೨. ದುಕನಿಪಾತೋ

೧. ಪಠಮವಗ್ಗೋ

೧. ಉತ್ತರತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ದುಕನಿಪಾತೇ ನತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ಭವೋ ನಿಚ್ಚೋತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉತ್ತರತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಸುಮೇಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ವಿಜ್ಜಾಧರೋ ಹುತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನ ವಿಚರತಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನತ್ಥಂ ವನನ್ತರೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ ಛಬ್ಬಣ್ಣಬುದ್ಧರಂಸಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ. ಸೋ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಆಕಾಸತೋ ಓರುಯ್ಹ ಸುವಿಸುದ್ಧೇಹಿ ವಿಪುಲೇಹಿ ಕಣಿಕಾರಪುಪ್ಫೇಹಿ ಭಗವನ್ತಂ ಪೂಜೇಸಿ, ಪುಪ್ಫಾನಿ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವೇನ ಸತ್ಥು ಉಪರಿ ಛತ್ತಾಕಾರೇನ ಅಟ್ಠಂಸು, ಸೋ ತೇನ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಉಳಾರಂ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವನ್ತೋ ಯಾವತಾಯುಕಂ ತತ್ಥ ಠತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ರಾಜಗಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಉತ್ತರೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಿಜ್ಜಾಸು ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಜಾತಿಯಾ ರೂಪೇನ ವಿಜ್ಜಾಯ ವಯೇನ ಸೀಲಾಚಾರೇನ ಚ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಮ್ಭಾವನೀಯೋ ಜಾತೋ. ತಸ್ಸ ತಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ವಸ್ಸಕಾರೋ ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಧೀತರಂ ದಾತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಪವೇದೇಸಿ. ಸೋ ನಿಸ್ಸರಣಜ್ಝಾಸಯತಾಯ ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಂ ಪಯಿರುಪಾಸನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವತ್ತಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ ಥೇರಂ ಉಪಟ್ಠಹತಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಥೇರಸ್ಸ ಅಞ್ಞತರೋ ಆಬಾಧೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ತಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜತ್ಥಾಯ ಉತ್ತರೋ ಸಾಮಣೇರೋ ಪಾತೋವ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ವಿಹಾರತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ತಳಾಕಸ್ಸ ತೀರೇ ಪತ್ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಉದಕಸಮೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮುಖಂ ಧೋವತಿ. ಅಥ ಅಞ್ಞತರೋ ಉಮಙ್ಗಚೋರೋ ಆರಕ್ಖಪುರಿಸೇಹಿ ಅನುಬದ್ಧೋ ಅಗ್ಗದ್ವಾರೇನೇವ ನಗರತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಲಾಯನ್ತೋ ಅತ್ತನಾ ಗಹಿತಂ ರತನಭಣ್ಡಿಕಂ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಿ. ಸಾಮಣೇರೋ ಪತ್ತಸಮೀಪಂ ಉಪಗತೋ. ಚೋರಂ ಅನುಬನ್ಧನ್ತಾ ರಾಜಪುರಿಸಾ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಭಣ್ಡಿಕಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಅಯಂ ಚೋರೋ, ಇಮಿನಾ ಚೋರಿಯಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ಸಾಮಣೇರಂ ಪಚ್ಛಾಬಾಹಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ವಸ್ಸಕಾರಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದಸ್ಸೇಸುಂ. ವಸ್ಸಕಾರೋ ಚ ತದಾ ರಞ್ಞೋ ವಿನಿಚ್ಛಯೇ ನಿಯುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಛೇಜ್ಜಭೇಜ್ಜಂ ಅನುಸಾಸತಿ. ಸೋ ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಮಮ ವಚನಂ ನಾದಿಯಿ, ಸುದ್ಧಪಾಸಣ್ಡಿಯೇಸು ಪಬ್ಬಜೀ’’ತಿ ಚ ಬದ್ಧಾಘಾತತ್ತಾ ಕಮ್ಮಂ ಅಸೋಧೇತ್ವಾವ ಜೀವನ್ತಮೇವ ತಂ ಸೂಲೇ ಉತ್ತಾಸೇಸಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಭಗವಾ ಞಾಣಪರಿಪಾಕಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ತಂ ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಪ್ಫುರನ್ತಹತ್ಥನಖಮಣಿಮಯೂಖಸಮ್ಭಿನ್ನಸಿತಾಭತಾಯ ಪಗ್ಘರನ್ತಜಾತಿಹಿಙ್ಗುಲಕಸುವಣ್ಣರಸಧಾರಂ ವಿಯ ಜಾಲಾಗುಣ್ಠಿತಮುದುತಲುನದೀಘಙ್ಗುಲಿಹತ್ಥಂ ಉತ್ತರಸ್ಸ ಸೀಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ‘‘ಉತ್ತರ, ಇದಂ ತೇ ಪುರಿಮಕಮ್ಮಸ್ಸ ಫಲಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ತತ್ಥ ತಯಾ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಬಲೇನ ಅಧಿವಾಸನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಉತ್ತರೋ ಅಮತಾಭಿಸೇಕಸದಿಸೇನ ಸತ್ಥು ಹತ್ಥಸಮ್ಫಸ್ಸೇನ ಸಞ್ಜಾತಪ್ಪಸಾದಸೋಮನಸ್ಸತಾಯ ಉಳಾರಂ ಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಯಥಾಪರಿಚಿತಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಂ ಸಮಾರೂಳ್ಹೋ ಞಾಣಸ್ಸ ಪರಿಪಾಕಂ ಗತತ್ತಾ ಸತ್ಥು ಚ ದೇಸನಾವಿಲಾಸೇನ ತಾವದೇವ ಮಗ್ಗಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇ ಖೇಪೇತ್ವಾ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೫೬.೫೫-೯೨) –

‘‘ಸುಮೇಧೋ ನಾಮ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಬಾತ್ತಿಂಸವರಲಕ್ಖಣೋ;

ವಿವೇಕಕಾಮೋ ಭಗವಾ, ಹಿಮವನ್ತಮುಪಾಗಮಿ.

