೫. ಉಬ್ಬಿರಿಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಅಮ್ಮ, ಜೀವಾತಿಆದಿಕಾ ಉಬ್ಬಿರಿಯಾ ಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನನ್ತೀ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತಾ ಏಕದಿವಸಂ ಮಾತಾಪಿತೂಸು ಮಙ್ಗಲಂ ಅನುಭವಿತುಂ ಗೇಹನ್ತರಗತೇಸು ಅದುತಿಯಾ ಸಯಂ ಗೇಹೇ ಓಹೀನಾ ಉಪಕಟ್ಠಾಯ ವೇಲಾಯ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಂ ಏಕಂ ಖೀಣಾಸವತ್ಥೇರಂ ಗೇಹದ್ವಾರಸಮೀಪೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಂ ದಾತುಕಾಮಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇಧ ಪವಿಸಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಥೇರೇ ಗೇಹಂ ಪವಿಟ್ಠೇ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಗೋನಕಾದೀಹಿ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ನಿಸೀದಿ ಥೇರೋ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ. ಸಾ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಠಪೇಸಿ. ಥೇರೋ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸಾ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ತಾವತಿಂಸೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಉಳಾರದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತಾ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೀ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಉಬ್ಬಿರೀತಿ ಲದ್ಧನಾಮಾ ಅಭಿರೂಪಾ ದಸ್ಸನೀಯಾ ಪಾಸಾದಿಕಾ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇ ಕೋಸಲರಞ್ಞಾ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಂ ನೀತಾ, ಕತಿಪಯಸಂವಚ್ಛರಾತಿಕ್ಕಮೇನ ಏಕಂ ಧೀತರಂ ಲಭಿ. ತಸ್ಸಾ ಜೀವನ್ತೀತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ರಾಜಾ ತಸ್ಸಾ ಧೀತರಂ ದಿಸ್ವಾ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ಉಬ್ಬಿರಿಯಾ ಅಭಿಸೇಕಂ ಅದಾಸಿ. ಧೀತಾ ಪನಸ್ಸಾ ಆಧಾವಿತ್ವಾ ಪರಿಧಾವಿತ್ವಾ ವಿಚರಣಕಾಲೇ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಮಾತಾ ಯತ್ಥ ತಸ್ಸಾ ಸರೀರನಿಕ್ಖೇಪೋ ಕತೋ, ತಂ ಸುಸಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಪರಿದೇವತಿ. ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಥೋಕಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಗತಾ ಅಚಿರವತೀನದಿಯಾ ತೀರೇ ಠತ್ವಾ ಧೀತರಂ ಆರಬ್ಭ ಪರಿದೇವತಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸತ್ಥಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ಯಥಾನಿಸಿನ್ನೋವ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ವಿಪ್ಪಲಪಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಮಮ ಧೀತರಂ ಆರಬ್ಭ ವಿಪ್ಪಲಪಾಮಿ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುಸಾನೇ ಝಾಪಿತಾ ತವ ಧೀತರೋ ಚತುರಾಸೀತಿಸಹಸ್ಸಮತ್ತಾ, ತಾಸಂ ಕತರ ಸನ್ಧಾಯ ವಿಪ್ಪಲಪಸೀ’’ತಿ. ತಾಸಂ ತಂ ತಂ ಆಳಾಹನಟ್ಠಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ –

೫೧. ‘‘ಅಮ್ಮ ಜೀವಾತಿ ವನಮ್ಹಿ ಕನ್ದಸಿ, ಅತ್ತಾನಂ ಅಧಿಗಚ್ಛ ಉಬ್ಬಿರಿ;

ಚುಲ್ಲಾಸೀತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಸಬ್ಬಾ ಜೀವಸನಾಮಿಕಾ;

ಏತಮ್ಹಾಳಾಹನೇ ದಡ್ಢಾ, ತಾಸಂ ಕಮನುಸೋಚಸೀ’’ತಿ. – ಸಉಪಡ್ಢಗಾಥಮಾಹ;

