೩. ತತಿಯವಗ್ಗೋ

೧. ಉತ್ತರತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಖನ್ಧಾ ಮಯಾ ಪರಿಞ್ಞಾತಾತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉತ್ತರತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಇತೋ ಚತುನವುತೇ ಕಪ್ಪೇ ಸಿದ್ಧತ್ಥಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಸಾಸನೇ ಲದ್ಧಪ್ಪಸಾದೋ ಹುತ್ವಾ ಉಪಾಸಕತ್ತಂ ಪಟಿವೇದೇಸಿ. ಸೋ ಸತ್ಥರಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಅತ್ತನೋ ಞಾತಕೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ಬಹುಂ ಪೂಜಾಸಕ್ಕಾರಂ ಸಮ್ಭರಿತ್ವಾ ಧಾತುಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾಕೇತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಉತ್ತರೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗತೋ ಕಣ್ಡಮ್ಬಮೂಲೇ ಕತಂ ಯಮಕಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ಪುನ ಕಾಳಕಾರಾಮಸುತ್ತದೇಸನಾಯ (ಅ. ನಿ. ೪.೨೪) ಅಭಿವಡ್ಢಮಾನಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಾ ಸದ್ಧಿಂ ರಾಜಗಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ವಸನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೪೯.೧೦೬-೧೧೦) –

‘‘ನಿಬ್ಬುತೇ ಲೋಕನಾಥಮ್ಹಿ, ಸಿದ್ಧತ್ಥೇ ಲೋಕನಾಯಕೇ;

ಮಮ ಞಾತೀ ಸಮಾನೇತ್ವಾ, ಧಾತುಪೂಜಂ ಅಕಾಸಹಂ.

‘‘ಚತುನ್ನವುತಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಧಾತುಮಭಿಪೂಜಯಿಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಧಾತುಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಪನ ಹುತ್ವಾ ಸತ್ಥರಿ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೇ ಬುದ್ಧುಪಟ್ಠಾನತ್ಥಂ ರಾಜಗಹತೋ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಉಪಗತೋ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ‘‘ಕಿಂ, ಆವುಸೋ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಕಿಚ್ಚಂ ತಯಾ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪಿತ’’ನ್ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ –

೧೬೧. ‘‘ಖನ್ಧಾ ಮಯಾ ಪರಿಞ್ಞಾತಾ, ತಣ್ಹಾ ಮೇ ಸುಸಮೂಹತಾ;

ಭಾವಿತಾ ಮಮ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ, ಪತ್ತೋ ಮೇ ಆಸವಕ್ಖಯೋ.

೧೬೨. ‘‘ಸೋಹಂ ಖನ್ಧೇ ಪರಿಞ್ಞಾಯ, ಅಬ್ಬಹಿತ್ವಾನ ಜಾಲಿನಿಂ;

ಭಾವಯಿತ್ವಾನ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ, ನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಂ ಅನಾಸವೋ’’ತಿ. – ಗಾಥಾದ್ವಯಂ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಖನ್ಧಾತಿ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ. ಪರಿಞ್ಞಾತಾತಿ ‘‘ಇದಂ ದುಕ್ಖಂ, ನ ಇತೋ ಭಿಯ್ಯೋ’’ತಿ ಪರಿಚ್ಛಿಜ್ಜ ಞಾತಾ ಭಾವಿತಾ. ತೇನ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅರಿಯಸಚ್ಚಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಭಿಸಮಯಮಾಹ. ತಣ್ಹಾತಿ ತಸತಿ ಪರಿತಸತೀತಿ ತಣ್ಹಾ. ಸುಸಮೂಹತಾತಿ ಸಮುಗ್ಘಾಟಿತಾ. ಏತೇನ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಸ್ಸ ಪಹಾನಾಭಿಸಮಯಂ ವದತಿ. ಭಾವಿತಾ ಮಮ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾತಿ ಬೋಧಿಸಙ್ಖಾತಾಯ ಸತಿಆದಿಧಮ್ಮಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ, ತಂಸಮಙ್ಗಿನೋ ವಾ ಬೋಧಿಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಅರಿಯಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅಙ್ಗಾತಿ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ. ಸತಿಧಮ್ಮವಿಚಯವೀರಿಯಪೀತಿಪಸ್ಸದ್ಧಿಸಮಾಧಿಉಪೇಕ್ಖಾಸಙ್ಖಾತಾ ಮಗ್ಗಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಧಮ್ಮಾ ಮಯಾ ಭಾವಿತಾ ಉಪ್ಪಾದಿತಾ ವಡ್ಢಿತಾ. ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಚೇತ್ಥ ತಂಸಹಚರಿತತಾಯ ಸಬ್ಬೇ ಮಗ್ಗಧಮ್ಮಾ, ಸಬ್ಬೇ ಚ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಧಮ್ಮಾ ಗಹಿತಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ಏತೇನೇವ ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಸ್ಸ ಭಾವನಾಭಿಸಮಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪತ್ತೋ ಮೇ ಆಸವಕ್ಖಯೋತಿ ಕಾಮಾಸವಾದಯೋ ಆಸವಾ ಖೀಯನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಆಸವಕ್ಖಯೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ಅಸಙ್ಖತಧಮ್ಮೋ ಮಯಾ ಪತ್ತೋ ಅಧಿಗತೋ. ಏತೇನ ನಿರೋಧಸಚ್ಚಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಭಿಸಮಯಂ ಕಥೇತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಅತ್ತನೋ ಸಉಪಾದಿಸೇಸನಿಬ್ಬಾನಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಇದಾನಿ ಪನ ಅನುಪಾದಿಸೇಸನಿಬ್ಬಾನಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸೋಹ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಸೋಹಂ ಏವಂ ವುತ್ತನಯೇನ ಖನ್ಧೇ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಪರಿಜಾನಿತ್ವಾ, ತಥಾ ಪರಿಜಾನನ್ತೋ ಏವ ಸಕಅತ್ತಭಾವಪರಅತ್ತಭಾವೇಸು ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಬಾಹಿರಾಯತನೇಸು ಅತೀತಾದಿಭೇದಭಿನ್ನೇಸು ಸಂಸಿಬ್ಬನಾಕಾರಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪವತ್ತಿಸಙ್ಖಾತಂ ಜಾಲಂ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಜಾಲಿನೀತಿ ಲದ್ಧನಾಮಂ ತಣ್ಹಂ ಅಬ್ಬಹಿತ್ವಾನ ಮಮ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾನತೋ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ, ತಥಾ ನಂ ಉದ್ಧರನ್ತೋಯೇವ ವುತ್ತಪ್ಪಭೇದೇ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಭಾವಯಿತ್ವಾನ ತೇ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ತತೋ ಏವ ಅನಾಸವೋ ಹುತ್ವಾ ಠಿತೋ ಇದಾನಿ ಚರಿಮಕಚಿತ್ತನಿರೋಧೇನ ಅನುಪಾದಾನೋ ವಿಯ ಜಾತವೇದೋ ನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಂ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಾಮೀತಿ.