‘‘ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಂ, ಅಗ್ಗೋ ಕಾರುಣಿಕೋ ಮುನಿ;

ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾನ, ನಿಸೀದಿ ಪರಿಸುತ್ತಮೋ.

‘‘ವಿಜ್ಜಾಧರೋ ತದಾ ಆಸಿಂ, ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಚರೋ ಅಹಂ;

ತಿಸೂಲಂ ಸುಗತಂ ಗಯ್ಹ, ಗಚ್ಛಾಮಿ ಅಮ್ಬರೇ ತದಾ.

‘‘ಪಬ್ಬತಗ್ಗೇ ಯಥಾ ಅಗ್ಗಿ, ಪುಣ್ಣಮಾಯೇವ ಚನ್ದಿಮಾ;

ವನಂ ಓಭಾಸತೇ ಬುದ್ಧೋ, ಸಾಲರಾಜಾವ ಫುಲ್ಲಿತೋ.

‘‘ವನಗ್ಗಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾನ, ಬುದ್ಧರಂಸೀಭಿಧಾವರೇ;

ನಳಗ್ಗಿವಣ್ಣಸಙ್ಕಾಸಾ, ದಿಸ್ವಾ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದಯಿಂ.

‘‘ವಿಚಿನಂ ಅದ್ದಸಂ ಪುಪ್ಫಂ, ಕಣಿಕಾರಂ ದೇವಗನ್ಧಿಕಂ;

ತೀಣಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಆದಾಯ, ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಮಪೂಜಯಿಂ.

‘‘ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಆನುಭಾವೇನ, ತೀಣಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಮೇ ತದಾ;

ಉದ್ಧಂವಣ್ಟಾ ಅಧೋಪತ್ತಾ, ಛಾಯಂ ಕುಬ್ಬನ್ತಿ ಸತ್ಥುನೋ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸುಕತೇನ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಜಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ತಾವತಿಂಸಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ತತ್ಥ ಮೇ ಸುಕತಂ ಬ್ಯಮ್ಹಂ, ಕಣಿಕಾರೀತಿ ಞಾಯತಿ;

ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಮುಬ್ಬೇಧಂ, ತಿಂಸಯೋಜನವಿತ್ಥತಂ.

‘‘ಸಹಸ್ಸಕಣ್ಡಂ ಸತಭೇಣ್ಡು, ಧಜಾಲು ಹರಿತಾಮಯಂ;

ಸತಸಹಸ್ಸನಿಯ್ಯೂಹಾ, ಬ್ಯಮ್ಹೇ ಪಾತುಭವಿಂಸು ಮೇ.

‘‘ಸೋಣ್ಣಮಯಾ ಮಣಿಮಯಾ, ಲೋಹಿತಙ್ಕಮಯಾಪಿ ಚ;

ಫಲಿಕಾಪಿ ಚ ಪಲ್ಲಙ್ಕಾ, ಯೇನಿಚ್ಛಕಾ ಯದಿಚ್ಛಕಾ.

‘‘ಮಹಾರಹಞ್ಚ ಸಯನಂ, ತೂಲಿಕಾ ವಿಕತೀಯುತಂ;

ಉದ್ಧಲೋಮಿಞ್ಚ ಏಕನ್ತಂ, ಬಿಮ್ಬೋಹನಸಮಾಯುತಂ.

‘‘ಭವನಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾನ, ಚರನ್ತೋ ದೇವಚಾರಿಕಂ;

ಯಥಾ ಇಚ್ಛಾಮಿ ಗಮನಂ, ದೇವಸಙ್ಘಪುರಕ್ಖತೋ.

‘‘ಪುಪ್ಫಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ತಿಟ್ಠಾಮಿ, ಉಪರಿಚ್ಛದನಂ ಮಮ;

ಸಮನ್ತಾ ಯೋಜನಸತಂ, ಕಣಿಕಾರೇಹಿ ಛಾದಿತಂ.

‘‘ಸಟ್ಠಿತೂರಿಯಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಸಾಯಂ ಪಾತಂ ಉಪಟ್ಠಹುಂ;

ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ ಮಂ ನಿಚ್ಚಂ, ರತ್ತಿನ್ದಿವಮತನ್ದಿತಾ.

‘‘ತತ್ಥ ನಚ್ಚೇಹಿ ಗೀತೇಹಿ, ತಾಳೇಹಿ ವಾದಿತೇಹಿ ಚ;

ರಮಾಮಿ ಖಿಡ್ಡಾ ರತಿಯಾ, ಮೋದಾಮಿ ಕಾಮಕಾಮಹಂ.

‘‘ತತ್ಥ ಭುತ್ವಾ ಪಿವಿತ್ವಾ ಚ, ಮೋದಾಮಿ ತಿದಸೇ ತದಾ;

ನಾರೀಗಣೇಹಿ ಸಹಿತೋ, ಮೋದಾಮಿ ಬ್ಯಮ್ಹಮುತ್ತಮೇ.

‘‘ಸತಾನಂ ಪಞ್ಚಕ್ಖತ್ತುಞ್ಚ, ದೇವರಜ್ಜಮಕಾರಯಿಂ;

ಸತಾನಂ ತೀಣಿಕ್ಖತ್ತುಞ್ಚ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಅಹೋಸಹಂ;

ಪದೇಸರಜ್ಜಂ ವಿಪುಲಂ, ಗಣನಾತೋ ಅಸಙ್ಖಿಯಂ.

