೯. ಸನ್ಧಿತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಅಸ್ಸತ್ಥೇ ಹರಿತೋಭಾಸೇತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸನ್ಧಿತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಇತೋ ಏಕತಿಂಸೇ ಕಪ್ಪೇ ಸಿಖಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಏಕೋ ಗೋಪಾಲಕೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಸತ್ಥರಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಅಞ್ಞತರಂ ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಬುದ್ಧಗುಣಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ‘‘ಕುಹಿಂ ಭಗವಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ ಮಹಾನುಭಾವಾ ಬುದ್ಧಾಪಿ ನಾಮ ಅನಿಚ್ಚತಾವಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಅಹೋ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅದ್ಧುವಾ’’ತಿ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಂ ಪಟಿಲಭಿ. ತಂ ಥೇರೋ ಬೋಧಿಪೂಜಾಯ ಉಸ್ಸಾಹೇಸಿ. ಸೋ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಬೋಧಿರುಕ್ಖಸಮೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ಬೋಧಿಂ ವನ್ದತಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕೋಸಲರಟ್ಠೇ ಇಬ್ಭಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಸನ್ಧಿತೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಅನಿಚ್ಚತಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸಂವೇಗಜಾತೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಞಾಣಸ್ಸ ಪರಿಪಾಕಂ ಗತತ್ತಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ಸಿಖಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬೋಧಿವನ್ದನಂ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಂ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಞ್ಚ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ತದುಪನಿಸ್ಸಯೇನ ಅತ್ತನೋ ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ –

೨೧೭. ‘‘ಅಸ್ಸತ್ಥೇ ಹರಿತೋಭಾಸೇ, ಸಂವಿರೂಳ್ಹಮ್ಹಿ ಪಾದಪೇ;

ಏಕಂ ಬುದ್ಧಗತಂ ಸಞ್ಞಂ, ಅಲಭಿತ್ಥಂ ಪತಿಸ್ಸತೋ.

೨೧೮. ‘‘ಏಕತಿಂಸೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಸಞ್ಞಮಲಭಿಂ ತದಾ;

ತಸ್ಸಾ ಸಞ್ಞಾಯ ವಾಹಸಾ, ಪತ್ತೋ ಮೇ ಆಸವಕ್ಖಯೋ’’ತಿ. –

ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಅಸ್ಸತ್ಥೇತಿ ಅಸ್ಸತ್ಥಟ್ಠಾನೀಯೇ, ಯ್ವಾಯಂ ಏತರಹಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವತೋ ಬೋಧಿರುಕ್ಖೋ ಅಸ್ಸತ್ಥೋ, ಏತಸ್ಸ ಠಾನೇ ತದಾ ಸಿಖಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಬೋಧಿರುಕ್ಖೋ ಪುಣ್ಡರೀಕೋ ಠಿತೋತಿ ಸೋ ಅಸ್ಸತ್ಥಟ್ಠಾನೀಯತಾಯ ‘‘ಅಸ್ಸತ್ಥೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸತ್ತಾನಂ ಅಸ್ಸಾಸಜನನತೋ ವಾ. ಅಪರೇ ಪನ ‘‘ಅಸ್ಸತ್ಥರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ತದಾ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಯಾ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಥೇರೋ ‘ಅಸ್ಸತ್ಥೇ’ತಿ ಅವೋಚಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಹರಿತೋಭಾಸೇತಿ ಹರಿತೇಹಿ ಸಾರಮಣಿವಣ್ಣೇಹಿ ಓಭಾಸಮಾನೇ. ಸಂವಿರೂಳ್ಹಮ್ಹೀತಿ ಸುಟ್ಠು ವಿರೂಳ್ಹೇ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತೇ, ಸುಘನನಿಚಿತಪತ್ತಪಲಾಸಪಲ್ಲವೇಹಿ ವಿರೂಳ್ಹಸಞ್ಛನ್ನೇತಿ ಚ ವದನ್ತಿ. ಪಾದಪೇತಿ ರುಕ್ಖೇ. ಏಕಂ ಬುದ್ಧಗತಂ ಸಞ್ಞಂ, ಅಲಭಿತ್ಥಂ ಪತಿಸ್ಸತೋತಿ ಬುದ್ಧಾರಮ್ಮಣಂ ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಏಕಜಾತಿಯತ್ತಾ ಏಕಂ ‘‘ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ’’ತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತಂ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಸಹಗತಂ ಸಞ್ಞಂ ಬುದ್ಧಗುಣಾನಂ ಪತಿಪತಿಸರಣತೋ ಪತಿಸ್ಸತೋ ಹುತ್ವಾ ಅಲಭಿಂ.

ಕದಾ ಪನ ಸಾ ಸಞ್ಞಾ ಲದ್ಧಾ, ಕೀವತಾಯ ಸಿದ್ಧಾತಿ ಆಹ ‘‘ಏಕತಿಂಸೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ’’ತಿಆದಿ. ಇತೋ ಭದ್ದಕಪ್ಪತೋ ಉದ್ಧಂ ಆರೋಹನವಸೇನ ಏಕತಿಂಸೇ ಕಪ್ಪೇ. ಯಂ ಸಞ್ಞನ್ತಿ ಯಂ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಸಹಗತಂ ಸಞ್ಞಂ, ಯಂ ವಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಅನಿಚ್ಚತಂ ದಿಸ್ವಾ ತದನುಸಾರೇನ ಸಬ್ಬಾಸಙ್ಖಾರೇಸು ತದಾ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಂ ಅಲಭಿಂ. ತಸ್ಸಾ ಸಞ್ಞಾಯ ವಾಹಸಾತಿ ತಸ್ಸಾ ಯಥಾವುತ್ತಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ಕಾರಣಭಾವೇನ ತಂ ಉಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕತ್ವಾ. ಪತ್ತೋ ಮೇ ಆಸವಕ್ಖಯೋತಿ ಇದಾನಿ ಮಯಾ ಆಸವಾನಂ ಖಯೋ ನಿರೋಧೋ ಅಧಿಗತೋತಿ ಇಮಾಯೇವ ಚ ಇಮಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಗಾಥಾಪಿ. ಯಥಾಹ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೨೨.೨೭-೩೦) –

‘‘ಅಸ್ಸತ್ಥೇ ಹರಿತೋಭಾಸೇ…ಪೇ… ಪತ್ತೋ ಮೇ ಆಸವಕ್ಖಯೋ.

‘‘ಇತೋ ತೇರಸಕಪ್ಪಮ್ಹಿ, ಧನಿಟ್ಠೋ ನಾಮ ಖತ್ತಿಯೋ;

ಸತ್ತರತನಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಮಹಬ್ಬಲೋ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಸನ್ಧಿತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಪಞ್ಚಮವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ದುಕನಿಪಾತವಣ್ಣನಾ.