೭. ನನ್ದಕತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಯಥಾಪಿ ಭದ್ದೋ ಆಜಞ್ಞೋತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ನನ್ದಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಸಿಖಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಪಚ್ಚನ್ತದೇಸೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ವನಚಾರಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥು ಚಙ್ಕಮನಟ್ಠಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ವಾಲುಕಾ ಓಕಿರಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಚಮ್ಪಾಯಂ ಗಹಪತಿಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ನನ್ದಕೋತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಜೇಟ್ಠಕಭಾತಾ ಪನಸ್ಸ ಭರತೋ ನಾಮ. ತಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಯೋಗೋ ಅನನ್ತರವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಆವಿಭವಿಸ್ಸತಿ. ತೇ ಉಭೋಪಿ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸೋಣಂ ಕೋಳಿವಿಸಂ ಪಬ್ಬಜಿತಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಸೋಣೋಪಿ ನಾಮ ತಥಾಸುಖುಮಾಲೋ ಪಬ್ಬಜಿ, ಕಿಮಙ್ಗಂ ಪನ ಮಯ’’ನ್ತಿ ಪಬ್ಬಜಿಂಸು. ತೇಸು ಭರತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ. ನನ್ದಕೋ ಪನ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಬಲವಭಾವೇನ ತಾವ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ, ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ ಏವ. ಅಥಸ್ಸ ಭರತತ್ಥೇರೋ ಆಸಯಂ ಞತ್ವಾ ಅವಸ್ಸಯೋ ಭವಿತುಕಾಮೋ ತಂ ಪಚ್ಛಾಸಮಣಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹಾರತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಮಗ್ಗಸಮೀಪೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಕಥಂ ಕಥೇಸಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಸಕಟಸತ್ಥೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಏಕೋ ಸಕಟೇ ಯುತ್ತೋ ಗೋಣೋ ಚಿಕ್ಖಲ್ಲಟ್ಠಾನೇ ಸಕಟಂ ಉದ್ಧರಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಪರಿಪತಿ. ತತೋ ನಂ ಸತ್ಥವಾಹೋ ಸಕಟಾ ಮೋಚೇತ್ವಾ ತಿಣಞ್ಚ ಪಾನೀಯಞ್ಚ ದತ್ವಾ ಪರಿಸ್ಸಮಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಪುನ ಧುರೇ ಯೋಜೇಸಿ. ತತೋ ಗೋಣೋ ವೂಪಸನ್ತಪರಿಸ್ಸಮೋ ಲದ್ಧಬಲೋ ತಂ ಸಕಟಂ ಚಿಕ್ಖಲ್ಲಟ್ಠಾನತೋ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಥಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಅಥ ಭರತತ್ಥೇರೋ ನನ್ದಕಸ್ಸ ‘‘ಪಸ್ಸಸಿ ನೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ ನನ್ದಕ, ಇಮಸ್ಸ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ತಂ ನಿದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತೇನ ‘‘ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಇಮಮತ್ಥಂ ಸುಟ್ಠು ಉಪಧಾರೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಇತರೋ ‘‘ಯಥಾಯಂ ಗೋಣೋ ವೂಪಸನ್ತಪರಿಸ್ಸಮೋ ಪಙ್ಕಟ್ಠಾನತೋ ಭಾರಂ ಉಬ್ಬಹತಿ, ಏವಂ ಮಯಾಪಿ ಸಂಸಾರಪಙ್ಕತೋ ಅತ್ತಾ ಉದ್ಧರಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ತಮೇವಾರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೪೮.೯೦-೯೫) –

‘‘ಮಿಗಲುದ್ದೋ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ಅರಞ್ಞೇ ಕಾನನೇ ಅಹಂ;

ವಾತಮಿಗಂ ಗವೇಸನ್ತೋ, ಚಙ್ಕಮಂ ಅದ್ದಸಂ ಅಹಂ.

‘‘ಉಚ್ಛಙ್ಗೇನ ಪುಲಿನಂ ಗಯ್ಹ, ಚಙ್ಕಮೇ ಓಕಿರಿಂ ಅಹಂ;

ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸುಮನೋ, ಸುಗತಸ್ಸ ಸಿರೀಮತೋ.

‘‘ಏಕತಿಂಸೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಪುಲಿನಂ ಓಕಿರಿಂ ಅಹಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಪುಲಿನಸ್ಸ ಇದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಜೇಟ್ಠಭಾತಿಕಸ್ಸ ಭರತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ –

೧೭೩. ‘‘ಯಥಾಪಿ ಭದ್ದೋ ಆಜಞ್ಞೋ, ಖಲಿತ್ವಾ ಪತಿತಿಟ್ಠತಿ;

ಭಿಯ್ಯೋ ಲದ್ಧಾನ ಸಂವೇಗಂ, ಅದೀನೋ ವಹತೇ ಧುರಂ.

೧೭೪. ‘‘ಏವಂ ದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನಂ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸಾವಕಂ;

ಆಜಾನೀಯಂ ಮಂ ಧಾರೇಥ, ಪುತ್ತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಓರಸ’’ನ್ತಿ. – ಗಾಥಾದ್ವಯಂ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ ಲದ್ಧಾನ ಸಂವೇಗಂ, ಅದೀನೋ ವಹತೇ ಧುರನ್ತಿ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಜಾತಿಬಲವೀರಿಯಾನಂ ಅನನುಚ್ಛವಿಕಮೇತಂ ಯದಿದಂ ಆಗತಸ್ಸ ಭಾರಸ್ಸ ಅವಹನ’’ನ್ತಿ ಸಂವೇಗಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಅದೀನೋ ಅದೀನಮಾನಸೋ ಅಲೀನಚಿತ್ತೋ. ‘‘ಅಲೀನೋ’’ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ, ಸೋ ಏವ ಅತ್ಥೋ. ಭಿಯ್ಯೋ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಅತ್ತನೋ ಧುರಂ ಭಾರಂ ವಹತೇ ಉಬ್ಬಹತಿ. ಸೇಸಂ ಹೇಟ್ಠಾ ರಮಣೀಯವಿಹಾರಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾವಣ್ಣನಾಯಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ನನ್ದಕತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.