‘‘ಭವೇ ಭವೇ ಸಂಸರನ್ತೋ, ಮಹಾಭೋಗಂ ಲಭಾಮಹಂ;

ಭೋಗೇ ಮೇ ಊನತಾ ನತ್ಥಿ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ದುವೇ ಭವೇ ಸಂಸರಾಮಿ, ದೇವತ್ತೇ ಅಥ ಮಾನುಸೇ;

ಅಞ್ಞಂ ಗತಿಂ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ದುವೇ ಕುಲೇ ಪಜಾಯಾಮಿ, ಖತ್ತಿಯೇ ಚಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ;

ನೀಚೇ ಕುಲೇ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಹತ್ಥಿಯಾನಂ ಅಸ್ಸಯಾನಂ, ಸಿವಿಕಂ ಸನ್ದಮಾನಿಕಂ;

ಲಭಾಮಿ ಸಬ್ಬಮೇವೇತಂ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ದಾಸೀಗಣಂ ದಾಸಗಣಂ, ನಾರಿಯೋ ಸಮಲಙ್ಕತಾ;

ಲಭಾಮಿ ಸಬ್ಬಮೇವೇತಂ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕೋಸೇಯ್ಯಕಮ್ಬಲಿಯಾನಿ, ಖೋಮಕಪ್ಪಾಸಿಕಾನಿ ಚ;

ಲಭಾಮಿ ಸಬ್ಬಮೇವೇತಂ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ನವವತ್ಥಂ ನವಫಲಂ, ನವಗ್ಗರಸಭೋಜನಂ;

ಲಭಾಮಿ ಸಬ್ಬಮೇವೇತಂ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಇಮಂ ಖಾದ ಇಮಂ ಭುಞ್ಜ, ಇಮಮ್ಹಿ ಸಯನೇ ಸಯ;

ಲಭಾಮಿ ಸಬ್ಬಮೇವೇತಂ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪೂಜಿತೋ ಹೋಮಿ, ಯಸೋ ಅಚ್ಚುಗ್ಗತೋ ಮಮ;

ಮಹಾಪಕ್ಖೋ ಸದಾ ಹೋಮಿ, ಅಭೇಜ್ಜಪರಿಸೋ ಸದಾ;

ಞಾತೀನಂ ಉತ್ತಮೋ ಹೋಮಿ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಸೀತಂ ಉಣ್ಹಂ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಪರಿಳಾಹೋ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಅಥೋ ಚೇತಸಿಕಂ ದುಕ್ಖಂ, ಹದಯೇ ಮೇ ನ ವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ ಹುತ್ವಾನ, ಸಂಸರಾಮಿ ಭವಾಭವೇ;

ವೇವಣ್ಣಿಯಂ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ದೇವಲೋಕಾ ಚವಿತ್ವಾನ, ಸುಕ್ಕಮೂಲೇನ ಚೋದಿತೋ;

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪುರೇ ಜಾತೋ, ಮಹಾಸಾಲೇ ಸುಅಡ್ಢಕೇ.

‘‘ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣೇ ಹಿತ್ವಾ, ಪಬ್ಬಜಿಂ ಅನಗಾರಿಯಂ;

ಜಾತಿಯಾ ಸತ್ತವಸ್ಸೋಹಂ, ಅರಹತ್ತಮಪಾಪುಣಿಂ.

‘‘ಉಪಸಮ್ಪಾದಯೀ ಬುದ್ಧೋ, ಗುಣಮಞ್ಞಾಯ ಚಕ್ಖುಮಾ;

ತರುಣೋ ಪೂಜನೀಯೋಹಂ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖು ವಿಸುದ್ಧಂ ಮೇ, ಸಮಾಧಿಕುಸಲೋ ಅಹಂ;

ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಇದ್ಧಿಪಾದೇಸು ಕೋವಿದೋ;

ಧಮ್ಮೇಸು ಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ತಿಂಸಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಮ್ಹಿ, ಯಂ ಬುದ್ಧಮಭಿಪೂಜಯಿಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಪುನ ಹುತ್ವಾ ಸೂಲತೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪರಾನುದ್ದಯಾಯ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಮಹಾಜನೋ ಅಚ್ಛರಿಯಬ್ಭುತಚಿತ್ತಜಾತೋ ಅಹೋಸಿ. ತಾವದೇವಸ್ಸ ವಣೋ ಸಂರೂಳ್ಹಿ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ, ‘‘ಆವುಸೋ, ತಾದಿಸಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವನ್ತೋ ಕಥಂ ತ್ವಂ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಅನುಯುಞ್ಜಿತುಂ ಅಸಕ್ಖೀ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ, ‘‘ಪಗೇವ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಸಂಸಾರೇ ಆದೀನವೋ, ಸಙ್ಖಾರಾನಞ್ಚ ಸಭಾವೋ ಸುದಿಟ್ಠೋ, ಏವಾಹಂ ತಾದಿಸಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವನ್ತೋಪಿ ಅಸಕ್ಖಿಂ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ವಿಸೇಸಂ ಅಧಿಗನ್ತು’’ನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

೧೨೧. ‘‘ನತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ಭವೋ ನಿಚ್ಚೋ, ಸಙ್ಖಾರಾ ವಾಪಿ ಸಸ್ಸತಾ;

ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಚ ತೇ ಖನ್ಧಾ, ಚವನ್ತಿ ಅಪರಾಪರಂ.

೧೨೨. ‘‘ಏತಮಾದೀನವಂ ಞತ್ವಾ, ಭವೇನಮ್ಹಿ ಅನತ್ಥಿಕೋ;