ತತ್ಥ, ಅಮ್ಮ, ಜೀವಾತಿ ಮಾತುಪಚಾರನಾಮೇನ ಧೀತುಯಾ ಆಲಪನಂ, ಇದಞ್ಚಸ್ಸಾ ವಿಪ್ಪಲಪನಾಕಾರದಸ್ಸನಂ. ವನಮ್ಹಿ ಕನ್ದಸೀತಿ ವನಮಜ್ಝೇ ಪರಿದೇವಸಿ. ಅತ್ತಾನಂ ಅಧಿಗಚ್ಛ ಉಬ್ಬಿರೀತಿ ಉಬ್ಬಿರಿ ತವ ಅತ್ತಾನಮೇವ ತಾವ ಬುಜ್ಝಸ್ಸು ಯಾಥಾವತೋ ಜಾನಾಹಿ. ಚುಲ್ಲಾಸೀತಿಸಹಸ್ಸಾನೀತಿ ಚತುರಾಸೀತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ. ಸಬ್ಬಾ ಜೀವಸನಾಮಿಕಾತಿ ತಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಜೀವನ್ತಿ, ಯಾ ಸಮಾನನಾಮಿಕಾ. ಏತಮ್ಹಾಳಾಹನೇ ದಡ್ಢಾತಿ ಏತಮ್ಹಿ ಸುಸಾನೇ ಝಾಪಿತಾ. ತಾಸಂ ಕಮನುಸೋಚಸೀತಿ ತಾಸು ಜೀವನ್ತೀನಾಮಾಸು ಚತುರಾಸೀತಿಸಹಸ್ಸಮತ್ತಾಸು ಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ತ್ವಂ ಅನುಸೋಚಸಿ ಅನುಸೋಕಂ ಆಪಜ್ಜಸೀತಿ ಏವಂ ಸತ್ಥಾರಾ ಧಮ್ಮೇ ದೇಸಿತೇ ದೇಸನಾನುಸಾರೇನ ಞಾಣಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಆರಭಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ದೇಸನಾವಿಲಾಸೇನ ಅತ್ತನೋ ಚ ಹೇತುಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಯಥಾಠಾತಾವ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಮಗ್ಗಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಅಗ್ಗಫಲೇ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರೀ ೨.೨.೩೭-೬೦) –

‘‘ನಗರೇ ಹಂಸವತಿಯಾ, ಅಹೋಸಿಂ ಬಾಲಿಕಾ ತದಾ;

ಮಾತಾ ಚ ಮೇ ಪಿತಾ ಚೇವ, ಕಮ್ಮನ್ತಂ ಅಗಮಂಸು ತೇ.

‘‘ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಮ್ಹಿ ಸೂರಿಯೇ, ಅದ್ದಸಂ ಸಮಣಂ ಅಹಂ;

ವೀಥಿಯಾ ಅನುಗಚ್ಛನ್ತಂ, ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇಸಹಂ.

‘‘ಗೋನಕಾವಿಕತಿಕಾಹಿ, ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಮಮಾಸನಂ;

ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಾ ಸುಮನಾ, ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವಿಂ.

‘‘ಸನ್ತತ್ತಾ ಕುಥಿತಾ ಭೂಮಿ, ಸೂರೋ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೇ ಠಿತೋ;

ಮಾಲುತಾ ಚ ನ ವಾಯನ್ತಿ, ಕಾಲೋ ಚೇವೇತ್ಥ ಮೇಹಿತಿ.

‘‘ಪಞ್ಞತ್ತಮಾಸನಮಿದಂ, ತವತ್ಥಾಯ ಮಹಾಮುನಿ;

ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ, ನಿಸೀದ ಮಮ ಆಸನೇ.