ಉತ್ತರತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ಭದ್ದಜಿತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಪನಾದೋ ನಾಮ ಸೋ ರಾಜಾತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಭದ್ದಜಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಂ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ವಿಜ್ಜಾಸಿಪ್ಪೇಸು ಪಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಾಮೇ ಪಹಾಯ ತಾಪಸಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ಅಸ್ಸಮಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ವಸನ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಆಕಾಸೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಞತ್ವಾ ಆಕಾಸತೋ ಓತರಿ. ಓತಿಣ್ಣಸ್ಸ ಪನ ಭಗವತೋ ಮಧುಞ್ಚ ಭಿಸಮುಳಾಲಞ್ಚ ಸಪ್ಪಿಞ್ಚ ಖೀರಞ್ಚ ಉಪನಾಮೇಸಿ, ತಸ್ಸ ತಂ ಭಗವಾ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಂ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ತುಸಿತೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ತತೋ ಅಪರಾಪರಂ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಮಹದ್ಧನೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಹುತ್ವಾ ಅಟ್ಠಸಟ್ಠಿಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಂ ಭೋಜೇತ್ವಾ ತಿಚೀವರೇನ ಅಚ್ಛಾದೇಸಿ.

ಏವಂ ಬಹುಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಬುದ್ಧಸುಞ್ಞೇ ಲೋಕೇ ಪಞ್ಚ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸತಾನಿ ಚತೂಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ರಾಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ಅನುಸಾಸನ್ತೋ ಪುತ್ತಂ ಪಚ್ಚೇಕಬೋಧಿಂ ಅಧಿಗನ್ತ್ವಾ ಠಿತಂ ಉಪಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಸ್ಸ ಧಾತುಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಚೇತಿಯಂ ಕತ್ವಾ ಪೂಜೇಸಿ. ಏವಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ತಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಭದ್ದಿಯನಗರೇ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವಸ್ಸ ಭದ್ದಿಯಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಏಕಪುತ್ತಕೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಭದ್ದಜೀತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ಇಸ್ಸರಿಯಭೋಗಪರಿವಾರಾದಿಸಮ್ಪತ್ತಿ ಚರಿಮಭವೇ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ.

ತದಾ ಸತ್ಥಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಸ್ಸಂ ವಸಿತ್ವಾ ಭದ್ದಜಿಕುಮಾರಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಿತುಂ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಭದ್ದಿಯನಗರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಜಾತಿಯಾವನೇ ವಸಿ ತಸ್ಸ ಞಾಣಪರಿಪಾಕಂ ಆಗಮಯಮಾನೋ. ಸೋಪಿ ಉಪರಿ ಪಾಸಾದೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಸೀಹಪಞ್ಜರಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಮಹಾಜನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕತ್ಥಾಯಂ ಮಹಾಜನೋ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಂ ಕಾರಣಂ ಸುತ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ಮಹತಾ ಪರಿವಾರೇನ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸಬ್ಬಾಭರಣಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋವ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇ ಖೇಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೫೬.೯೮-೧೧೬) –

‘‘ಓಗ್ಗಯ್ಹ ಯಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ, ನಾನಾಕುಞ್ಜರಸೇವಿತಂ;

ಉದ್ಧರಾಮಿ ಭಿಸಂ ತತ್ಥ, ಘಾಸಹೇತು ಅಹಂ ತದಾ.

‘‘ಭಗವಾ ತಮ್ಹಿ ಸಮಯೇ, ಪದುಮುತ್ತರಸವ್ಹಯೋ;

ರತ್ತಮ್ಬರಧರೋ ಬುದ್ಧೋ, ಗಚ್ಛತೇ ಅನಿಲಞ್ಜಸೇ.

‘‘ಧುನನ್ತೋ ಪಂಸುಕೂಲಾನಿ, ಸದ್ದಂ ಅಸ್ಸೋಸಹಂ ತದಾ;

ಉದ್ಧಂ ನಿಜ್ಝಾಯಮಾನೋಹಂ, ಅದ್ದಸಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ.

‘‘ತತ್ಥೇವ ಠಿತಕೋ ಸನ್ತೋ, ಆಯಾಚಿಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ;

ಮಧುಂ ಭಿಸೇಹಿ ಸಹಿತಂ, ಖೀರಂ ಸಪ್ಪಿಂ ಮುಳಾಲಿಕಂ.

‘‘ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತು ಮೇ ಬುದ್ಧೋ, ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಚಕ್ಖುಮಾ;

ತತೋ ಕಾರುಣಿಕೋ ಸತ್ಥಾ, ಓರೋಹಿತ್ವಾ ಮಹಾಯಸೋ.

‘‘ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿ ಮಮಂ ಭಿಕ್ಖಂ, ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಚಕ್ಖುಮಾ;

ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಅಕಾ ಮೇ ಅನುಮೋದನಂ.

