೭. ಸೇಲಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ನತ್ಥಿ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಲೋಕೇತಿಆದಿಕಾ ಸೇಲಾಯ ಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನನ್ತೀ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತಾ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಸಮಾನಜಾತಿಕಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ದಿನ್ನಾ, ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಬಹೂನಿ ವಸ್ಸಸತಾನಿ ಸುಖಸಂವಾಸಂ ವಸಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲಙ್ಕತೇ ಸಯಮ್ಪಿ ಅದ್ಧಗತಾ ವಯೋಅನುಪ್ಪತ್ತಾ ಸಂವೇಗಜಾತಾ ಕಿಂಕುಸಲಗವೇಸಿನೀ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಆರಾಮೇನ ಆರಾಮಂ ವಿಹಾರೇನ ವಿಹಾರಂ ಅನುವಿಚರತಿ ‘‘ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸೋಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸಾ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥು ಬೋಧಿರುಕ್ಖಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಯದಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಅಸಮೋ ಅಸಮಸಮೋ ಅಪ್ಪಟಿಪುಗ್ಗಲೋ, ದಸ್ಸೇತು ಮೇ ಅಯಂ ಬೋಧಿ ಪಾಟಿಹಾರಿಯ’’ನ್ತಿ ನಿಸೀದಿ. ತಸ್ಸಾ ತಥಾ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಸಮನನ್ತರಮೇವ ಬೋಧಿ ಪಜ್ಜಲಿ, ಸಬ್ಬಸೋವಣ್ಣಮಯಾ ಸಾಖಾ ಉಟ್ಠಹಿಂಸು, ಸಬ್ಬಾ ದಿಸಾ ವಿರೋಚಿಂಸು. ಸಾ ತಂ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸಾ ಗರುಚಿತ್ತೀಕಾರಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸಿರಸಿ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಸತ್ತರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ತತ್ಥೇವ ನಿಸೀದಿ. ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಉಳಾರಂ ಪೂಜಾಸಕ್ಕಾರಂ ಅಕಾಸಿ. ಸಾ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೀ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಆಳವೀರಟ್ಠೇ ಆಳವಿಕಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಧೀತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸೇಲಾತಿಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಆಳವಿಕಸ್ಸ ಪನ ರಞ್ಞೋ ಧೀತಾತಿ ಕತ್ವಾ ಆಳವಿಕಾತಿಪಿ ನಂ ವೋಹರನ್ತಿ. ಸಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತಾ ಸತ್ಥರಿ ಆಳವಕಂ ದಮೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಪತ್ತಚೀವರಂ ದತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಆಳವೀನಗರಂ ಉಪಗತೇ ದಾರಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಸಞ್ಜಾತಸಂವೇಗಾ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಕತಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸನ್ತೀ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಪರಿಪಕ್ಕಞಾಣಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರೀ ೨.೨.೬೧-೮೫) –

‘‘ನಗರೇ ಹಂಸವತಿಯಾ, ಚಾರಿಕೀ ಆಸಹಂ ತದಾ;

ಆರಾಮೇನ ಚ ಆರಾಮಂ, ಚರಾಮಿ ಕುಸಲತ್ಥಿಕಾ.

‘‘ಕಾಳಪಕ್ಖಮ್ಹಿ ದಿವಸೇ, ಅದ್ದಸಂ ಬೋಧಿಮುತ್ತಮಂ;

ತತ್ಥ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ, ಬೋಧಿಮೂಲೇ ನಿಸೀದಹಂ.

‘‘ಗರುಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠೇತ್ವಾ, ಸಿರೇ ಕತ್ವಾನ ಅಞ್ಜಲಿಂ;

ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಪವೇದೇತ್ವಾ, ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ ತಾವದೇ.