ನಿಸ್ಸಟೋ ಸಬ್ಬಕಾಮೇಹಿ, ಪತ್ತೋ ಮೇ ಆಸವಕ್ಖಯೋ’’ತಿ. –

ಇಮಂ ಗಾಥಾದ್ವಯಂ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ನತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ಭವೋ ನಿಚ್ಚೋತಿ ಕಮ್ಮಭವೋ ಉಪಪತ್ತಿಭವೋ ಕಾಮಭವೋ ರೂಪಭವೋ ಅರೂಪಭವೋ ಸಞ್ಞೀಭವೋ ಅಸಞ್ಞೀಭವೋ ನೇವಸಞ್ಞೀನಾಸಞ್ಞೀಭವೋ ಏಕವೋಕಾರಭವೋ ಚತುವೋಕಾರಭವೋ ಪಞ್ಚವೋಕಾರಭವೋತಿ ಏವಂಭೇದೋ, ತತ್ಥಾಪಿ ಹೀನೋ ಮಜ್ಝಿಮೋ ಉಕ್ಕಟ್ಠೋ ದೀಘಾಯುಕೋ ಸುಖಬಹುಲೋ ವೋಮಿಸ್ಸಸುಖದುಕ್ಖೋತಿ ಏವಂವಿಭಾಗೋ ಯೋಕೋಚಿ ನಿಚ್ಚೋ ಧುವೋ ಥಿರೋ ಅಪಲೋಕಿಯಧಮ್ಮೋ ನತ್ಥಿ ತಂ ತಂ ಕಾರಣಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಸಮುಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಏತದೇವಂ, ತಸ್ಮಾ ಸಙ್ಖಾರಾ ವಾಪಿ ಸಸ್ಸತಾ ನತ್ಥೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಸಙ್ಖತತ್ತಾ ‘‘ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮೇ ಹಿ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ಉಪಾದಾಯ ಭವಸಮಞ್ಞಾಯ ಸಙ್ಖಾರಾವ ಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಭೂತಾ ಜರಾಮರಣೇನ ಚ ವಿಪರಿಣಮನ್ತೀತಿ ಅಸಸ್ಸತಾ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಾ. ತಥಾ ಹಿ ತೇ ‘‘ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ತೇನಾಹ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಚ ತೇ ಖನ್ಧಾ, ಚವನ್ತಿ ಅಪರಾಪರನ್ತಿ. ತೇ ಭವಪರಿಯಾಯೇನ ಸಙ್ಖಾರಪರಿಯಾಯೇನ ಚ ವುತ್ತಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ಅಪರಾಪರಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಚ ಜರಾಯ ಪರಿಪೀಳಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಚವನ್ತಿ ಪರಿಭಿಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತೇನ ‘‘ಭವೋ, ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ ಚ ಲದ್ಧವೋಹಾರಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ ಉದಯಬ್ಬಯಸಭಾವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯಸ್ಮಾ ತಿಲಕ್ಖಣಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸನ್ತಸ್ಸ ತಯೋಪಿ ಭವಾ ಆದಿತ್ತಂ ವಿಯ ಸಙ್ಖತೇ ಆದೀನವಂ ದೋಸಂ ಪಗೇವ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾಯ ಜಾನಿತ್ವಾ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣೇಹಿ ದಿಟ್ಠಾ ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾನತ್ತಾ ವಿಭೂತತರಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ತೇನಾಹ ಭಗವಾ – ‘‘ಯದನಿಚ್ಚಂ ತಂ ದುಕ್ಖಂ, ಯಂ ದುಕ್ಖಂ ತದನತ್ತಾ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೩.೧೫).

ಯಸ್ಮಾ ತಿಲಕ್ಖಣಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸನ್ತಸ್ಸ ತಯೋಪಿ ಭವಾ ಆದಿತ್ತಂ ವಿಯ ಅಗಾರಂ ಸಪ್ಪಟಿಭಯಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಆಹ ‘‘ಭವೇನಮ್ಹಿ ಅನತ್ಥಿಕೋ’’ತಿ. ಏವಂ ಪನ ಸಬ್ಬಸೋ ಭವೇಹಿ ವಿನಿವತ್ತಿಯಮಾನಸ್ಸ ಕಾಮೇಸು ಅಪೇಕ್ಖಾಯ ಲೇಸೋಪಿ ನ ಸಮ್ಭವತಿಯೇವ, ತೇನಾಹ ‘‘ನಿಸ್ಸಟೋ ಸಬ್ಬಕಾಮೇಹೀ’’ತಿ, ಅಮ್ಹೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಮಾನುಸೇಹಿ ವಿಯ ದಿಬ್ಬೇಹಿಪಿ ಕಾಮೇಹಿ ನಿವತ್ತಿತಚಿತ್ತೋಸ್ಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪತ್ತೋ ಮೇ ಆಸವಕ್ಖಯೋತಿ ಯಸ್ಮಾ ಏವಂ ಸುಪರಿಮಜ್ಜಿತಸಙ್ಖಾರೋ ಭವೇಸು ಸುಪರಿದಿಟ್ಠಾದೀನವೋ ಕಾಮೇಸು ಚ ಅನಾಸತ್ತಮಾನಸೋ ತಸ್ಮಾ ಸೂಲಮತ್ಥಕೇ ನಿಸಿನ್ನೇನಾಪಿ ಮೇ ಮಯಾ ಪತ್ತೋ ಅಧಿಗತೋ ಆಸವಕ್ಖಯೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅರಹತ್ತಞ್ಚಾತಿ. ಅಞ್ಞೇಹಿ ಚ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಹಿ ಅಪ್ಪತ್ತಮಾನಸೇಹಿ ತದಧಿಗಮಾಯ ಉಸ್ಸಾಹೋ ಕರಣೀಯೋತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಓವಾದಮದಾಸಿ.

ಉತ್ತರತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ಪಿಣ್ಡೋಲಭಾರದ್ವಾಜತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ನಯಿದಂ ಅನಯೇನಾತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಪಿಣ್ಡೋಲಭಾರದ್ವಾಜತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಂ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಸೀಹಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಗುಹಾಯಂ ವಿಹರತಿ. ಭಗವಾ ತಸ್ಸ ಅನುಗ್ಗಹಂ ಕಾತುಂ ಗೋಚರಾಯ ಪಕ್ಕನ್ತಕಾಲೇ ಸಯನಗುಹಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿರೋಧಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಸೀಹೋ ಗೋಚರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿವತ್ತೋ ಗುಹಾದ್ವಾರೇ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠೋ ಜಲಜಥಲಜಪುಪ್ಫೇಹಿ ಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇನ್ತೋ ಭಗವತೋ ಆರಕ್ಖತ್ಥಾಯ ಅರಞ್ಞೇ ವಾಳಮಿಗೇ ಅಪನೇತುಂ ತೀಸು ವೇಲಾಸು ಸೀಹನಾದಂ ನದನ್ತೋ ಬುದ್ಧಗತಾಯ ಸತಿಯಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಯಥಾ ಪಠಮದಿವಸಂ, ಏವಂ ಸತ್ತಾಹಂ ಪೂಜೇಸಿ. ಭಗವಾ ಸತ್ತಾಹಚ್ಚಯೇನ ನಿರೋಧಾ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ‘‘ವತ್ತಿಸ್ಸತಿ ಇಮಸ್ಸ ಏತ್ತಕೋ ಉಪನಿಸ್ಸಯೋ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸೇವ ಆಕಾಸಂ ಪಕ್ಖನ್ದಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಮೇವ ಗತೋ. ಸೀಹೋ ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯಕಹತ್ಥೀ ವಿಯ ಬುದ್ಧವಿಯೋಗದುಕ್ಖಂ ಅಧಿವಾಸೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಮಹಾಭೋಗಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ನಗರವಾಸೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಹಾರಂ ಗತೋ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಅಪರಾಪರಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ರಞ್ಞೋ ಉತೇನಸ್ಸ ಪುರೋಹಿತಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಭಾರದ್ವಾಜೋ ನಾಮ ನಾಮೇನ. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತಯೋ ವೇದೇ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಮಾಣವಕಸತಾನಿ ಮನ್ತೇ ವಾಚೇನ್ತೋ ಮಹಗ್ಘಸಭಾವೇನ ಅನನುರೂಪಾಚಾರತ್ತಾ ತೇಹಿ ಪರಿಚ್ಚಜ್ಜನ್ತೋ ರಾಜಗಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಭೋಜನೇ ಅಮತ್ತಞ್ಞೂ ಹುತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಾ ಉಪಾಯೇನ ಮತ್ತಞ್ಞುತಾಯ ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೫೦.೧೦೪-೧೦೯) –

‘‘ಮಿಗಲುದ್ದೋ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ವಿಪಿನೇ ವಿಚರಂ ತದಾ;

ಅದ್ದಸಂ ವಿರಜಂ ಬುದ್ಧಂ, ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನ ಪಾರಗುಂ.

‘‘ಪಿಯಾಲಫಲಮಾದಾಯ, ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಸ್ಸದಾಸಹಂ;

ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಸ್ಸ ವೀರಸ್ಸ, ಪಸನ್ನೋ ಸೇಹಿ ಪಾಣಿಭಿ.

‘‘ಏಕತಿಂಸೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಫಲಂ ಅದದಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಫಲದಾನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಪನ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಭಗವತೋ ಸಮ್ಮುಖಾ ಯಂ ಸಾವಕೇಹಿ ಪತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ಮಯಾ ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಚ ‘‘ಯಸ್ಸ ಮಗ್ಗೇ ವಾ ಫಲೇ ವಾ ಕಙ್ಖಾ ಅತ್ಥಿ, ಸೋ ಮಂ ಪುಚ್ಛತೂ’’ತಿ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿ. ತೇನ ತಂ ಭಗವಾ, ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸೀಹನಾದಿಕಾನಂ ಯದಿದಂ ಪಿಣ್ಡೋಲಭಾರದ್ವಾಜೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೧೮೮, ೧೯೫) ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪೇಸಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಉಪಗತಂ ಗಿಹಿಕಾಲೇ ಸಹಾಯಭೂತಂ ಮಚ್ಛರಿಂ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಅನುಕಮ್ಪಮಾನೋ ತಸ್ಸ ದಾನಕಥಂ ಕಥೇತ್ವಾ ತೇನ ಚ ‘‘ಅಯಂ ಮಮ ಧನಂ ವಿನಾಸೇತುಕಾಮೋ’’ತಿ ಭಕುಟಿಂ ಕತ್ವಾಪಿ ‘‘ತುಯ್ಹಂ ಏಕಭತ್ತಂ ದೇಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ತಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದೇಹಿ ಮಾ ಮಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪರಿಣಾಮೇಸಿ. ಪುನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ‘‘ಅಯಂ ಮಂ ಬಹೂನಂ ದಾಪೇತುಕಾಮೋ’’ತಿ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಪಕಾಸಿತೇ ದುತಿಯದಿವಸಂ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನಾ ಸಙ್ಘಗತಾಯ ದಕ್ಖಿಣಾಯ ಮಹಪ್ಫಲಭಾವಪ್ಪಕಾಸನೇನ ತಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ, ‘‘ಅಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘ಆಹಾರಗೇಧೇನ ಮಂ ದಾನೇ ನೀಯೋಜೇಸೀ’ತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ಆಹಾರಸ್ಸ ಪನ ಮಯಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಪರಿಞ್ಞಾತಭಾವಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಹನ್ದ ನಂ ಜಾನಾಪೇಮೀ’’ತಿ –

೧೨೩. ‘‘ನಯಿದಂ ಅನಯೇನ ಜೀವಿತಂ, ನಾಹಾರೋ ಹದಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೋ;

ಆಹಾರಟ್ಠಿತಿಕೋ ಸಮುಸ್ಸಯೋ, ಇತಿ ದಿಸ್ವಾನ ಚರಾಮಿ ಏಸನಂ.

೧೨೪. ‘‘ಪಙ್ಕೋತಿ ಹಿ ನಂ ಅವೇದಯುಂ, ಯಾಯಂ ವನ್ದನಪೂಜನಾ ಕುಲೇಸು;