‘‘ಸುಖೀ ಹೋತು ಮಹಾಪುಞ್ಞ, ಗತಿ ತುಯ್ಹಂ ಸಮಿಜ್ಝತು;

ಇಮಿನಾ ಭಿಸದಾನೇನ, ಲಭಸ್ಸು ವಿಪುಲಂ ಸುಖಂ.

‘‘ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಜಲಜುತ್ತಮನಾಮಕೋ;

ಭಿಕ್ಖಮಾದಾಯ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಆಕಾಸೇನಾಗಮಾ ಜಿನೋ.

‘‘ತತೋ ಭಿಸಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಆಗಚ್ಛಿಂ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಂ;

ಭಿಸಂ ರುಕ್ಖೇ ಲಗ್ಗೇತ್ವಾನ, ಮಮ ದಾನಂ ಅನುಸ್ಸರಿಂ.

‘‘ಮಹಾವಾತೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ, ಸಞ್ಚಾಲೇಸಿ ವನಂ ತದಾ;

ಆಕಾಸೋ ಅಭಿನಾದಿತ್ಥ, ಅಸನೀ ಚ ಫಲೀ ತದಾ.

‘‘ತತೋ ಮೇ ಅಸನೀಪಾತೋ, ಮತ್ಥಕೇ ನಿಪತೀ ತದಾ;

ಸೋಹಂ ನಿಸಿನ್ನಕೋ ಸನ್ತೋ, ತತ್ಥ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಅಹಂ.

‘‘ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ಸಞ್ಞುತ್ತೋ, ತುಸಿತಂ ಉಪಪಜ್ಜಹಂ;

ಕಳೇವರಂ ಮೇ ಪತಿತಂ, ದೇವಲೋಕೇ ರಮಾಮಹಂ.

‘‘ಛಳಸೀತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ, ನಾರಿಯೋ ಸಮಲಙ್ಕತಾ;

ಸಾಯಂ ಪಾತಂ ಉಪಟ್ಠನ್ತಿ, ಭಿಸದಾನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಮನುಸ್ಸಯೋನಿಮಾಗನ್ತ್ವಾ, ಸುಖಿತೋ ಹೋಮಹಂ ತದಾ;

ಭೋಗೇ ಮೇ ಊನತಾ ನತ್ಥಿ, ಭಿಸದಾನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಅನುಕಮ್ಪಿತಕೋ ತೇನ, ದೇವದೇವೇನ ತಾದಿನಾ;

ಸಬ್ಬಾಸವಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣಾ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ.

‘‘ಸತಸಹಸ್ಸಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಭಿಸಂ ಅದದಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಭಿಸದಾನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತೇ ಪನ ತೇನ ಅಧಿಗತೇ ಸತ್ಥಾ ಭದ್ದಿಯಸೇಟ್ಠಿಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತವ ಪುತ್ತೋ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ, ತೇನಸ್ಸ ಇದಾನೇವ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ ಯುತ್ತಂ, ನೋ ಚೇ ಪಬ್ಬಜತಿ, ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ಪುತ್ತಸ್ಸ ದಹರಸ್ಸೇವ ಸತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನೇನ ಕಿಚ್ಚಂ ಅತ್ಥಿ, ಪಬ್ಬಾಜೇಥ ನ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ತಂ ಸತ್ಥಾ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಸತ್ತಾಹಂ ವಸಿತ್ವಾ ಕೋಟಿಗಾಮಂ ಪಾಪುಣಿ, ಸೋ ಚ ಗಾಮೋ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ. ಕೋಟಿಗಾಮವಾಸಿನೋ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸುಂ. ಭದ್ದಜಿತ್ಥೇರೋ ಸತ್ಥಾರಾ ಅನುಮೋದನಾಯ ಆರದ್ಧಮತ್ತಾಯ ಬಹಿಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಮಗ್ಗಸಮೀಪೇ ಸತ್ಥು ಆಗತಕಾಲೇ ವುಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಮಹಾಥೇರೇಸು ಆಗಚ್ಛನ್ತೇಸುಪಿ ಅವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಆಗತಕಾಲೇಯೇವ ವುಟ್ಠಹಿ. ಪುಥುಜ್ಜನಭಿಕ್ಖೂ, ‘‘ಅಯಂ ಅಧುನಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಮಹಾಥೇರೇಸು ಆಗಚ್ಛನ್ತೇಸು ಮಾನತ್ಥದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ನ ವುಟ್ಠಾಸೀ’’ತಿ ಉಜ್ಝಾಯಿಂಸು. ಕೋಟಿಗಾಮವಾಸಿನೋ ಸತ್ಥು ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಬಹೂ ನಾವಾಸಙ್ಘಾಟೇ ಬನ್ಧಿಂಸು, ಸತ್ಥಾ ‘‘ಹನ್ದಸ್ಸ ಆನುಭಾವಂ ಪಕಾಸೇಮೀ’’ತಿ ನಾವಾಸಙ್ಘಾಟೇ ಠತ್ವಾ, ‘‘ಕಹಂ, ಭದ್ದಜೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಭದ್ದಜಿತ್ಥೇರೋ ‘‘ಏಸೋಹಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಕತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ, ‘‘ಏಹಿ, ಭದ್ದಜಿ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕನಾವಂ ಅಭಿರುಹಾ’’ತಿ. ಸೋ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಠಿತನಾವಾಯಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಗಙ್ಗಾಮಜ್ಝಂ ಗತಕಾಲೇ, ‘‘ಭದ್ದಜಿ, ತಯಾ ಮಹಾಪನಾದರಾಜಕಾಲೇ ಅಜ್ಝಾವುಟ್ಠರತನಪಾಸಾದೋ ಕಹ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ನಿಮುಗ್ಗೋ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭದ್ದಜಿ, ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಕಙ್ಖಂ ಛಿನ್ದಾ’’ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಥೇರೋ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಇದ್ಧಿಬಲೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಾಸಾದಥೂಪಿಕಂ ಪಾದಙ್ಗುಲನ್ತರೇನ ಸನ್ನಿರುಮ್ಭಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚವೀಸತಿಯೋಜನಂ ಪಾಸಾದಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಉಪ್ಪತಿ, ಉಪ್ಪತನ್ತೋ ಚ ಪಞ್ಞಾಸ ಯೋಜನಾನಿ ಪಾಸಾದಂ ಉದಕತೋ ಉಕ್ಖಿಪಿ. ಅಥಸ್ಸ ಪುರಿಮಭವೇ ಞಾತಕಾ ಪಾಸಾದಗತೇನ ಲೋಭೇನ ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಮಣ್ಡೂಕಾ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಪಾಸಾದೇ ಉಟ್ಠಹನ್ತೇ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಉದಕೇ ಪತಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತೇ ಪತನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಞಾತಕಾ ತೇ, ಭದ್ದಜಿ, ಕಿಲಮನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ಸತ್ಥು ವಚನೇನ ಪಾಸಾದಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ಪಾಸಾದೋ ಯಥಾಠಾನೇ ಏವ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಸತ್ಥಾ ಪಾರಙ್ಗತೋ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ‘‘ಕದಾ, ಭನ್ತೇ, ಭದ್ದಜಿತ್ಥೇರೇನ ಅಯಂ ಪಾಸಾದೋ ಅಜ್ಝಾವುಟ್ಠೋ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಮಹಾಪನಾದಜಾತಕಂ (ಜಾ. ೧.೩.೪೦-೪೧) ಕಥೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಂ ಧಮ್ಮಾಮತಂ ಪಾಯೇಸಿ. ಥೇರೋ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಅಜ್ಝಾವುಟ್ಠಪುಬ್ಬಂ ಸುವಣ್ಣಪಾಸಾದಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ –

೧೬೩. ‘‘ಪನಾದೋ ನಾಮ ಸೋ ರಾಜಾ, ಯಸ್ಸ ಯೂಪೋ ಸುವಣ್ಣಯೋ;

ತಿರಿಯಂ ಸೋಳಸುಬ್ಬೇಧೋ, ಉಬ್ಭಮಾಹು ಸಹಸ್ಸಧಾ.

೧೬೪. ‘‘ಸಹಸ್ಸಕಣ್ಡೋ ಸತಗೇಣ್ಡು, ಧಜಾಲು ಹರಿತಾಮಯೋ;

ಅನಚ್ಚುಂ ತತ್ಥ ಗನ್ಧಬ್ಬಾ, ಛ ಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸತ್ತಧಾ’’ತಿ. –

ದ್ವೀಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ವಣ್ಣೇನ್ತೋ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಪನಾದೋ ನಾಮ ಸೋ ರಾಜಾತಿ ಅತೀತೇ ಪನಾದೋ ನಾಮ ಸೋ ರಾಜಾ ಅಹೋಸೀತಿ ಅತ್ತಭಾವಅನ್ತರಹಿತತಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಂ ವಿಯ ನಿದ್ದಿಸತಿ. ಸೋ ಏವ ಹಿ ರಜ್ಜೇ ಠಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸದಾ ಉಸ್ಸಾಹಸಮ್ಪತ್ತಿಆದಿನಾ ಮಹತಾ ರಾಜಾನುಭಾವೇನ ಮಹತಾ ಚ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ‘‘ರಾಜಾ ಮಹಾಪನಾದೋ’’ತಿ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಯಸ್ಸ ಯೂಪೋ ಸುವಣ್ಣಯೋತಿ ಯಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಅಯಂ ಯೂಪೋ ಪಾಸಾದೋ ಸುವಣ್ಣಮಯೋ. ತಿರಿಯಂ ಸೋಳಸುಬ್ಬೇಧೋತಿ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಸೋಳಸಕಣ್ಡಪಾತಪ್ಪಮಾಣೋ. ಸೋ ಪನ ಅಡ್ಢಯೋಜನಮತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಉಬ್ಭಾಮಾಹು ಸಹಸ್ಸಧಾತಿ ಉಬ್ಭಂ ಉಚ್ಚಂ ಏವಮಸ್ಸ ಪಾಸಾದಸ್ಸ ಸಹಸ್ಸಧಾ ಸಹಸ್ಸಕಣ್ಡಪ್ಪಮಾಣಮಾಹು. ಸೋ ಪನ ಯೋಜನತೋ ಪಞ್ಚವೀಸತಿಯೋಜನಪ್ಪಮಾಣೋ ಹೋತಿ. ಕೇಚಿ ಪನೇತ್ಥ ಗಾಥಾಸುಖತ್ಥಂ ‘‘ಆಹೂ’’ತಿ ದೀಘಂ ಕತಂ. ಆಹು ಅಹೋಸೀತಿ ಅತ್ಥಂ ವದನ್ತಿ.

ಸಹಸ್ಸಕಣ್ಡೋತಿ ಸಹಸ್ಸಭೂಮಿಕೋ. ಸತಗೇಣ್ಡೂತಿ ಅನೇಕಸತನಿಯ್ಯೂಹಕೋ. ಧಜಾಲೂತಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ನಿಯ್ಯೂಹಸಿಖರಾದೀಸು ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತೇಹಿ ಯಟ್ಠಿಧಜಪಟಾಕಧಜಾದಿಧಜೇಹಿ ಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಹರಿತಾಮಯೋತಿ ಚಾಮೀಕರಸುವಣ್ಣಮಯೋ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಹರಿತಜಾತಿಮಣಿಸರಿಕ್ಖಕೋ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಗನ್ಧಬ್ಬಾತಿ ನಟಾ. ಛ ಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸತ್ತಧಾತಿ ಛಮತ್ತಾನಿ ಗನ್ಧಬ್ಬಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸತ್ತಧಾ ತಸ್ಸ ಪಾಸಾದಸ್ಸ ಸತ್ತಸು ಠಾನೇಸು ರಞ್ಞೋ ಅಭಿರಮಾಪನತ್ಥಂ ನಚ್ಚಿಂಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇ ಏವಂ ನಚ್ಚನ್ತಾಪಿ ರಾಜಾನಂ ಹಾಸೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು. ಅಥ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ದೇವನಟೇ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಸಮಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ, ತದಾ ರಾಜಾ ಹಸೀತಿ.

