೧೦. ಸಾಮಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ
ಚತುಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಞ್ಚಕ್ಖತ್ತುನ್ತಿಆದಿಕಾ ಸಾಮಾಯ ಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನಿತ್ವಾ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೀ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಸಾಮಾತಿಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತಾ ಸಾಮಾವತಿಯಾ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ಪಿಯಸಹಾಯಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ತಾಯ ಕಾಲಙ್ಕತಾಯ ಸಞ್ಜಾತಸಂವೇಗಾ ಪಬ್ಬಜಿ. ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಚ ಸಾಮಾವತಿಕಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪನ್ನಸೋಕಂ ವಿನೋದೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಗಣ್ಹಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಅಪರಭಾಗೇ ಆಸನಸಾಲಾಯ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ಓವಾದಂ ಸುತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ತತೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ.
ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ತಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೀ –
೩೭. ‘‘ಚತುಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಞ್ಚಕ್ಖತ್ತುಂ, ವಿಹಾರಾ ಉಪನಿಕ್ಖಮಿಂ;
ಅಲದ್ಧಾ ಚೇತಸೋ ಸನ್ತಿಂ, ಚಿತ್ತೇ ಅವಸವತ್ತಿನೀ;
ತಸ್ಸಾ ಮೇ ಅಟ್ಠಮೀ ರತ್ತಿ, ಯತೋ ತಣ್ಹಾ ಸಮೂಹತಾ.
೩೮. ‘‘ಬಹೂಹಿ ದುಕ್ಖಧಮ್ಮೇಹಿ, ಅಪ್ಪಮಾದರತಾಯ ಮೇ;
ತಣ್ಹಕ್ಖಯೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ. –
ಉದಾನವಸೇನ ಇಮಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.
ತತ್ಥ ಚತುಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಞ್ಚಕ್ಖತ್ತುಂ, ವಿಹಾರಾ ಉಪನಿಕ್ಖಮಿನ್ತಿ ‘‘ಮಮ ವಸನಕವಿಹಾರೇ ವಿಪಸ್ಸನಾಮನಸಿಕಾರೇನ ನಿಸಿನ್ನಾ ಸಮಣಕಿಚ್ಚಂ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಉತುಸಪ್ಪಾಯಾಭಾವೇನ ನನು ಖೋ ಮಯ್ಹಂ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಘಟ್ಟೇತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಪಞ್ಚ ಚಾತಿ ನವ ವಾರೇ ವಿಹಾರಾ ಉಪಸ್ಸಯತೋ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮಿಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಲದ್ಧಾ ಚೇತಸೋ ಸನ್ತಿಂ, ಚಿತ್ತೇ ಅವಸವತ್ತಿನೀ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಚೇತಸೋ ಸನ್ತಿನ್ತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸಮಾಧಿಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ. ಚಿತ್ತೇ ಅವಸವತ್ತಿನೀತಿ ವೀರಿಯಸಮತಾಯ ಅಭಾವೇನ ಮಮ ಭಾವನಾಚಿತ್ತೇ ನ ವಸವತ್ತಿನೀ. ಸಾ ಕಿರ ಅತಿವಿಯ ಪಗ್ಗಹಿತವೀರಿಯಾ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಸಾ ಮೇ ಅಟ್ಠಮೀ ರತ್ತೀತಿ ಯತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಓವಾದಂ ಪಟಿಲಭಿಂ, ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ರತ್ತಿನ್ದಿವಮತನ್ದಿತಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀ ರತ್ತಿಯಂ ಚತುಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಞ್ಚಕ್ಖತ್ತುಂ ವಿಹಾರತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಮನಸಿಕಾರಂ ಪವತ್ತೇನ್ತೀ ವಿಸೇಸಂ ಅನಧಿಗನ್ತ್ವಾ ಅಟ್ಠಮಿಯಂ ರತ್ತಿಯಂ ವೀರಿಯಸಮತಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಮಗ್ಗಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಕಿಲೇಸೇ ಖೇಪೇಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ತಸ್ಸಾ ಮೇ ಅಟ್ಠಮೀ ರತ್ತಿ, ಯತೋ ತಣ್ಹಾ ಸಮೂಹತಾ’’ತಿ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.
ಸಾಮಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
ದುಕನಿಪಾತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.