೧. ಅಪರಾಸಾಮಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ತಿಕನಿಪಾತೇ ಪಣ್ಣವೀಸತಿವಸ್ಸಾನೀತಿಆದಿಕಾ ಅಪರಾಯ ಸಾಮಾಯ ಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನನ್ತೀ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಚನ್ದಭಾಗಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರೇ ಕಿನ್ನರಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸಾ ತತ್ಥ ಕಿನ್ನರೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕೀಳಾಪಸುತಾ ವಿಚರತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸಾ ಕುಸಲಬೀಜರೋಪನತ್ಥಂ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ನದೀತೀರೇ ಚಙ್ಕಮಿ. ಸಾ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ಸಳಲಪುಪ್ಫಾನಿ ಆದಾಯ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತೇಹಿ ಪುಪ್ಫೇಹಿ ಭಗವನ್ತಂ ಪೂಜೇಸಿ. ಸಾ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೀ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಕುಲಘರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಸಾಮಾವತಿಯಾ ಸಹಾಯಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಮತಕಾಲೇ ಸಂವೇಗಜಾತಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚವೀಸತಿ ವಸ್ಸಾನಿ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಾನಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಮಹಲ್ಲಿಕಾಕಾಲೇ ಸುಗತೋವಾದಂ ಲಭಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರೀ ೨.೨.೨೨-೨೯) –

‘‘ಚನ್ದಭಾಗಾನದೀತೀರೇ, ಅಹೋಸಿಂ ಕಿನ್ನರೀ ತದಾ;

ಅದ್ದಸಾಹಂ ದೇವದೇವಂ, ಚಙ್ಕಮನ್ತಂ ನರಾಸಭಂ.

‘‘ಓಚಿನಿತ್ವಾನ ಸಳಲಂ, ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಸ್ಸದಾಸಹಂ;

ಉಪಸಿಙ್ಘಿ ಮಹಾವೀರೋ, ಸಳಲಂ ದೇವಗನ್ಧಿಕಂ.

‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ವಿಪಸ್ಸೀ ಲೋಕನಾಯಕೋ;

ಉಪಸಿಙ್ಘಿ ಮಹಾವೀರೋ, ಪೇಕ್ಖಮಾನಾಯ ಮೇ ತದಾ.

‘‘ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾನ, ವನ್ದಿತ್ವಾ ದ್ವಿಪದುತ್ತಮಂ;

ಸಕಂ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ, ತತೋ ಪಬ್ಬತಮಾರುಹಿಂ.

‘‘ಏಕನವುತಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಪುಪ್ಫಮದದಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಉದಾನವಸೇನ –

೩೯. ‘‘ಪಣ್ಣವೀಸತಿ ವಸ್ಸಾನಿ, ಯತೋ ಪಬ್ಬಜಿತಾಯ ಮೇ;

ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ, ಸಮಂ ಲದ್ಧಂ ಕುದಾಚನಂ.

೪೦. ‘‘ಅಲದ್ಧಾ ಚೇತಸೋ ಸನ್ತಿಂ, ಚಿತ್ತೇ ಅವಸವತ್ತಿನೀ;

ತತೋ ಸಂವೇಗಮಾಪಾದಿಂ, ಸರಿತ್ವಾ ಜಿನಸಾಸನಂ.

೪೧. ‘‘ಬಹೂಹಿ ದುಕ್ಖಧಮ್ಮೇಹಿ, ಅಪ್ಪಮಾದರತಾಯ ಮೇ;

ತಣ್ಹಕ್ಖಯೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ;

ಅಜ್ಜ ಮೇ ಸತ್ತಮೀ ರತ್ತಿ, ಯತೋ ತಣ್ಹಾ ವಿಸೋಸಿತಾ’’ತಿ. –

ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸಮನ್ತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವೂಪಸಮಂ, ಚೇತೋಸಮಥಮಗ್ಗಫಲಸಮಾಧೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತತೋತಿ ತಸ್ಮಾ ಚಿತ್ತವಸಂ ವತ್ತೇತುಂ ಅಸಮತ್ಥಭಾವತೋ. ಸಂವೇಗಮಾಪಾದಿನ್ತಿ ಸತ್ಥರಿ ಧರನ್ತೇಪಿ ಪಬ್ಬಜಿತಕಿಚ್ಚಂ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಪಚ್ಛಾ ಕಥಂ ಪಾಪಯಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಸಂವೇಗಂ ಞಾಣುತ್ರಾಸಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ. ಸರಿತ್ವಾ ಜಿನಸಾಸನನ್ತಿ ಕಾಣಕಚ್ಛಪೋಪಮಾದಿಸತ್ಥುಓವಾದಂ (ಸಂ. ನಿ. ೫.೧೧೧೭; ಮ. ನಿ. ೩.೨೫೨) ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಅಪರಾಸಾಮಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.