ಭದ್ದಜಿತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಸೋಭಿತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಸತಿಮಾ ಪಞ್ಞವಾತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸೋಭಿತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಞಾಣಲಾಭೀನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪತ್ಥನಂ ಕತ್ವಾ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೋ ಸುಮೇಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ವಿಜ್ಜಾಸಿಪ್ಪೇಸು ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾಧಿಮುತ್ತೋ ಘರಾವಾಸಂ ಪಹಾಯ ತಾಪಸಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ಅಸ್ಸಮಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ವನಮೂಲಫಲಾಫಲೇನ ಯಾಪೇನ್ತೋ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದಂ ಸುತ್ವಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಏಕರತ್ತಿವಾಸೇನೇವ ಭದ್ದವತೀನಗರೇ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ‘‘ತುವಂ ಸತ್ಥಾ ಚ ಕೇತು ಚಾ’’ತಿಆದೀಹಿ ಛಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅಭಿತ್ಥವಿ, ಸತ್ಥಾ ಚಸ್ಸ ಭಾವಿನಿಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಕಾಸೇಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸೋಭಿತೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ. ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಞಾಣೇ ಚಿಣ್ಣವಸೀ ಚ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೪೯.೪೬-೭೪) –

‘‘ದಕ್ಖಿಣೇ ಹಿಮವನ್ತಸ್ಸ, ಸುಕತೋ ಅಸ್ಸಮೋ ಮಮ;

ಉತ್ತಮತ್ಥಂ ಗವೇಸನ್ತೋ, ವಸಾಮಿ ವಿಪಿನೇ ತದಾ.

‘‘ಲಾಭಾಲಾಭೇನ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ, ಮೂಲೇನ ಚ ಫಲೇನ ಚ;

ಅನ್ವೇಸನ್ತೋ ಆಚರಿಯಂ, ವಸಾಮಿ ಏಕಕೋ ಅಹಂ.

‘‘ಸುಮೇಧೋ ನಾಮ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ ತಾವದೇ;

ಚತುಸಚ್ಚಂ ಪಕಾಸೇತಿ, ಉದ್ಧರನ್ತೋ ಮಹಾಜನಂ.

‘‘ನಾಹಂ ಸುಣೋಮಿ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ನಪಿ ಮೇ ಕೋಚಿ ಸಂಸತಿ;

ಅಟ್ಠವಸ್ಸೇ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇ, ಅಸ್ಸೋಸಿಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ.

‘‘ಅಗ್ಗಿದಾರುಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ, ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾನ ಅಸ್ಸಮಂ;

ಖಾರಿಭಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ನಿಕ್ಖಮಿಂ ವಿಪಿನಾ ಅಹಂ.

‘‘ಏಕರತ್ತಿಂ ವಸನ್ತೋಹಂ, ಗಾಮೇಸು ನಿಗಮೇಸು ಚ;

ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚನ್ದವತಿಂ, ತದಾಹಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂ.

‘‘ಭಗವಾ ತಮ್ಹಿ ಸಮಯೇ, ಸುಮೇಧೋ ಲೋಕನಾಯಕೋ;

ಉದ್ಧರನ್ತೋ ಬಹೂ ಸತ್ತೇ, ದೇಸೇತಿ ಅಮತಂ ಪದಂ.

‘‘ಜನಕಾಯಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ, ವನ್ದಿತ್ವಾ ಜಿನಸಾಗರಂ;

ಏಕಂಸಂ ಅಜಿನಂ ಕತ್ವಾ, ಸನ್ಥವಿಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ.

‘‘ತುವಂ ಸತ್ಥಾ ಚ ಕೇತು ಚ, ಧಜೋ ಯೂಪೋ ಚ ಪಾಣಿನಂ;

ಪರಾಯನೋ ಪತಿಟ್ಠಾ ಚ, ದೀಪೋ ಚ ದ್ವಿಪದುತ್ತಮೋ.

‘‘ನೇಪುಞ್ಞೋ ದಸ್ಸನೇ ವೀರೋ, ತಾರೇಸಿ ಜನತಂ ತುವಂ;

ನತ್ಥಞ್ಞೋ ತಾರಕೋ ಲೋಕೇ, ತವುತ್ತರಿತರೋ ಮುನೇ.

‘‘ಸಕ್ಕಾ ಥೇವೇ ಕುಸಗ್ಗೇನ, ಪಮೇತುಂ ಸಾಗರುತ್ತಮೇ;

ನ ತ್ವೇವ ತವ ಸಬ್ಬಞ್ಞು, ಞಾಣಂ ಸಕ್ಕಾ ಪಮೇತವೇ.

‘‘ತುಲದಣ್ಡೇ ಠಪೇತ್ವಾನ, ಮಹಿಂ ಸಕ್ಕಾ ಧರೇತವೇ;

ನತ್ವೇವ ತವ ಪಞ್ಞಾಯ, ಪಮಾಣಮತ್ಥಿ ಚಕ್ಖುಮ.

‘‘ಆಕಾಸೋ ಮಿನಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ರಜ್ಜುಯಾ ಅಙ್ಗುಲೇನ ವಾ;

ನತ್ವೇವ ತವ ಸಬ್ಬಞ್ಞು, ಸೀಲಂ ಸಕ್ಕಾ ಪಮೇತವೇ.

‘‘ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ, ಆಕಾಸೋ ಚ ವಸುನ್ಧರಾ;

ಪರಿಮೇಯ್ಯಾನಿ ಏತಾನಿ, ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯೋಸಿ ಚಕ್ಖುಮ.