‘‘ನಿಸೀದಿ ತತ್ಥ ಸಮಣೋ, ಸುದನ್ತೋ ಸುದ್ಧಮಾನಸೋ;

ತಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಯಥಾರನ್ಧಂ ಅದಾಸಹಂ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸುಕತೇನ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಜಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ತಾವತಿಂಸಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ತತ್ಥ ಮೇ ಸುಕತಂ ಬ್ಯಮ್ಹಂ, ಆಸನೇನ ಸುನಿಮ್ಮಿತಂ;

ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಮುಬ್ಬೇಧಂ, ತಿಂಸಯೋಜನವಿತ್ಥತಂ.

‘‘ಸೋಣ್ಣಮಯಾ ಮಣಿಮಯಾ, ಅಥೋಪಿ ಫಲಿಕಾಮಯಾ;

ಲೋಹಿತಙ್ಗಮಯಾ ಚೇವ, ಪಲ್ಲಙ್ಕಾ ವಿವಿಧಾ ಮಮ.

‘‘ತೂಲಿಕಾವಿಕತಿಕಾಹಿ, ಕಟ್ಟಿಸ್ಸಚಿತ್ತಕಾಹಿ ಚ;

ಉದ್ಧಏಕನ್ತಲೋಮೀ ಚ, ಪಲ್ಲಙ್ಕಾ ಮೇ ಸುಸಣ್ಠಿತಾ.

‘‘ಯದಾ ಇಚ್ಛಾಮಿ ಗಮನಂ, ಹಾಸಖಿಡ್ಡಸಮಪ್ಪಿತಾ;

ಸಹ ಪಲ್ಲಙ್ಕಸೇಟ್ಠೇನ, ಗಚ್ಛಾಮಿ ಮಮ ಪತ್ಥಿತಂ.

‘‘ಅಸೀತಿದೇವರಾಜೂನಂ, ಮಹೇಸಿತ್ತಮಕಾರಯಿಂ;

ಸತ್ತತಿಚಕ್ಕವತ್ತೀನಂ, ಮಹೇಸಿತ್ತಮಕಾರಯಿಂ.

‘‘ಭವಾಭವೇ ಸಂಸರನ್ತೀ, ಮಹಾಭೋಗಂ ಲಭಾಮಹಂ;

ಭೋಗೇ ಮೇ ಊನತಾ ನತ್ಥಿ, ಏಕಾಸನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ದುವೇ ಭವೇ ಸಂಸರಾಮಿ, ದೇವತ್ತೇ ಅಥ ಮಾನುಸೇ;

ಅಞ್ಞೇ ಭವೇ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಏಕಾಸನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ದುವೇ ಕುಲೇ ಪಜಾಯಾಮಿ, ಖತ್ತಿಯೇ ಚಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ;

ಉಚ್ಚಾಕುಲೀನಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ, ಏಕಾಸನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ದೋಮನಸ್ಸಂ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಚಿತ್ತಸನ್ತಾಪನಂ ಮಮ;

ವೇವಣ್ಣಿಯಂ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಏಕಾಸನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಧಾತಿಯೋ ಮಂ ಉಪಟ್ಠನ್ತಿ, ಖುಜ್ಜಾ ಚೇಲಾಪಿಕಾ ಬಹೂ;

ಅಙ್ಕೇನ ಅಙ್ಕಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಏಕಾಸನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಅಞ್ಞಾ ನ್ಹಾಪೇನ್ತಿ ಭೋಜೇನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಾ ರಮೇನ್ತಿ ಮಂ ಸದಾ;

ಅಞ್ಞಾ ಗನ್ಧಂ ವಿಲಿಮ್ಪನ್ತಿ, ಏಕಾಸನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಮಣ್ಡಪೇ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಾ, ಸುಞ್ಞಾಗಾರೇ ವಸನ್ತಿಯಾ;

ಮಮ ಸಙ್ಕಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯ, ಪಲ್ಲಙ್ಕೋ ಉಪತಿಟ್ಠತಿ.