‘‘ಯದಿ ಬುದ್ಧೋ ಅಮಿತಗುಣೋ, ಅಸಮಪ್ಪಟಿಪುಗ್ಗಲೋ;

ದಸ್ಸೇತು ಪಾಟಿಹೀರಂ ಮೇ, ಬೋಧಿ ಓಭಾಸತು ಅಯಂ.

‘‘ಸಹ ಆವಜ್ಜಿತೇ ಮಯ್ಹಂ, ಬೋಧಿ ಪಜ್ಜಲಿ ತಾವದೇ;

ಸಬ್ಬಸೋಣ್ಣಮಯಾ ಆಸಿ, ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾ ವಿರೋಚತಿ.

‘‘ಸತ್ತರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ತತ್ಥ, ಬೋಧಿಮೂಲೇ ನಿಸೀದಹಂ;

ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಪತ್ತೇ, ದೀಪಪೂಜಂ ಅಕಾಸಹಂ.

‘‘ಆಸನಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ, ಪಞ್ಚದೀಪಾನಿ ಪಜ್ಜಲುಂ;

ಯಾವ ಉದೇತಿ ಸೂರಿಯೋ, ದೀಪಾ ಮೇ ಪಜ್ಜಲುಂ ತದಾ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸುಕತೇನ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಜಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ತಾವತಿಂಸಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ತತ್ಥ ಮೇ ಸುಕತಂ ಬ್ಯಮ್ಹಂ, ಪಞ್ಚದೀಪಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ;

ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಮುಬ್ಬೇಧಂ, ತಿಂಸಯೋಜನವಿತ್ಥತಂ.

‘‘ಅಸಙ್ಖಿಯಾನಿ ದೀಪಾನಿ, ಪರಿವಾರೇ ಜಲಿಂಸು ಮೇ;

ಯಾವತಾ ದೇವಭವನಂ, ದೀಪಾಲೋಕೇನ ಜೋತತಿ.

‘‘ಪರಮ್ಮುಖಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ, ಯದಿ ಇಚ್ಛಾಮಿ ಪಸ್ಸಿತುಂ;

ಉದ್ಧಂ ಅಧೋ ಚ ತಿರಿಯಂ, ಸಬ್ಬಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ ಚಕ್ಖುನಾ.

‘‘ಯಾವತಾ ಅಭಿಕಙ್ಖಾಮಿ, ದಟ್ಠುಂ ಸುಗತದುಗ್ಗತೇ;

ತತ್ಥ ಆವರಣಂ ನತ್ಥಿ, ರುಕ್ಖೇಸು ಪಬ್ಬತೇಸು ವಾ.

‘‘ಅಸೀತಿದೇವರಾಜೂನಂ, ಮಹೇಸಿತ್ತಮಕಾರಯಿಂ;

ಸತಾನಂ ಚಕ್ಕವತ್ತೀನಂ, ಮಹೇಸಿತ್ತಮಕಾರಯಿಂ.

‘‘ಯಂ ಯಂ ಯೋನುಪಪಜ್ಜಾಮಿ, ದೇವತ್ತಂ ಅಥ ಮಾನುಸಂ;

ದೀಪಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಪರಿವಾರೇ ಜಲನ್ತಿ ಮೇ.

‘‘ದೇವಲೋಕಾ ಚವಿತ್ವಾನ, ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಂ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಯಂ;

ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಗತಾ ಸನ್ತೀ, ಅಕ್ಖಿ ಮೇ ನ ನಿಮೀಲತಿ.

‘‘ದೀಪಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಸಮಙ್ಗಿತಾ;

ಜಲನ್ತಿ ಸೂತಿಕಾಗೇಹೇ, ಪಞ್ಚದೀಪಾನಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಪಚ್ಛಿಮೇ ಭವೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ, ಮಾನಸಂ ವಿನಿವತ್ತಯಿಂ;

ಅಜರಾಮತಂ ಸೀತಿಭಾವಂ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಫಸ್ಸಯಿಂ ಅಹಂ.