‘‘ಛಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಂ, ಕಿತ್ತಯಿತ್ವಾ ಮಹಾಯಸಂ;

ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾನ, ತುಣ್ಹೀ ಅಟ್ಠಾಸಹಂ ತದಾ.

‘‘ಯಂ ವದನ್ತಿ ಸುಮೇಧೋತಿ, ಭೂರಿಪಞ್ಞಂ ಸುಮೇಧಸಂ;

ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ, ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಥ.

‘‘ಯೋ ಮೇ ಞಾಣಂ ಪಕಿತ್ತೇಸಿ, ವಿಪ್ಪಸನ್ನೇನ ಚೇತಸಾ;

ತಮಹಂ ಕಿತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸುಣಾಥ ಮಮ ಭಾಸತೋ.

‘‘ಸತ್ತಸತ್ತತಿ ಕಪ್ಪಾನಿ, ದೇವಲೋಕೇ ರಮಿಸ್ಸತಿ;

ಸಹಸ್ಸಕ್ಖತ್ತುಂ ದೇವಿನ್ದೋ, ದೇವರಜ್ಜಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಅನೇಕಸತಕ್ಖತ್ತುಞ್ಚ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಭವಿಸ್ಸತಿ;

ಪದೇಸರಜ್ಜಂ ವಿಪುಲಂ, ಗಣನಾತೋ ಅಸಙ್ಖಿಯಂ.

‘‘ದೇವಭೂತೋ ಮನುಸ್ಸೋ ವಾ, ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಸಮಾಹಿತೋ;

ಅನೂನಮನಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ತಿಂಸಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಮ್ಹಿ, ಓಕ್ಕಾಕಕುಲಸಮ್ಭವೋ;

ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಗೋತ್ತೇನ, ಸತ್ಥಾ ಲೋಕೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಅಗಾರಾ ಅಭಿನಿಕ್ಖಮ್ಮ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸತಿಕಿಞ್ಚನೋ;

ಜಾತಿಯಾ ಸತ್ತವಸ್ಸೇನ, ಅರಹತ್ತಂ ಫುಸಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಯತೋ ಸರಾಮಿ ಅತ್ತಾನಂ, ಯತೋ ಪತ್ತೋಸ್ಮಿ ಸಾಸನಂ;

ಏತ್ಥನ್ತರೇ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಚೇತನಂ ಅಮನೋರಮಂ.

‘‘ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಭವೇ ಸಬ್ಬೇ, ಸಮ್ಪತ್ತಾನುಭವಿಂ ಅಹಂ;

ಭೋಗೇ ಮೇ ಊನತಾ ನತ್ಥಿ, ಫಲಂ ಞಾಣಸ್ಸ ಥೋಮನೇ.

‘‘ತಿಯಗ್ಗೀ ನಿಬ್ಬುತಾ ಮಯ್ಹಂ, ಭವಾ ಸಬ್ಬೇ ಸಮೂಹತಾ;

ಸಬ್ಬಾಸವಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣಾ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ.

‘‘ತಿಂಸಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಮ್ಹಿ, ಯಂ ಞಾಣಮಥವಿಂ ಅಹಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಫಲಂ ಞಾಣಸ್ಸ ಥೋಮನೇ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಸೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ಯಾವ ಅಸಞ್ಞಭವೇ ಅಚಿತ್ತಕಪಟಿಸನ್ಧಿ, ತಾವ ಅದ್ದಸ. ತತೋ ಪಞ್ಚ ಕಪ್ಪಸತಾನಿ ಚಿತ್ತಪ್ಪವತ್ತಿಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಅವಸಾನೇವ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಮೇತ’’ನ್ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ನಯವಸೇನ ‘‘ಅಸಞ್ಞಭವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನಿಟ್ಠಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ – ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಞ್ಞಸತ್ತಾ ನಾಮ ದೀಘಾಯುಕಾ ದೇವಾ, ತತೋ ಚುತೋ ಸೋಭಿತೋ ಇಧೂಪಪನ್ನೋ, ಸೋ ಏತಂ ಭವಂ ಜಾನಾತಿ, ಸೋಭಿತೋ ಅನುಸ್ಸರತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೨೩೨ ಅತ್ಥತೋ ಸಮಾನಂ). ಏವಂ ನಯವಸೇನ ಅನುಸ್ಸರನ್ತಸ್ಸ ಅನುಸ್ಸರಣಕೋಸಲ್ಲಂ ದಿಸ್ವಾ ಸತ್ಥಾ ಥೇರಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ತತೋ ಏವ ಚಾಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಸವಿಸೇಸಂ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಾನುಸ್ಸತಿಞಾಣಂ ತಸ್ಸ ಚ ಪಚ್ಚಯಭೂತಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ತದತ್ಥದೀಪನಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇನ್ತೋ –

೧೬೫. ‘‘ಸತಿಮಾ ಪಞ್ಞವಾ ಭಿಕ್ಖು, ಆರದ್ಧಬಲವೀರಿಯೋ;

ಪಞ್ಚ ಕಪ್ಪಸತಾನಾಹಂ, ಏಕರತ್ತಿಂ ಅನುಸ್ಸರಿಂ.

೧೬೬. ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ, ಸತ್ತ ಅಟ್ಠ ಚ ಭಾವಯಂ;

