೨. ಉತ್ತಮಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಚತುಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಞ್ಚಕ್ಖತ್ತುನ್ತಿಆದಿಕಾ ಉತ್ತಮಾಯ ಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನನ್ತೀ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬನ್ಧುಮತೀನಗರೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಘರದಾಸೀ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಅತ್ತನೋ ಅಯ್ಯಕಾನಂ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತೀ ಜೀವತಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಬನ್ಧುಮರಾಜಾ ಪುಣ್ಣಮೀದಿವಸೇ ಉಪೋಸಥಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಪುರೇಭತ್ತಂ ದಾನಾನಿ ದತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ. ಅಥ ಮಹಾಜನಾ ಯಥಾ ರಾಜಾ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ತಥೇವ ಪುಣ್ಣಮೀದಿವಸೇ ಉಪೋಸಥಙ್ಗಾನಿ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತನ್ತಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ದಾಸಿಯಾ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಏತರಹಿ ಖೋ ಮಹಾರಾಜಾ ಮಹಾಜನಾ ಚ ಉಪೋಸಥಙ್ಗಾನಿ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತನ್ತಿ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಉಪೋಸಥದಿವಸೇಸು ಉಪೋಸಥಸೀಲಂ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಸಾ ತಥಾ ಕರೋನ್ತೀ ಸುಪರಿಸುದ್ಧಂ ಉಪೋಸಥಸೀಲಂ ರಕ್ಖಿತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಅಪರಾಪರಂ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೀ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಪಟಾಚಾರಾಯ ಥೇರಿಯಾ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ತಂ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಪಟಾಚಾರಾ ಥೇರೀ ತಸ್ಸಾ ಚಿತ್ತಾಚಾರಂ ಞತ್ವಾ ಓವಾದಮದಾಸಿ. ಸಾ ತಸ್ಸಾ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರೀ ೨.೨.೧-೨೧) –

‘‘ನಗರೇ ಬನ್ಧುಮತಿಯಾ, ಬನ್ಧುಮಾ ನಾಮ ಖತ್ತಿಯೋ;

ದಿವಸೇ ಪುಣ್ಣಮಾಯ ಸೋ, ಉಪವಸಿ ಉಪೋಸಥಂ.

‘‘ಅಹಂ ತೇನ ಸಮಯೇನ, ಕುಮ್ಭದಾಸೀ ಅಹಂ ತಹಿಂ;

ದಿಸ್ವಾ ಸರಾಜಕಂ ಸೇನಂ, ಏವಾಹಂ ಚಿನ್ತಯಿಂ ತದಾ.

‘‘ರಾಜಾಪಿ ರಜ್ಜಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ, ಉಪವಸಿ ಉಪೋಸಥಂ;

ಸಫಲಂ ನೂನ ತಂ ಕಮ್ಮಂ, ಜನಕಾಯೋ ಪಮೋದಿತೋ.

‘‘ಯೋನಿಸೋ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ, ದುಗ್ಗಚ್ಚಞ್ಚ ದಲಿದ್ದತಂ;

ಮಾನಸಂ ಸಮ್ಪಹಂಸಿತ್ವಾ, ಉಪವಸಿಂ ಉಪೋಸಥಂ.

‘‘ಅಹಂ ಉಪೋಸಥಂ ಕತ್ವಾ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ;

ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸುಕತೇನ, ತಾವತಿಂಸಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ತತ್ಥ ಮೇ ಸುಕತಂ ಬ್ಯಮ್ಹಂ, ಉಬ್ಭಯೋಜನಮುಗ್ಗತಂ;

ಕೂಟಾಗಾರವರೂಪೇತಂ, ಮಹಾಸನಸುಭೂಸಿತಂ.

‘‘ಅಚ್ಛರಾ ಸತಸಹಸ್ಸಾ, ಉಪತಿಟ್ಠನ್ತಿ ಮಂ ಸದಾ;

ಅಞ್ಞೇ ದೇವೇ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ, ಅತಿರೋಚಾಮಿ ಸಬ್ಬದಾ.

‘‘ಚತುಸಟ್ಠಿದೇವರಾಜೂನಂ, ಮಹೇಸಿತ್ತಮಕಾರಯಿಂ;

ತೇಸಟ್ಠಿಚಕ್ಕವತ್ತೀನಂ, ಮಹೇಸಿತ್ತಮಕಾರಯಿಂ.

‘‘ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಾ ಹುತ್ವಾನ, ಭವೇಸು ಸಂಸರಾಮಹಂ;

ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪವರಾ ಹೋಮಿ, ಉಪೋಸಥಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಹತ್ಥಿಯಾನಂ ಅಸ್ಸಯಾನಂ, ರಥಯಾನಞ್ಚ ಸೀವಿಕಂ;

ಲಭಾಮಿ ಸಬ್ಬಮೇವೇತಂ, ಉಪೋಸಥಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಸೋಣ್ಣಮಯಂ ರೂಪಿಮಯಂ, ಅಥೋಪಿ ಫಲಿಕಾಮಯಂ;

ಲೋಹಿತಙ್ಗಮಯಞ್ಚೇವ, ಸಬ್ಬಂ ಪಟಿಲಭಾಮಹಂ.

‘‘ಕೋಸೇಯ್ಯಕಮ್ಬಲಿಯಾನಿ, ಖೋಮಕಪ್ಪಾಸಿಕಾನಿ ಚ;

ಮಹಗ್ಘಾನಿ ಚ ವತ್ಥಾನಿ, ಸಬ್ಬಂ ಪಟಿಲಭಾಮಹಂ.

