‘‘ಉಟ್ಠಿತೋ ಚ ಮಹಾಮೇಘೋ, ಪಸೂತಿಸಮಯೇ ಮಮ;

ದಬ್ಬತ್ಥಾಯ ತದಾ ಗನ್ತ್ವಾ, ಸಾಮಿ ಸಪ್ಪೇನ ಮಾರಿತೋ.

‘‘ತದಾ ವಿಜಾತದುಕ್ಖೇನ, ಅನಾಥಾ ಕಪಣಾ ಅಹಂ;

ಕುನ್ನದಿಂ ಪೂರಿತಂ ದಿಸ್ವಾ, ಗಚ್ಛನ್ತೀ ಸಕುಲಾಲಯಂ.

‘‘ಬಾಲಂ ಆದಾಯ ಅತರಿಂ, ಪಾರಕೂಲೇ ಚ ಏಕಕಂ;

ಸಾಯೇತ್ವಾ ಬಾಲಕಂ ಪುತ್ತಂ, ಇತರಂ ತರಣಾಯಹಂ.

‘‘ನಿವತ್ತಾ ಉಕ್ಕುಸೋ ಹಾಸಿ, ತರುಣಂ ವಿಲಪನ್ತಕಂ;

ಇತರಞ್ಚ ವಹೀ ಸೋತೋ, ಸಾಹಂ ಸೋಕಸಮಪ್ಪಿತಾ.

‘‘ಸಾವತ್ಥಿನಗರಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಅಸ್ಸೋಸಿಂ ಸಜನೇ ಮತೇ;

ತದಾ ಅವೋಚಂ ಸೋಕಟ್ಟಾ, ಮಹಾಸೋಕಸಮಪ್ಪಿತಾ.

‘‘ಉಭೋ ಪುತ್ತಾ ಕಾಲಙ್ಕತಾ, ಪನ್ಥೇ ಮಯ್ಹಂ ಪತೀ ಮತೋ;

ಮಾತಾ ಪಿತಾ ಚ ಭಾತಾ ಚ, ಏಕಚಿತಮ್ಹಿ ಡಯ್ಹರೇ.

‘‘ತದಾ ಕಿಸಾ ಚ ಪಣ್ಡು ಚ, ಅನಾಥಾ ದೀನಮಾನಸಾ;

ಇತೋ ತತೋ ಭಮನ್ತೀಹಂ, ಅದ್ದಸಂ ನರಸಾರಥಿಂ.

‘‘ತತೋ ಅವೋಚ ಮಂ ಸತ್ಥಾ, ಪುತ್ತೇ ಮಾ ಸೋಚಿ ಅಸ್ಸಸ;

ಅತ್ತಾನಂ ತೇ ಗವೇಸಸ್ಸು, ಕಿಂ ನಿರತ್ಥಂ ವಿಹಞ್ಞಸಿ.

‘‘ನ ಸನ್ತಿ ಪುತ್ತಾ ತಾಣಾಯ, ನ ಞಾತೀ ನಾಪಿ ಬನ್ಧವಾ;

ಅನ್ತಕೇನಾಧಿಪನ್ನಸ್ಸ, ನತ್ಥಿ ಞಾತೀಸು ತಾಣತಾ.

‘‘ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮುನಿನೋ ವಾಕ್ಯಂ, ಪಠಮಂ ಫಲಮಜ್ಝಗಂ;

ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾನ ನಚಿರಂ, ಅರಹತ್ತಮಪಾಪುಣಿಂ.

‘‘ಇದ್ಧೀಸು ಚ ವಸೀ ಹೋಮಿ, ದಿಬ್ಬಾಯ ಸೋತಧಾತುಯಾ;

ಪರಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾನಾಮಿ, ಸತ್ಥುಸಾಸನಕಾರಿಕಾ.

‘‘ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಜಾನಾಮಿ, ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖು ವಿಸೋಧಿತಂ;

ಖೇಪೇತ್ವಾ ಆಸವೇ ಸಬ್ಬೇ, ವಿಸುದ್ಧಾಸಿಂ ಸುನಿಮ್ಮಲಾ.

‘‘ತತೋಹಂ ವಿನಯಂ ಸಬ್ಬಂ, ಸನ್ತಿಕೇ ಸಬ್ಬದಸ್ಸಿನೋ;

ಉಗ್ಗಹಿಂ ಸಬ್ಬವಿತ್ಥಾರಂ, ಬ್ಯಾಹರಿಞ್ಚ ಯಥಾತಥಂ.