ಸುಖುಮಂ ಸಲ್ಲಂ ದುರುಬ್ಬಹಂ, ಸಕ್ಕಾರೋ ಕಾಪುರಿಸೇನ ದುಜ್ಜಹೋ’’ತಿ. –

ಗಾಥಾದ್ವಯಂ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ನಯಿದಂ ಅನಯೇನ ಜೀವಿತನ್ತಿ ಇದಂ ಮಮ ಜೀವಿತಂ ಅನಯೇನ ಅಞಾಯೇನ ವೇಳುದಾನಪುಪ್ಫದಾನಾದಿಅನೇಸನಾಯ ನ ಹೋತಿ ಜೀವಿತನಿಕನ್ತಿಯಾ ಅಭಾವತೋ. ನಾಹಾರೋ ಹದಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೋತಿ ಆಹಾರೋ ಚ ಆಹರಿಯಮಾನೋ ಮಗ್ಗಫಲಞಾಣಂ ವಿಯ ಹದಯಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕರೋ ನ ಹೋತಿ, ಕೇವಲಂ ಪನ ಸಜ್ಜುಕಂ ಖುದಾಪಟಿಘಾತಮತ್ತಂ ಕರೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅಥ ವಾ ನಾಹಾರೋ ಹದಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೋತಿ ಆಹಾರೋ ರಸತಣ್ಹಾವತ್ಥು ಮೇ ಹದಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೋ ಆಸತ್ತೋ ನ ಹೋತಿ ರಸತಣ್ಹಾಯ ಏವ ಅಭಾವತೋ. ‘‘ಸನ್ತಿಕೇ’’ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ. ಯೋ ಹಿ ಆಹಾರಗಿದ್ಧೋ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಪ್ಪಸುತೋ ವಿಚರತಿ, ತಸ್ಸ ಆಹಾರೋ ಹದಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ನಾಮ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬತೋ. ಯೋ ಪನ ಪರಿಞ್ಞಾತಾಹಾರೋ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪಹೀನಚ್ಛನ್ದರಾಗೋ, ನ ತಸ್ಸಾಹಾರೋ ಹದಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ನಾಮ – ‘‘ಕಥಂ ನು ಖೋ ಲಭೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿಆದಿಮನಸಿಕರಣಸ್ಸೇವ ಅಭಾವತೋ. ಯದಿ ಹಿ ಜೀವಿತನಿಕನ್ತಿ ಆಹಾರರಸತಣ್ಹಾ ಚ ನತ್ಥಿ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಸೀತಿ ಅನುಯೋಗಂ ಮನಸಿ ಕತ್ವಾ ಆಹ ‘‘ಆಹಾರಟ್ಠಿತಿಕೋ ಸಮುಸ್ಸಯೋ, ಇತಿ ದಿಸ್ವಾನ ಚರಾಮಿ ಏಸನ’’ನ್ತಿ. ಆಹಾರೋ ಭೋಜನಂ ಠಿತಿ ಠಾನಂ ಪಚ್ಚಯೋ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಆಹಾರಟ್ಠಿತಿಕೋ. ‘‘ಆಹಾರಪಟಿಬದ್ಧವುತ್ತಿಕೋ ಸಮುಸ್ಸಯೋ ಕಾಯೋ’’ಇತಿ ದಿಸ್ವಾನ ಏವಂ ಞತ್ವಾ ಇಮಮತ್ಥಂ ಬುದ್ಧಿಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಚರಾಮಿ ಏಸನಂ, ಭಿಕ್ಖಾಪರಿಯೇಸನಂ ಕರೋಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪಚ್ಚಯನಿಮಿತ್ತಂ ಕುಲಾನಿ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತೋ ತತ್ಥ ವನ್ದನಪೂಜನಾಹಿ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೇಹಿ ಚ ಬಜ್ಝತೀತಿ ಏವಂ ಮಾದಿಸೇಸು ನ ಚಿನ್ತೇತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಪಙ್ಕೋ’’ತಿಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯಾ ಅಯಂ ಪಚ್ಚಯನಿಮಿತ್ತಂ ಉಪಗತಾನಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಕುಲೇಸು ಗೇಹವಾಸೀಸು ಪವತ್ತಿಸ್ಸತಿ ಗುಣಸಮ್ಭಾವನಾ ಪೂಜನಾ ಚ, ಯಸ್ಮಾ ತಂ ಅಭಾವಿತತ್ತಾನಂ ಓಸೀದಾಪನಟ್ಠೇನ ಮಲೀನಭಾವಕರಣೇನ ಚ ಪಙ್ಕೋ ಕದ್ದಮೋತಿ ಬುದ್ಧಾದಯೋ ಅವೇದಯುಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸುಂ ಪವೇದೇಸುಂ ವಾ, ತಸ್ಮಾ ಸಾ ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ಬನ್ಧಾಯ ನ ಹೋತಿ ಸಕ್ಕಾರಾಸಾಯ ಪಗೇವ ಪಹೀನತ್ತಾ. ಅಸಪ್ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪನ ಸಕ್ಕಾರಾಸಾ ದುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಸಭಾವತಾಯ ಪೀಳಾಜನನತೋ ಅನ್ತೋ ತುದನತೋ ಉದ್ಧರಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತೋ ಚ ಸುಖುಮಂ ಸಲ್ಲಂ ದುರುಬ್ಬಹಂ. ತತೋ ಏವ ತೇನ ಸಕ್ಕಾರೋ ಕಾಪುರಿಸೇನ ದುಜ್ಜಹೋ ದುರುಬ್ಬಹೇಯ್ಯೋ ತಸ್ಸ ಪಹಾನಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಅಪ್ಪಟಿಪಜ್ಜನತೋ, ಸಕ್ಕಾರಾಸಾಪಹಾನೇನ ಪಹೀನೋ ಹೋತೀತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಥೇರೇ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ ಅಹೋಸಿ.

ಪಿಣ್ಡೋಲಭಾರದ್ವಾಜತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ವಲ್ಲಿಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಮಕ್ಕಟೋ ಪಞ್ಚದ್ವಾರಾಯನ್ತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ವಲ್ಲಿಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಇತೋ ಏಕತಿಂಸೇ ಕಪ್ಪೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಅರಞ್ಞಂ ಗತೋ ತತ್ಥ ನಾರದಂ ನಾಮ ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಸನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ನಳೇಹಿ ಸಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಿಣೇಹಿ ಛಾದೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಚಙ್ಕಮನಟ್ಠಾನಞ್ಚಸ್ಸ ಸೋಧೇತ್ವಾ ವಾಲುಕಾ ಓಕಿರಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ವಲ್ಲಿಯೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಯೋಬ್ಬನಮನುಪ್ಪತ್ತೋ ಇನ್ದ್ರಿಯವಸಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತೋ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸಂಸಗ್ಗೇನ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೫೦.೯೩-೧೦೩) –

‘‘ಹಿಮವನ್ತಸ್ಸಾವಿದೂರೇ, ಹಾರಿತೋ ನಾಮ ಪಬ್ಬತೋ;

ಸಯಮ್ಭೂ ನಾರದೋ ನಾಮ, ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಸೀ ತದಾ.