‘‘ಅನ್ನಂ ಪಾನಂ ಖಾದನೀಯಂ, ವತ್ಥಸೇನಾಸನಾನಿ ಚ;

ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಪಟಿಲಭೇ, ಉಪೋಸಥಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ವರಗನ್ಧಞ್ಚ ಮಾಲಞ್ಚ, ಚುಣ್ಣಕಞ್ಚ ವಿಲೇಪನಂ;

ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಪಟಿಲಭೇ, ಉಪೋಸಥಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕೂಟಾಗಾರಞ್ಚ ಪಾಸಾದಂ, ಮಣ್ಡಪಂ ಹಮ್ಮಿಯಂ ಗುಹಂ;

ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಪಟಿಲಭೇ, ಉಪೋಸಥಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಜಾತಿಯಾ ಸತ್ತವಸ್ಸಾಹಂ, ಪಬ್ಬಜಿಂ ಅನಗಾರಿಯಂ;

ಅಡ್ಢಮಾಸೇ ಅಸಮ್ಪತ್ತೇ, ಅರಹತ್ತಮಪಾಪುಣಿಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ, ಭವಾ ಸಬ್ಬೇ ಸಮೂಹತಾ;

ಸಬ್ಬಾಸವಪರಿಕ್ಖೀಣಾ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ.

‘‘ಏಕನವುತಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಕಮ್ಮಮಕರಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಉಪೋಸಥಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಉದಾನವಸೇನ –

೪೨. ‘‘ಚತುಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಞ್ಚಕ್ಖತ್ತುಂ, ವಿಹಾರಾ ಉಪನಿಕ್ಖಮಿಂ;

ಅಲದ್ಧಾ ಚೇತಸೋ ಸನ್ತಿಂ, ಚಿತ್ತೇ ಅವಸವತ್ತಿನೀ.

೪೩. ‘‘ಸಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಉಪಾಗಚ್ಛಿಂ, ಯಾ ಮೇ ಸದ್ಧಾಯಿಕಾ ಅಹು;

ಸಾ ಮೇ ಧಮ್ಮಮದೇಸೇಸಿ, ಖನ್ಧಾಯತನಧಾತುಯೋ.

೪೪. ‘‘ತಸ್ಸಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಿತ್ವಾನ, ಯಥಾ ಮಂ ಅನುಸಾಸಿ ಸಾ;

ಸತ್ತಾಹಂ ಏಕಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ, ನಿಸೀದಿಂ ಪೀತಿಸುಖಸಮಪ್ಪಿತಾ;

ಅಟ್ಠಮಿಯಾ ಪಾದೇ ಪಸಾರೇಸಿಂ, ತಮೋಖನ್ಧಂ ಪದಾಲಿಯಾ’’ತಿ. –

ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಸಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಉಪಾಗಚ್ಛಿಂ , ಯಾ ಮೇ ಸದ್ಧಾಯಿಕಾ ಅಹೂತಿ ಯಾ ಮಯಾ ಸದ್ಧಾತಬ್ಬಾ ಸದ್ಧೇಯ್ಯವಚನಾ ಅಹೋಸಿ, ತಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಸಾಹಂ ಉಪಗಚ್ಛಿಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂ, ಪಟಾಚಾರಾಥೇರಿಂ ಸದ್ಧಾಯ ವದತಿ. ‘‘ಸಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಉಪಗಚ್ಛಿ, ಯಾ ಮೇ ಸಾಧಯಿಕಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಸಾ ಪಟಾಚಾರಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಮಂ ಉಪಗಚ್ಛಿ, ಯಾ ಮಯ್ಹಂ ಸದತ್ಥಸ್ಸ ಸಾಧಿಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಾ ಮೇ ಧಮ್ಮಮದೇಸೇಸಿ, ಖನ್ಧಾಯತನಧಾತುಯೋತಿ ಸಾ ಪಟಾಚಾರಾ ಥೇರೀ ‘‘ಇಮೇ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ, ಇಮಾನಿ ದ್ವಾದಸಾಯತನಾನಿ, ಇಮಾ ಅಟ್ಠಾರಸ ಧಾತುಯೋ’’ತಿ ಖನ್ಧಾದಿಕೇ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ಮಯ್ಹಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ.

ತಸ್ಸಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಿತ್ವಾನಾತಿ ತಸ್ಸಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತಾಯ ಥೇರಿಯಾ ಸನ್ತಿಕೇ ಖನ್ಧಾದಿವಿಭಾಗಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ದೇಸಿತಸಣ್ಹಸುಖುಮವಿಪಸ್ಸನಾಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ. ಯಥಾ ಮಂ ಅನುಸಾಸಿ ಸಾತಿ ಸಾ ಥೇರೀ ಯಥಾ ಮಂ ಅನುಸಾಸಿ ಓವದಿ, ತಥಾ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತೀ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪೇತ್ವಾಪಿ ಸತ್ತಾಹಂ ಏಕಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದಿಂ. ಕಥಂ? ಪೀತಿಸುಖಸಮಪ್ಪಿತಾತಿ ಝಾನಮಯೇನ ಪೀತಿಸುಖೇನ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತಾ. ಅಟ್ಠಮಿಯಾ ಪಾದೇ ಪಸಾರೇಸಿಂ, ತಮೋಖನ್ಧಂ ಪದಾಲಿಯಾತಿ ಅನವಸೇಸಂ ಮೋಹಕ್ಖನ್ಧಂ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗೇನ ಪದಾಲೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಮೇ ದಿವಸೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಭಿನ್ದನ್ತೀ ಪಾದೇ ಪಸಾರೇಸಿಂ. ಇದಮೇವ ಚಸ್ಸಾ ಅಞ್ಞಾಬ್ಯಾಕರಣಂ ಅಹೋಸಿ.

ಉತ್ತಮಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.