‘‘ಜಾತಿಯಾ ಸತ್ತವಸ್ಸಾಹಂ, ಅರಹತ್ತಮಪಾಪುಣಿಂ;

ಉಪಸಮ್ಪಾದಯೀ ಬುದ್ಧೋ, ಗುಣಮಞ್ಞಾಯ ಗೋತಮೋ.

‘‘ಮಣ್ಡಪೇ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಾ, ಸುಞ್ಞಾಗಾರೇ ವಸನ್ತಿಯಾ;

ತದಾ ಪಜ್ಜಲತೇ ದೀಪಂ, ಪಞ್ಚದೀಪಾನಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುವಿಸುದ್ಧಂ ಮೇ, ಸಮಾಧಿಕುಸಲಾ ಅಹಂ;

ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತಾ, ಪಞ್ಚದೀಪಾನಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಸಬ್ಬವೋಸಿತವೋಸಾನಾ, ಕತಕಿಚ್ಚಾ ಅನಾಸವಾ;

ಪಞ್ಚದೀಪಾ ಮಹಾವೀರ, ಪಾದೇ ವನ್ದಾಮಿ ಚಕ್ಖುಮ.

‘‘ಸತಸಹಸ್ಸಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ದೀಪಮದದಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಪಞ್ಚದೀಪಾನಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಥೇರೀ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೀ ಏಕದಿವಸಂ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಸಾವತ್ಥಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ದಿವಾವಿಹಾರತ್ಥಾಯ ಅನ್ಧವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ನಂ ಮಾರೋ ವಿವೇಕತೋ ವಿಚ್ಛೇದೇತುಕಾಮೋ ಅಞ್ಞಾತಕರೂಪೇನ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ –

೫೭. ‘‘ನತ್ಥಿ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಲೋಕೇ, ಕಿಂ ವಿವೇಕೇನ ಕಾಹಸಿ;

ಭುಞ್ಜಾಹಿ ಕಾಮರತಿಯೋ, ಮಾಹು ಪಚ್ಛಾನುತಾಪಿನೀ’’ತಿ. – ಗಾಥಮಾಹ;

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಸಬ್ಬಸಮಯೇಸುಪಿ ಉಪಪರಿಕ್ಖೀಯಮಾನೇಸು ನಿಸ್ಸರಣಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಛನ್ದಸೋ ಪಟಿಞ್ಞಾಯಮಾನಂ ವೋಹಾರಮತ್ತಮೇವೇತಂ, ತಸ್ಮಾ ಕಿಂ ವಿವೇಕೇನ ಕಾಹಸಿ ಏವರೂಪೇ ಸಮ್ಪನ್ನಪಠಮವಯೇ ಠಿತಾ ಇಮಿನಾ ಕಾಯವಿವೇಕೇನ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಸಿ? ಅಥ ಖೋ ಭುಞ್ಜಾಹಿ ಕಾಮರತಿಯೋ ವತ್ಥುಕಾಮಕಿಲೇಸಕಾಮಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಾ ಖಿಡ್ಡಾರತಿಯೋ ಪಚ್ಚನುಭೋಹಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಮಾಹು ಪಚ್ಛಾನುತಾಪಿನೀ ‘‘ಯದತ್ಥಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಾಮಿ, ತದೇವ ನಿಬ್ಬಾನಂ ನತ್ಥಿ, ತೇನೇವೇತಂ ನಾಧಿಗತಂ, ಕಾಮಭೋಗಾ ಚ ಪರಿಹೀನಾ, ಅನತ್ಥೋ ವತ ಮಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ಪಚ್ಛಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನೀ ಮಾ ಅಹೋಸೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಥೇರೀ ‘‘ಬಾಲೋ ವತಾಯಂ ಮಾರೋ, ಯೋ ಮಮ ಪಚ್ಚಕ್ಖಭೂತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಕಾಮೇಸು ಚ ಮಂ ಪವಾರೇತಿ, ಮಮ ಖೀಣಾಸವಭಾವಂ ನ ಜಾನಾತಿ. ಹನ್ದ ನಂ ತಂ ಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ತಜ್ಜೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ –

೫೮. ‘‘ಸತ್ತಿಸೂಲೂಪಮಾ ಕಾಮಾ, ಖನ್ಧಾಸಂ ಅಧಿಕುಟ್ಟನಾ;

ಯಂ ತ್ವಂ ಕಾಮರತಿಂ ಬ್ರೂಸಿ, ಅರತೀ ದಾನಿ ಸಾ ಮಮ.