ಪಞ್ಚ ಕಪ್ಪಸತಾನಾಹಂ, ಏಕರತ್ತಿಂ ಅನುಸ್ಸರಿ’’ನ್ತಿ. – ಗಾಥಾದ್ವಯಂ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಸತಿಮಾತಿ ಸಯಂ ಸಮುದಾಗಮನಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಸತಿವೇಪುಲ್ಲಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಸತಿಮಾ. ಪಞ್ಞವಾತಿ ಛಳಭಿಞ್ಞಾಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಪಞ್ಞಾವೇಪುಲ್ಲಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಪಞ್ಞವಾ. ಭಿನ್ನಕಿಲೇಸತಾಯ ಭಿಕ್ಖು. ಸದ್ಧಾದಿಬಲಾನಞ್ಚೇವ ಚತುಬ್ಬಿಧಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನವೀರಿಯಸ್ಸ ಚ ಸಂಸಿದ್ಧಿಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಆರದ್ಧಬಲವೀರಿಯೋ. ಸದ್ಧಾದೀನಞ್ಹೇತ್ಥ ಬಲಗ್ಗಹಣೇನ ಗಹಣಂ ಸತಿಪಿ ಸತಿಆದೀನಂ ಬಲಭಾವೇ, ಯಥಾ ‘‘ಗೋಬಲಿಬದ್ಧಾ ಪುಞ್ಞಞಾಣಸಮ್ಭಾರಾ’’ತಿ. ಪಞ್ಚ ಕಪ್ಪಸತಾನಾಹಂ, ಏಕರತ್ತಿಂ ಅನುಸ್ಸರಿನ್ತಿ ಏಕರತ್ತಿಂ ವಿಯ ಅನುಸ್ಸರಿಂ. ವಿಯ-ಸದ್ದೋ ಹಿ ಇಧ ಲುತ್ತನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ, ಏತೇನ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಾನುಸ್ಸತಿಞಾಣೇ ಅತ್ತನೋ ಞಾಣವಸೀಭಾವಂ ದೀಪೇತಿ.

ಇದಾನಿ ಯಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಅತ್ತನೋ ಸತಿಮನ್ತಾದಿಭಾವೋ ಸಾತಿಸಯಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಞಾಣಞ್ಚ ಸಿದ್ಧಂ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ’’ತಿಆದಿನಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇತಿ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾದಿಕೇ ಅತ್ತನೋ ವಿಸಯಭೇದೇನ ಚತುಬ್ಬಿಧೇ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಮಿಸ್ಸಕೇ ಸತಿಸಙ್ಖಾತೇ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ. ಸತ್ತಾತಿ ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ. ಅಟ್ಠಾತಿ ಅಟ್ಠ ಮಗ್ಗಙ್ಗಾನಿ. ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇಸು ಹಿ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗತಾ ಏವ ಹೋನ್ತಿ, ತಥಾ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ. ತೇನಾಹ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ – ‘‘ಚತೂಸು ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇಸು ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಚಿತ್ತಾ ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಯಥಾಭೂತಂ ಭಾವೇತ್ವಾ’’ತಿಆದೀಹಿ (ದೀ. ನಿ. ೩.೧೪೩) ಸತ್ತಕೋಟ್ಠಾಸಿಕೇಸು ಸತ್ತತಿಂಸಾಯ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಧಮ್ಮೇಸು ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಇತರೇ ಅಗಚ್ಛನ್ತಾ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ. ಭಾವಯನ್ತಿ ಭಾವನಾಹೇತು. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಸೋಭಿತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ವಲ್ಲಿಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಯಂ ಕಿಚ್ಚಂ ದಳ್ಹವೀರಿಯೇನಾತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ವಲ್ಲಿಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಸುಮೇಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ವಿಜ್ಜಾಸಿಪ್ಪೇಸು ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಗತೋ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವಂ ಪಹಾಯ ತಾಪಸಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ಏಕಿಸ್ಸಾ ನದಿಯಾ ತೀರೇ ಅಸ್ಸಮಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನತ್ಥಂ ಉಪಗತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಅಜಿನಚಮ್ಮಂ ಪತ್ಥರಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನಂ ಭಗವನ್ತಂ ಪುಪ್ಫೇಹಿ ಚ ಚನ್ದನೇನ ಚ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಅಮ್ಬಫಲಾನಿ ದತ್ವಾ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿ. ತಸ್ಸ ಭಗವಾ ನಿಸಿನ್ನಾಸನಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಅನುಮೋದನಂ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ವೇಸಾಲಿಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ‘‘ಕಣ್ಹಮಿತ್ತೋ’’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥು ವೇಸಾಲಿಗಮನೇ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿ. ಸೋ ಮನ್ದಪಞ್ಞೋ ದನ್ಧಪರಕ್ಕಮೋ ಚ ಹುತ್ವಾ ಚಿರಂ ಕಾಲಂ ವಿಞ್ಞುಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯೇವ ವಸತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಯಥಾ ನಾಮ ವಲ್ಲಿ ರುಕ್ಖಾದೀಸು ಕಿಞ್ಚಿ ಅನಿಸ್ಸಾಯ ವಡ್ಢಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಏವಮಯಮ್ಪಿ ಕಞ್ಚಿ ಪಣ್ಡಿತಂ ಅನಿಸ್ಸಾಯ ವಡ್ಢಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತೀ’’ತಿ ವಲ್ಲಿಯೋತ್ವೇವ ಸಮುದಾಚರಿಂಸು. ಅಪರಭಾಗೇ ಪನ ವೇಣುದತ್ತತ್ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತೋ ಞಾಣಸ್ಸ ಪರಿಪಾಕಂ ಗತತ್ತಾ ಪಟಿಪತ್ತಿಕ್ಕಮಂ ಥೇರಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ –

೧೬೭. ‘‘ಯಂ ಕಿಚ್ಚಂ ದಳ್ಹವೀರಿಯೇನ, ಯಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಬೋದ್ಧುಮಿಚ್ಛತಾ;

ಕರಿಸ್ಸಂ ನಾವರಜ್ಝಿಸ್ಸಂ, ಪಸ್ಸ ವೀರಿಯಂ ಪರಕ್ಕಮಂ.