‘‘ಜಿನೋ ತಸ್ಮಿಂ ಗುಣೇ ತುಟ್ಠೋ, ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪೇಸಿ ಮಂ;

ಅಗ್ಗಾ ವಿನಯಧಾರೀನಂ, ಪಟಾಚಾರಾವ ಏಕಿಕಾ.

‘‘ಪರಿಚಿಣ್ಣೋ ಮಯಾ ಸತ್ಥಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ;

ಓಹಿತೋ ಗರುಕೋ ಭಾರೋ, ಭವನೇತ್ತಿ ಸಮೂಹತಾ.

‘‘ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ಅಗಾರಸ್ಮಾನಗಾರಿಯಂ;

ಸೋ ಮೇ ಅತ್ಥೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯೋ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಸೇಕ್ಖಕಾಲೇ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಉಪರಿವಿಸೇಸಸ್ಸ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತಾಕಾರಂ ವಿಭಾವೇನ್ತೀ ಉದಾನವಸೇನ –

೧೧೨. ‘‘ನಙ್ಗಲೇಹಿ ಕಸಂ ಖೇತ್ತಂ, ಬೀಜಾನಿ ಪವಪಂ ಛಮಾ;

ಪುತ್ತದಾರಾನಿ ಪೋಸೇನ್ತಾ, ಧನಂ ವಿನ್ದನ್ತಿ ಮಾಣವಾ.

೧೧೩. ‘‘ಕಿಮಹಂ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಸತ್ಥುಸಾಸನಕಾರಿಕಾ;

ನಿಬ್ಬಾನಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛಾಮಿ, ಅಕುಸೀತಾ ಅನುದ್ಧತಾ.

೧೧೪. ‘‘ಪಾದೇ ಪಕ್ಖಾಲಯಿತ್ವಾನ, ಉದಕೇಸು ಕರೋಮಹಂ;

ಪಾದೋದಕಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾನ, ಥಲತೋ ನಿನ್ನಮಾಗತಂ.

೧೧೫. ‘‘ತತೋ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧೇಸಿಂ, ಅಸ್ಸಂ ಭದ್ರಂವಜಾನಿಯಂ;

ತತೋ ದೀಪಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ವಿಹಾರಂ ಪಾವಿಸಿಂ ಅಹಂ;

ಸೇಯ್ಯಂ ಓಲೋಕಯಿತ್ವಾನ, ಮಞ್ಚಕಮ್ಹಿ ಉಪಾವಿಸಿಂ.

೧೧೬. ‘‘ತತೋ ಸೂಚಿಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ವಟ್ಟಿಂ ಓಕಸ್ಸಯಾಮಹಂ;

ಪದೀಪಸ್ಸೇವ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಅಹು ಚೇತಸೋ’’ತಿ. – ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಕಸನ್ತಿ ಕಸನ್ತಾ ಕಸಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾ. ಬಹುತ್ಥೇ ಹಿ ಇದಂ ಏಕವಚನಂ. ಪವಪನ್ತಿ ಬೀಜಾನಿ ವಪನ್ತಾ. ಛಮಾತಿ ಛಮಾಯಂ. ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಹಿ ಇದಂ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಇಮೇ ಮಾಣವಾ ಸತ್ತಾ ನಙ್ಗಲೇಹಿ ಫಾಲೇಹಿ ಖೇತ್ತಂ ಕಸನ್ತಾ ಯಥಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಖೇತ್ತಭೂಮಿಯಂ ಪುಬ್ಬಣ್ಣಾಪರಣ್ಣಭೇದಾನಿ ಬೀಜಾನಿ ವಪನ್ತಾ ತಂಹೇತು ತಂನಿಮಿತ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪುತ್ತದಾರಾದೀನಿ ಪೋಸೇನ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಧನಂ ಪಟಿಲಭನ್ತಿ. ಏವಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಯೋನಿಸೋ ಪಯುತ್ತೋ ಪಚ್ಚತ್ತಪುರಿಸಕಾರೋ ನಾಮ ಸಫಲೋ ಸಉದಯೋ.

ತತ್ಥ ಕಿಮಹಂ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಸತ್ಥುಸಾಸನಕಾರಿಕಾ. ನಿಬ್ಬಾನಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛಾಮಿ, ಅಕುಸೀತಾ ಅನುದ್ಧತಾತಿ ಅಹಂ ಸುವಿಸುದ್ಧಸೀಲಾ ಆರದ್ಧವೀರಿಯತಾಯ ಅಕುಸೀತಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸುಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತತಾಯ ಅನುದ್ಧತಾ ಚ ಹುತ್ವಾ ಚತುಸಚ್ಚಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಭಾವನಾಸಙ್ಖಾತಂ ಸತ್ಥು ಸಾಸನಂ ಕರೋನ್ತೀ ಕಸ್ಮಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛಾಮಿ, ಅಧಿಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ ಏವಾತಿ.