೫೯. ‘‘ಸಬ್ಬತ್ಥ ವಿಹತಾ ನನ್ದೀ, ತಮೋಕ್ಖನ್ಧೋ ಪದಾಲಿತೋ;

ಏವಂ ಜಾನಾಹಿ ಪಾಪಿಮ, ನಿಹತೋ ತ್ವಮಸಿ ಅನ್ತಕಾ’’ತಿ. – ಇಮಂ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ;

ತತ್ಥ ಸತ್ತಿಸೂಲೂಪಮಾ ಕಾಮಾತಿ ಕಾಮಾ ನಾಮ ಯೇನ ಅಧಿಟ್ಠಿತಾ, ತಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ವಿನಿವಿಜ್ಝನತೋ ನಿಸಿತಸತ್ತಿ ವಿಯ ಸೂಲಂ ವಿಯ ಚ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ಖನ್ಧಾತಿ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ. ಆಸನ್ತಿ ತೇಸಂ. ಅಧಿಕುಟ್ಟನಾತಿ ಛಿನ್ದನಾಧಿಟ್ಠಾನಾ, ಅಚ್ಚಾದಾನಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯತೋ ಖನ್ಧೇ ಅಚ್ಚಾದಾಯ ಸತ್ತಾ ಕಾಮೇಹಿ ಛೇಜ್ಜಭೇಜ್ಜಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ. ಯಂ ತ್ವಂ ಕಾಮರತಿಂ ಬ್ರೂಸಿ, ಅರತಿ ದಾನಿ ಸಾ ಮಮಾತಿ, ಪಾಪಿಮ, ತ್ವಂ ಯಂ ಕಾಮರತಿಂ ರಮಿತಬ್ಬಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ ಕತ್ವಾ ವದಸಿ, ಸಾ ದಾನಿ ಮಮ ನಿರತಿಜಾತಿಕತ್ತಾ ಮೀಳ್ಹಸದಿಸಾ, ನ ತಾಯ ಮಮ ಕೋಚಿ ಅತ್ಥೋ ಅತ್ಥೀತಿ.

ತತ್ಥ ಕಾರಣಮಾಹ ‘‘ಸಬ್ಬತ್ಥ ವಿಹತಾ ನನ್ದೀ’’ತಿಆದಿನಾ. ತತ್ಥ ಏವಂ ಜಾನಾಹೀತಿ ‘‘ಸಬ್ಬಸೋ ಪಹೀನತಣ್ಹಾವಿಜ್ಜಾ’’ತಿ ಮಂ ಜಾನಾಹಿ, ತತೋ ಏವ ಬಲವಿಧಮನವಿಸಯಾತಿಕ್ಕಮನೇಹಿ ಅನ್ತಕ ಲಾಮಕಾಚಾರ, ಮಾರ, ತ್ವಂ ಮಯಾ ನಿಹತೋ ಬಾಧಿತೋ ಅಸಿ, ನ ಪನಾಹಂ ತಯಾ ಬಾಧಿತಬ್ಬಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ಥೇರಿಯಾ ಮಾರೋ ಸನ್ತಜ್ಜಿತೋ ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯಿ. ಥೇರೀಪಿ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಸುಖೇನ ಅನ್ಧವನೇ ದಿವಸಭಾಗಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹೇ ವಸನಟ್ಠಾನಮೇವ ಗತಾ.

ಸೇಲಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.