೭. ಮಿತ್ತಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಚಾತುದ್ದಸಿಂ ಪಞ್ಚದಸಿನ್ತಿಆದಿಕಾ ಅಪರಾಯ ಮಿತ್ತಾಯ ಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನನ್ತೀ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಖತ್ತಿಯಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಬನ್ಧುಮಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಅನ್ತೇಪುರಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಾವಿಕಂ ಏಕಂ ಖೀಣಾಸವತ್ಥೇರಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸಾ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಹತ್ಥತೋ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಣೀತಸ್ಸ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಮಹಗ್ಘೇನ ಸಾಟಕಯುಗೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅದಾಸಿ. ಸಾ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೀ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಸಕ್ಯರಾಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಮಹಾಪಜಾಪತಿಗೋತಮಿಯಾ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಕತಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರೀ ೨.೧.೪೬-೫೯) –

‘‘ನಗರೇ ಬನ್ಧುಮತಿಯಾ, ಬನ್ಧುಮಾ ನಾಮ ಖತ್ತಿಯೋ;

ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಅಹುಂ ಭರಿಯಾ, ಏಕಜ್ಝಂ ಚಾರಯಾಮಹಂ.

‘‘ರಹೋಗತಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ, ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಸಹಂ ತದಾ;

ಆದಾಯ ಗಮನೀಯಞ್ಹಿ, ಕುಸಲಂ ನತ್ಥಿ ಮೇ ಕತಂ.

‘‘ಮಹಾಭಿತಾಪಂ ಕಟುಕಂ, ಘೋರರೂಪಂ ಸುದಾರುಣಂ;

ನಿರಯಂ ನೂನ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಏತ್ಥ ಮೇ ನತ್ಥಿ ಸಂಸಯೋ.

‘‘ರಾಜಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮ್ಮ, ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವಿಂ;

ಏಕಂ ಮೇ ಸಮಣಂ ದೇಹಿ, ಭೋಜಯಿಸ್ಸಾಮಿ ಖತ್ತಿಯ.

‘‘ಅದಾಸಿ ಮೇ ಮಹಾರಾಜಾ, ಸಮಣಂ ಭಾವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ;

ತಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಪರಮನ್ನೇನ ಪೂರಯಿಂ.

‘‘ಪೂರಯಿತ್ವಾ ಪರಮನ್ನಂ, ಗನ್ಧಾಲೇಪಂ ಅಕಾಸಹಂ;

ಜಾಲೇನ ಪಿದಹಿತ್ವಾನ, ವತ್ಥಯುಗೇನ ಛಾದಯಿಂ.

‘‘ಆರಮ್ಮಣಂ ಮಮಂ ಏತಂ, ಸರಾಮಿ ಯಾವಜೀವಿತಂ;

ತತ್ಥ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ, ತಾವತಿಂಸಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ತಿಂಸಾನಂ ದೇವರಾಜೂನಂ, ಮಹೇಸಿತ್ತಮಕಾರಯಿಂ;

ಮನಸಾ ಪತ್ಥಿತಂ ಮಯ್ಹಂ, ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ ಯಥಿಚ್ಛಿತಂ.

‘‘ವೀಸಾನಂ ಚಕ್ಕವತ್ತೀನಂ, ಮಹೇಸಿತ್ತಮಕಾರಯಿಂ;

ಓಚಿತತ್ತಾವ ಹುತ್ವಾನ, ಸಂಸರಾಮಿ ಭವೇಸ್ವಹಂ.

‘‘ಸಬ್ಬಬನ್ಧನಮುತ್ತಾಹಂ, ಅಪೇತಾ ಮೇ ಉಪಾದಿಕಾ;

ಸಬ್ಬಾಸವಪರಿಕ್ಖೀಣಾ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ.

‘‘ಏಕನವುತಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ದಾನಮದದಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ. (ಅಪ. ಥೇರೀ ೨.೧.೪೬-೫೯);

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ ಉದಾನವಸೇನ –

೩೧. ‘‘ಚಾತುದ್ದಸಿಂ ಪಞ್ಚದಸಿಂ, ಯಾ ಚ ಪಕ್ಖಸ್ಸ ಅಟ್ಠಮೀ;

ಪಾಟಿಹಾರಿಯಪಕ್ಖಞ್ಚ, ಅಟ್ಠಙ್ಗಸುಸಮಾಗತಂ.