೧೬೮. ‘‘ತ್ವಞ್ಚ ಮೇ ಮಗ್ಗಮಕ್ಖಾಹಿ, ಅಞ್ಜಸಂ ಅಮತೋಗಧಂ;

ಅಹಂ ಮೋನೇನ ಮೋನಿಸ್ಸಂ, ಗಙ್ಗಾಸೋತೋವ ಸಾಗರ’’ನ್ತಿ. – ಗಾಥಾದ್ವಯಂ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಯಂ ಕಿಚ್ಚಂ ದಳ್ಹವೀರಿಯೇನಾತಿ ದಳ್ಹೇನ ವೀರಿಯೇನ ಥಿರೇನ ಪರಕ್ಕಮೇನ, ದಳ್ಹವೀರಿಯೇನ ವಾ ಪುರಿಸಧೋರಯ್ಹೇನ ಯಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತಬ್ಬಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಯಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಬೋದ್ಧುಮಿಚ್ಛತಾತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ನಿಬ್ಬಾನಮೇವ ವಾ ಬೋದ್ಧುಂ ಬುಜ್ಝಿತುಂ ಇಚ್ಛನ್ತೇನ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಕಾಮೇನ ಯಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಕರಣೀಯಂ. ಕರಿಸ್ಸಂ ನಾವರಜ್ಝಿಸ್ಸನ್ತಿ ತಮಹಂ ದಾನಿ ಕರಿಸ್ಸಂ ನ ವಿರಾಧೇಸ್ಸಂ, ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮಿ. ಪಸ್ಸ ವೀರಿಯಂ ಪರಕ್ಕಮನ್ತಿ ಯಥಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಮಾನೇ ಧಮ್ಮೇ ವಿಧಿನಾ ಈರಣತೋ ‘‘ವೀರಿಯಂ’’, ಪರಂ ಪರಂ ಠಾನಂ ಅಕ್ಕಮನತೋ ‘‘ಪರಕ್ಕಮೋ’’ತಿ ಚ ಲದ್ಧನಾಮಂ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮಂ ಪಸ್ಸ ನ ಸದ್ಧಮೇವಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಕತ್ತುಕಾಮತಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

ತ್ವಞ್ಚಾತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನದಾಯಕಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಂ ಆಲಪತಿ. ಮೇತಿ ಮಯ್ಹಂ. ಮಗ್ಗಮಕ್ಖಾಹೀತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಕಥೇಹಿ, ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗಸಮ್ಪಾಪಕಂ ಚತುಸಚ್ಚಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಞ್ಜಸನ್ತಿ ಉಜುಕಂ ಮಜ್ಝಿಮಪಟಿಪದಾಭಾವೇನ ಅನ್ತದ್ವಯಸ್ಸ ಅನುಪಗಮನತೋ. ಅಮತೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಸಮ್ಪಾಪಕಭಾವೇನ ಪತಿಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಅಮತೋಗಧಂ. ಮೋನೇನಾತಿ ಞಾಣೇನ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ. ಮೋನಿಸ್ಸನ್ತಿ ಜಾನಿಸ್ಸಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿಸ್ಸಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಂ. ಗಙ್ಗಾಸೋತೋವ ಸಾಗರನ್ತಿ ಯಥಾ ಗಙ್ಗಾಯ ಸೋತೋ ಸಾಗರಂ ಸಮುದ್ದಂ ಅವಿರಜ್ಝನ್ತೋ ಏಕಂಸತೋ ಓಗಾಹತಿ, ಏವಂ ‘‘ಅಹಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅನುಯುಞ್ಜನ್ತೋ ಮಗ್ಗಞಾಣೇನ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಧಿಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಮೇ ಆಚಿಕ್ಖಥಾ’’ತಿ ಥೇರಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಯಾಚಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ವೇಣುದತ್ತತ್ಥೇರೋ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋಪಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅನುಯುಞ್ಜನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೪೯.೭೫-೧೦೫) –

‘‘ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣೇ ಹಿತ್ವಾ, ಪಿಯರೂಪೇ ಮನೋರಮೇ;

ಅಸೀತಿ ಕೋಟಿಯೋ ಹಿತ್ವಾ, ಪಬ್ಬಜಿಂ ಅನಗಾರಿಯಂ.

‘‘ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾನ ಕಾಯೇನ, ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ವಿವಜ್ಜಯಿಂ;

ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ ಹಿತ್ವಾ, ನದೀಕೂಲೇ ವಸಾಮಹಂ.

‘‘ಏಕಕಂ ಮಂ ವಿಹರನ್ತಂ, ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠೋ ಉಪಾಗಮಿ;

ನಾಹಂ ಜಾನಾಮಿ ಬುದ್ಧೋತಿ, ಅಕಾಸಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ.

‘‘ಕರಿತ್ವಾ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ, ನಾಮಗೋತ್ತಮಪುಚ್ಛಹಂ;

ದೇವತಾನುಸಿ ಗನ್ಧಬ್ಬೋ, ಅದು ಸಕ್ಕೋ ಪುರಿನ್ದದೋ.

‘‘ಕೋ ವಾ ತ್ವಂ ಕಸ್ಸ ವಾ ಪುತ್ತೋ, ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ಇಧಾಗತೋ;

ವಿರೋಚೇಸಿ ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾ, ಉದಯಂ ಸೂರಿಯೋ ಯಥಾ.

‘‘ಸಹಸ್ಸಾರಾನಿ ಚಕ್ಕಾನಿ, ಪಾದೇ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ ಮಾರಿಸ;

ಕೋ ವಾ ತ್ವಂ ಕಸ್ಸ ವಾ ಪುತ್ತೋ, ಕಥಂ ಜಾನೇಮು ತಂ ಮಯಂ.

‘‘ನಾಮಗೋತ್ತಂ ಪವೇದೇಹಿ, ಸಂಸಯಂ ಅಪನೇಹಿ ಮೇ;

ನಮ್ಹಿ ದೇವಾ ನ ಗನ್ಧಬ್ಬೋ, ನಮ್ಹಿ ಸಕ್ಕೋ ಪುರಿನ್ದದೋ.

‘‘ಬ್ರಹ್ಮಭಾವೋ ಚ ಮೇ ನತ್ಥಿ, ಏತೇಸಂ ಉತ್ತಮೋ ಅಹಂ;

ಅತೀತೋ ವಿಸಯಂ ತೇಸಂ, ದಾಲಯಿಂ ಕಾಮಬನ್ಧನಂ.