‘‘ನಳಾಗಾರಂ ಕರಿತ್ವಾನ, ತಿಣೇನ ಛಾದಯಿಂ ಅಹಂ;

ಚಙ್ಕಮಂ ಸೋಧಯಿತ್ವಾನ, ಸಯಮ್ಭುಸ್ಸ ಅದಾಸಹಂ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸುಕತೇನ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಜಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ತಾವತಿಂಸಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ತತ್ಥ ಮೇ ಸುಕತಂ ಬ್ಯಮ್ಹಂ, ನಳಕುಟಿಕನಿಮ್ಮಿತಂ;

ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಮುಬ್ಬೇಧಂ, ತಿಂಸಯೋಜನವಿತ್ಥತಂ.

‘‘ಚತುದ್ದಸೇಸು ಕಪ್ಪೇಸು, ದೇವಲೋಕೇ ರಮಿಂ ಅಹಂ;

ಏಕಸತ್ತತಿಕ್ಖತ್ತುಞ್ಚ, ದೇವರಜ್ಜಮಕಾರಯಿಂ.

‘‘ಚತುತ್ತಿಂಸತಿಕ್ಖತ್ತುಞ್ಚ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಅಹೋಸಹಂ;

ಪದೇಸರಜ್ಜಂ ವಿಪುಲಂ, ಗಣನಾತೋ ಅಸಙ್ಖಿಯಂ.

‘‘ಧಮ್ಮಪಾಸಾದಮಾರುಯ್ಹ, ಸಬ್ಬಾಕಾರವರೂಪಮಂ;

ಯದಿಚ್ಛಕಾಹಂ ವಿಹರೇ, ಸಕ್ಯಪುತ್ತಸ್ಸ ಸಾಸನೇ.

‘‘ಏಕತಿಂಸೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಕಮ್ಮಮಕರಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ನಳಕುಟಿಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಪುಥುಜ್ಜನಕಾಲೇ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ರೂಪಾದಿಆರಮ್ಮಣೇಸು ಯಥಾಕಾಮಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ, ಇದಾನಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ನಿಗ್ಗಹಿತಭಾವಸ್ಸ ಚ ವಿಭಾವನೇನ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ –

೧೨೫. ‘‘ಮಕ್ಕಟೋ ಪಞ್ಚದ್ವಾರಾಯಂ, ಕುಟಿಕಾಯಂ ಪಸಕ್ಕಿಯ;

ದ್ವಾರೇನ ಅನುಪರಿಯೇತಿ, ಘಟ್ಟಯನ್ತೋ ಮುಹುಂ ಮುಹುಂ.

೧೨೬. ‘‘ತಿಟ್ಠ ಮಕ್ಕಟ ಮಾ ಧಾವಿ, ನ ಹಿ ತೇ ತಂ ಯಥಾ ಪುರೇ;

ನಿಗ್ಗಹೀತೋಸಿ ಪಞ್ಞಾಯ, ನೇವ ದೂರಂ ಗಮಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. – ಗಾಥಾದ್ವಯಂ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಘಟ್ಟಯನ್ತೋತಿ ಅತ್ತನೋ ಲೋಲಭಾವೇನ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಅಞ್ಞಂ ಸಾಖಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಗಹಣೇನ ಅನೇಕವಾರಂ ತತ್ಥ ರುಕ್ಖಂ ಚಾಲೇನ್ತೋ ಫಲೂಪಭೋಗಮಕ್ಕಟೋ ವಿಯ ತೇನ ತೇನ ಚಕ್ಖಾದಿದ್ವಾರೇನ ರೂಪಾದಿಆರಮ್ಮಣೇಸು ಅಞ್ಞಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾನಸ್ಸ ಸಮಾದಾನವಸೇನ ನಿಚ್ಚಲಂ ಠಾತುಂ ಅಪ್ಪದಾನೇನ ಅಭಿಕ್ಖಣಂ ಘಟ್ಟಯನ್ತೋ ಚಾಲೇನ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ರೂಪಾದಿಆರಮ್ಮಣೇ ಅನುಪರಿವತ್ತತಿ ಯಥಾಕಾಮಂ ವಿಚರತಿ. ವತ್ತಮಾನಸಮೀಪತಾಯ ಚೇತ್ಥ ವತ್ತಮಾನವಚನಂ. ಏವಂ ಅನುಪರಿಯನ್ತೋ ಚ ತಿಟ್ಠ, ಮಕ್ಕಟ, ಮಾ ಧಾವಿ ತ್ವಂ, ಚಿತ್ತಮಕ್ಕಟ, ಇದಾನಿ ತಿಟ್ಠ ಮಾ ಧಾವಿ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತೇ ಧಾವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ತಸ್ಮಾ ನ ಹಿ ತೇ ತಂ ಯಥಾ ಪೂರೇ ಯಸ್ಮಾ ತಂ ಅತ್ತಭಾವಗೇಹಂ ಪುಬ್ಬೇ ವಿಯ ನ ತೇ ಸೇವಿತಂ ಪಿಹಿತದ್ವಾರಭಾವತೋ, ಕಿಞ್ಚ ನಿಗ್ಗಹೀತೋಸಿ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಯಞ್ಚ ಇದಾನಿ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಕಿಲೇಸಾಭಿಸಙ್ಖಾರಸಙ್ಖಾತಾನಂ ಪಾದಾನಂ ಛೇದನೇನ ಅಚ್ಚನ್ತಿಕಂ ನಿಗ್ಗಹಂ ಪತ್ತೋಸಿ, ತಸ್ಮಾ ನೇವ ದೂರಂ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ ಇತೋ ಅತ್ತಭಾವತೋ ದೂರಂ ದುತಿಯಾದಿಅತ್ತಭಾವಂ ನೇವ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ ಯಾವಚರಿಮಕಚಿತ್ತಂ ಏವ ತೇ ಗಮನನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ನೇತೋ ದೂರ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸೋ ಏವತ್ಥೋ.