ಏವಂ ಪನ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀ ಏಕದಿವಸಂ ಪಾದಧೋವನಉದಕೇ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಪಾದೇ ಪಕ್ಖಾಲಯಿತ್ವಾನಾ’’ತಿಆದಿ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಅಹಂ ಪಾದೇ ಧೋವನ್ತೀ ಪಾದಪಕ್ಖಾಲನಹೇತು ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಆಸಿತ್ತೇಸು ಉದಕೇಸು ಥಲತೋ ನಿನ್ನಮಾಗತಂ ಪಾದೋದಕಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕರೋಮಿ.

‘‘ಯಥಾ ಇದಂ ಉದಕಂ ಖಯಧಮ್ಮಂ ವಯಧಮ್ಮಂ, ಏವಂ ಸತ್ತಾನಂ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ ಏವಂ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣಂ, ತದನುಸಾರೇನ ದುಕ್ಖಲಕ್ಖಣಂ, ಅನತ್ತಲಕ್ಖಣಞ್ಚ ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇನ್ತೀ ತತೋ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧೇಸಿಂ, ಅಸ್ಸಂ ಭದ್ರಂವಜಾನಿಯನ್ತಿ ಯಥಾ ಅಸ್ಸಂ ಭದ್ರಂ ಆಜಾನಿಯಂ ಕುಸಲೋ ಸಾರಥಿ ಸುಖೇನ ಸಾರೇತಿ, ಏವಂ ಮಯ್ಹಂ ಚಿತ್ತಂ ಸುಖೇನೇವ ಸಮಾಧೇಸಿಂ, ವಿಪಸ್ಸನಾಸಮಾಧಿನಾ ಸಮಾಹಿತಂ ಅಕಾಸಿಂ. ಏವಂ ಪನ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇನ್ತೀ ಉತುಸಪ್ಪಾಯನಿಜಿಗಿಸಾಯ ಓವರಕಂ ಪವಿಸನ್ತೀ ಅನ್ಧಕಾರವಿಧಮನತ್ಥಂ ದೀಪಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಬ್ಭಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ದೀಪಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಞ್ಚಕೇ ನಿಸಿನ್ನಮತ್ತಾವ ದೀಪಂ ವಿಜ್ಝಾಪೇತುಂ ಅಗ್ಗಳಸೂಚಿಯಾ ದೀಪವಟ್ಟಿಂ ಆಕಡ್ಢಿಂ, ತಾವದೇವ ಉತುಸಪ್ಪಾಯಲಾಭೇನ ತಸ್ಸಾ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಹಿತಂ ಅಹೋಸಿ, ವಿಪಸ್ಸನಾವೀಥಿಂ ಓತರಿ, ಮಗ್ಗೇನ ಘಟ್ಟೇಸಿ. ತತೋ ಮಗ್ಗಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಆಸವಾನಂ ಖಯೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ತತೋ ದೀಪಂ ಗಹೇತ್ವಾನ…ಪೇ… ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಅಹು ಚೇತಸೋ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಸೇಯ್ಯಂ ಓಲೋಕಯಿತ್ವಾನಾತಿ ದೀಪಾಲೋಕೇನ ಸೇಯ್ಯಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ.

ಸೂಚಿನ್ತಿ ಅಗ್ಗಳಸೂಚಿಂ. ವಟ್ಟಿಂ ಓಕಸ್ಸಯಾಮೀತಿ ದೀಪಂ ವಿಜ್ಝಾಪೇತುಂ ತೇಲಾಭಿಮುಖಂ ದೀಪವಟ್ಟಿಂ ಆಕಡ್ಢೇಮಿ. ವಿಮೋಕ್ಖೋತಿ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಸೋ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಪರಮತ್ಥತೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತತಿ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಚೇತಸೋ’’ತಿ. ಯಥಾ ಪನ ವಟ್ಟಿತೇಲಾದಿಕೇ ಪಚ್ಚಯೇ ಸತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಾರಹೋ ಪದೀಪೋ ತದಭಾವೇ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜನತೋ ನಿಬ್ಬುತೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಂ ಕಿಲೇಸಾದಿಪಚ್ಚಯೇ ಸತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಾರಹಂ ಚಿತ್ತಂ ತದಭಾವೇ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜನತೋ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಆಹ – ‘‘ಪದೀಪಸ್ಸೇವ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಅಹು ಚೇತಸೋ’’ತಿ.

ಪಟಾಚಾರಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.