‘‘ಅಯಂ ಪಚ್ಛಿಮಕೋ ಮಯ್ಹಂ, ಚರಿಮೋ ವತ್ತತೇ ಭವೋ;

ಅಜ್ಜಾಪಿ ರಜ್ಜಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ, ಪಬ್ಬಜಿಂ ಅನಗಾರಿಯಂ.

‘‘ಸತಸಹಸ್ಸಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ದಾನಮದದಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಏಕಾಸನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತೇ ಪನ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಅತ್ತನಾ ಅಧಿಗತವಿಸೇಸಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೀ –

೫೨. ‘‘ಅಬ್ಬಹೀ ತವ ಮೇ ಸಲ್ಲಂ, ದುದ್ದಸಂ ಹದಯಸ್ಸಿತಂ;

ಯಂ ಮೇ ಸೋಕಪರೇತಾಯ, ಧೀತುಸೋಕಂ ಬ್ಯಪಾನುದಿ.

೫೩. ‘‘ಸಾಜ್ಜ ಅಬ್ಬೂಳ್ಹಸಲ್ಲಾಹಂ, ನಿಚ್ಛಾತಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಾ;

ಬುದ್ಧಂ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಸಙ್ಘಞ್ಚ, ಉಪೇಮಿ ಸರಣಂ ಮುನಿ’’ನ್ತಿ. –

ಇಮಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಅಬ್ಬಹೀ ವತ ಮೇ ಸಲ್ಲಂ, ದುದ್ದಸಂ ಹದಯಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಅನುಪಚಿತಕುಸಲಸಮ್ಭಾರೇಹಿ ಯಾಥಾವತೋ ದುದ್ದಸಂ ಮಮ ಚಿತ್ತಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ ಪೀಳಾಜನನತೋ ದುನ್ನೀಹರಣತೋ ಅನ್ತೋ ತುದನತೋ ಚ ‘‘ಸಲ್ಲ’’ನ್ತಿ ಲದ್ಧನಾಮಂ ಸೋಕಂ ತಣ್ಹಞ್ಚ ಅಬ್ಬಹೀ ವತ ನೀಹರಿ ವತ. ಯಂ ಮೇ ಸೋಕಪರೇತಾಯಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಸೋಕೇನ ಅಭಿಭೂತಾಯ ಮಯ್ಹಂ ಧೀತುಸೋಕಂ ಬ್ಯಪಾನುದಿ ಅನವಸೇಸತೋ ನೀಹರಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಬ್ಬಹೀ ವತ ಮೇ ಸಲ್ಲನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.

ಸಾಜ್ಜ ಅಬ್ಬೂಳ್ಹಸಲ್ಲಾಹನ್ತಿ ಸಾ ಅಹಂ ಅಜ್ಜ ಸಬ್ಬಸೋ ಉದ್ಧಟತಣ್ಹಾಸಲ್ಲಾ ತತೋ ಏವ ನಿಚ್ಛಾತಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಾ. ಮುನಿನ್ತಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧಂ ತದುಪದೇಸಿತಮಗ್ಗಫಲನಿಬ್ಬಾನಪಭೇದಂ ನವವಿಧಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಞ್ಚ, ತತ್ಥ ಪತಿಟ್ಠಿತಂ ಅಟ್ಠಅರಿಯಪುಗ್ಗಲಸಮೂಹಸಙ್ಖಾತಂ ಸಙ್ಘಞ್ಚ, ಅನುತ್ತರೇಹಿ ತೇಹಿ ಯೋಜನತೋ ಸಕಲವಟ್ಟದುಕ್ಖವಿನಾಸನತೋ ಚ ಸರಣಂ ತಾಣಂ ಲೇಣಂ ಪರಾಯಣನ್ತಿ, ಉಪೇಮಿ ಉಪಗಚ್ಛಾಮಿ ಬುಜ್ಝಾಮಿ ಸೇವಾಮಿ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಉಬ್ಬಿರಿಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.