೩೨. ‘‘ಉಪೋಸಥಂ ಉಪಾಗಚ್ಛಿಂ, ದೇವಕಾಯಾಭಿನನ್ದಿನೀ;

ಸಾಜ್ಜ ಏಕೇನ ಭತ್ತೇನ, ಮುಣ್ಡಾ ಸಙ್ಘಾಟಿಪಾರುತಾ;

ದೇವಕಾಯಂ ನ ಪತ್ಥೇಹಂ, ವಿನೇಯ್ಯ ಹದಯೇ ದರ’’ನ್ತಿ. – ಇಮಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಚಾತುದ್ದಸಿಂ ಪಞ್ಚದಸಿನ್ತಿ ಚತುದ್ದಸನ್ನಂ ಪೂರಣೀ ಚಾತುದ್ದಸೀ, ಪಞ್ಚದಸನ್ನಂ ಪೂರಣೀ ಪಞ್ಚದಸೀ, ತಂ ಚಾತುದ್ದಸಿಂ ಪಞ್ಚದಸಿಞ್ಚ, ಪಕ್ಖಸ್ಸಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಚ್ಚನ್ತಸಂಯೋಗೇ ಚೇತಂ ಉಪಯೋಗವಚನಂ. ಯಾ ಚ ಪಕ್ಖಸ್ಸ ಅಟ್ಠಮೀ, ತಞ್ಚಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಾಟಿಹಾರಿಯಪಕ್ಖಞ್ಚಾತಿ ಪರಿಹರಣಕಪಕ್ಖಞ್ಚ ಚಾತುದ್ದಸೀಪಞ್ಚದಸೀಅಟ್ಠಮೀನಂ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಆದಿತೋ ಅನ್ತತೋ ವಾ ಪವೇಸನಿಗ್ಗಮವಸೇನ ಉಪೋಸಥಸೀಲಸ್ಸ ಪರಿಹರಿತಬ್ಬಪಕ್ಖಞ್ಚ ತೇರಸೀಪಾಟಿಪದಸತ್ತಮೀನವಮೀಸು ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಟ್ಠಙ್ಗಸುಸಮಾಗತನ್ತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವೇರಮಣಿಆದೀಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸುಟ್ಠು ಸಮನ್ನಾಗತಂ. ಉಪೋಸಥಂ ಉಪಾಗಚ್ಛಿನ್ತಿ ಉಪವಾಸಂ ಉಪಗಮಿಂ, ಉಪವಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಪಾಣಂ ನ ಹನೇ ನ ಚಾದಿನ್ನಮಾದಿಯೇ, ಮುಸಾ ನ ಭಾಸೇ ನ ಚ ಮಜ್ಜಪೋ ಸಿಯಾ;

ಅಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾ ವಿರಮೇಯ್ಯ ಮೇಥುನಾ, ರತ್ತಿಂ ನ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ ವಿಕಾಲಭೋಜನಂ.

‘‘ಮಾಲಂ ನ ಧಾರೇ ನ ಚ ಗನ್ಧಮಾಚರೇ, ಮಞ್ಚೇ ಛಮಾಯಂ ವ ಸಯೇಥ ಸನ್ಥತೇ;

ಏತಞ್ಹಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಮಾಹುಪೋಸಥಂ, ಬುದ್ಧೇನ ದುಕ್ಖನ್ತಗುನಾ ಪಕಾಸಿತ’’ನ್ತಿ. (ಸು. ನಿ. ೪೦೨-೪೦೩);

ದೇವಕಾಯಾಭಿನನ್ದಿನೀತಿ ತತ್ರೂಪಪತ್ತಿಆಕಙ್ಖಾವಸೇನ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಾದಿಂ ದೇವಕಾಯಂ ಅಭಿಪತ್ಥೇನ್ತೀ ಉಪೋಸಥಂ ಉಪಾಗಚ್ಛಿನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಾಜ್ಜ ಏಕೇನ ಭತ್ತೇನಾತಿ ಸಾ ಅಹಂ ಅಜ್ಜ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ದಿವಸೇ ಏಕೇನ ಭತ್ತಭೋಜನಕ್ಖಣೇನ. ಮುಣ್ಡಾ ಸಙ್ಘಾಟಿಪಾರುತಾತಿ ಮುಣ್ಡಿತಕೇಸಾ ಸಙ್ಘಾಟಿಪಾರುತಸರೀರಾ ಚ ಹುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ದೇವಕಾಯಂ ನ ಪತ್ಥೇಹನ್ತಿ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅಧಿಗತತ್ತಾ ಕಞ್ಚಿ ದೇವನಿಕಾಯಂ ಅಹಂ ನ ಪತ್ಥಯೇ. ತೇನೇವಾಹ – ‘‘ವಿನೇಯ್ಯ ಹದಯೇ ದರ’’ನ್ತಿ, ಚಿತ್ತಗತಂ ಕಿಲೇಸದರಥಂ ಸಮುಚ್ಛೇದವಸೇನ ವಿನೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇದಮೇವ ಚಸ್ಸಾ ಅಞ್ಞಾಬ್ಯಾಕರಣಂ ಅಹೋಸಿ.

ಮಿತ್ತಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.