ವಲ್ಲಿಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ಗಙ್ಗಾತೀರಿಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ತಿಣ್ಣಂ ಮೇ ತಾಲಪತ್ತಾನನ್ತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಗಙ್ಗಾತೀರಿಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಂ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಸಾಸನೇ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಾನೀಯಮದಾಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅಪರಾಪರಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ‘‘ದತ್ತೋ’’ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಘರಾವಾಸಂ ವಸನ್ತೋ ಅಗಮನೀಯಟ್ಠಾನಭಾವಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ವೀತಿಕ್ಕಮಂ ಕತ್ವಾ ಪುನ ಅಗಮನೀಯಟ್ಠಾನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಸಂವೇಗಜಾತೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಜಿಗುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಲೂಖಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಅನುತಿಟ್ಠನ್ತೋ ಪಂಸುಕೂಲಚೀವರಂ ಛವಸಿತ್ತಸದಿಸಂ ಮತ್ತಿಕಾಪತ್ತಞ್ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ತೀಹಿ ತಾಲಪತ್ತೇಹಿ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹಾಸಿ, ತೇನೇವಸ್ಸ ಗಙ್ಗಾತೀರಿಯೋತಿ ಸಮಞ್ಞಾ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ‘‘ಅರಹತ್ತಂ ಅಪ್ಪತ್ವಾ ನ ಕೇನಚಿ ಸಲ್ಲಪಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಪಠಮಂ ಸಂವಚ್ಛರಂ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ವಚೀಭೇದಂ ಅಕರೋನ್ತೋವ ವಿಹಾಸಿ. ದುತಿಯೇ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಗೋಚರಗಾಮೇ ಅಞ್ಞತರಾಯ ಇತ್ಥಿಯಾ ‘‘ಮೂಗೋ ನು ಖೋ ನೋ’’ತಿ ವೀಮಂಸಿತುಕಾಮಾಯ ಪತ್ತೇ ಖೀರಂ ಆಸಿಞ್ಚನ್ತಿಯಾ ಹತ್ಥವಿಹಾರೇ ಕತೇಪಿ ಓಕಿರಿತೇ, ‘‘ಅಲಂ, ಭಗಿನೀ’’ತಿ ವಾಚಂ ನಿಚ್ಛರಿ. ತತಿಯೇ ಪನ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಅನ್ತರವಸ್ಸೇವ ಘಟಯನ್ತೋ ವಾಯಮನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ, ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೫೦.೫೧-೫೬) –

‘‘ಪದುಮುತ್ತರಬುದ್ಧಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಅನುತ್ತರೇ;

ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸುಮನೋ, ಪಾನೀಘಟಮಪೂರಯಿಂ.

‘‘ಪಬ್ಬತಗ್ಗೇ ದುಮಗ್ಗೇ ವಾ, ಆಕಾಸೇ ವಾಥ ಭೂಮಿಯಂ;

ಯದಾ ಪಾನೀಯಮಿಚ್ಛಾಮಿ, ಖಿಪ್ಪಂ ನಿಬ್ಬತ್ತತೇ ಮಮ.

‘‘ಸತಸಹಸ್ಸಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ದಾನಮದದಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ದಕದಾನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹಾ ಪನ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಭಾಗಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ವಿಭಾವನಮುಖೇನ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ –

೧೨೭. ‘‘ತಿಣ್ಣಂ ಮೇ ತಾಲಪತ್ತಾನಂ, ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಕುಟೀ ಕತಾ;

ಛವಸಿತ್ತೋವ ಮೇ ಪತ್ತೋ, ಪಂಸುಕೂಲಞ್ಚ ಚೀವರಂ.

೧೨೮. ‘‘ದ್ವಿನ್ನಂ ಅನ್ತರವಸ್ಸಾನಂ, ಏಕಾ ವಾಚಾ ಮೇ ಭಾಸಿತಾ;

ತತಿಯೇ ಅನ್ತರವಸ್ಸಮ್ಹಿ, ತಮೋಖನ್ಧೋ ಪದಾಲಿತೋ’’ತಿ. – ಗಾಥಾದ್ವಯಂ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ತಿಣ್ಣಂ ಮೇ ತಾಲಪತ್ತಾನಂ, ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಕುಟೀ ಕತಾತಿ ತಾಲರುಕ್ಖತೋ ಪಹಿತೇಹಿ ತೀಹಿ ತಾಲಪಣ್ಣೇಹಿ ಮಯ್ಹಂ ವಸ್ಸನಪರಿಹರಣತ್ಥಂ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರೇ ಕುಟಿಕಾ ಕತಾ. ತೇನ ಅತ್ತನೋ ಸೇನಾಸನಸನ್ತೋಸಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ವುತ್ತಞ್ಹಿ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನಾ –

‘‘ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ, ಜಣ್ಣುಕೇ ನಾಭಿವಸ್ಸತಿ;

ಅಲಂ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯ, ಪಹಿತತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ’’ತಿ. (ಥೇರಗಾ. ೯೮೫; ಮಿ. ಪ. ೬.೧.೧);

‘‘ತಾಲಪತ್ತೀನ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸೋ ಏವತ್ಥೋ. ಛವಸಿತ್ತೋವ ಮೇ ಪತ್ತೋತಿ ಮಯ್ಹಂ ಪತ್ತೋ ಛವಸಿತ್ತಸದಿಸೋ, ಮತಾನಂ ಖೀರಸೇಚನಕುಣ್ಡಸದಿಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಂಸುಕೂಲಞ್ಚ ಚೀವರನ್ತಿ ಚೀವರಞ್ಚ ಮೇ ಅನ್ತರಮಗ್ಗಸುಸಾನಾದೀಸು ಛಡ್ಡಿತನನ್ತಕೇಹಿ ಕತಂ ಪಂಸುಕೂಲಂ. ಪದದ್ವಯೇನ ಪರಿಕ್ಖಾರಸನ್ತೋಸಂ ದಸ್ಸೇತಿ.