೪. ಸೋಮಮಿತ್ತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಪರಿತ್ತಂ ದಾರುನ್ತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸೋಮಮಿತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಸಿಖಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಬುದ್ಧಗುಣೇ ಸುತ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಕಿಂಸುಕರುಕ್ಖಂ ಪುಪ್ಫಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಆಕಾಸೇ ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪೂಜೇಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಸೋಮಮಿತ್ತೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ತಿಣ್ಣಂ ವೇದಾನಂ ಪಾರಗೂ ಹುತ್ವಾ ವಿಮಲೇನ ನಾಮ ಥೇರೇನ ಕತಪರಿಚಯತ್ತಾ ಅಭಿಣ್ಹಂ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸಾಸನೇ ಲದ್ಧಪ್ಪಸಾದೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದೋ ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಂ ಪೂರೇನ್ತೋ ವಿಚರತಿ. ವಿಮಲತ್ಥೇರೋ ಪನ ಕುಸೀತೋ ಮಿದ್ಧಬಹುಲೋ ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ವೀತಿನಾಮೇತಿ. ಸೋಮಮಿತ್ತೋ ‘‘ಕುಸೀತಂ ನಾಮ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕೋ ಗುಣೋ’’ತಿ ತಂ ಪಹಾಯ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೫೦.೨೫-೩೦) –

‘‘ಕಿಂಸುಕಂ ಪುಪ್ಫಿತಂ ದಿಸ್ವಾ, ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾನ ಅಞ್ಜಲಿಂ;

ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಂ ಸರಿತ್ವಾನ, ಆಕಾಸೇ ಅಭಿಪೂಜಯಿಂ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸುಕತೇನ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಜಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ತಾವತಿಂಸಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ಏಕತಿಂಸೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಕಮ್ಮಮಕರಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ, ಭವಾ ಸಬ್ಬೇ ಸಮೂಹತಾ;

ನಾಗೋವ ಬನ್ಧನಂ ಛೇತ್ವಾ, ವಿಹರಾಮಿ ಅನಾಸವೋ.

‘‘ಸ್ವಾಗತಂ ವತ ಮೇ ಆಸಿ, ಮಮ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ;

ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ವಿಮಲತ್ಥೇರಂ ಓವಾದೇನ ತಜ್ಜೇನ್ತೋ –

೧೪೭. ‘‘ಪರಿತ್ತಂ ದಾರುಮಾರುಯ್ಹ, ಯಥಾ ಸೀದೇ ಮಹಣ್ಣವೇ;

ಏವಂ ಕುಸೀತಮಾಗಮ್ಮ, ಸಾಧುಜೀವೀಪಿ ಸೀದತಿ;

ತಸ್ಮಾ ತಂ ಪರಿವಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಕುಸೀತಂ ಹೀನವೀರಿಯಂ.

೧೪೮. ‘‘ಪವಿವಿತ್ತೇಹಿ ಅರಿಯೇಹಿ, ಪಹಿತತ್ತೇಹಿ ಝಾಯಿಭಿ;

ನಿಚ್ಚಂ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೇಹಿ, ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಸಹಾವಸೇ’’ತಿ. – ಗಾಥಾದ್ವಯಂ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಪರಿತ್ತಂ ದಾರುಮಾರುಯ್ಹ, ಯಥಾ ಸೀದೇ ಮಹಣ್ಣವೇತಿ ಪೇಸಲೋಪಿ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಕುಸೀತಂ ಅಲಸಪುಗ್ಗಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸೀದತಿ ಸಂಸಾರೇ ಪತತಿ, ನ ತಸ್ಸ ಪಾರಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಏತದೇವಂ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಅಧಿಕುಸಲಧಮ್ಮವಸೇನ ಸೀಸಂ ಅನುಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕುಚ್ಛಿತಂ ಸೀದನತೋ ಕುಸೀತಂ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಾಭಾವತೋ ಹೀನವೀರಿಯಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಸಬ್ಬಥಾ ವಜ್ಜೇಯ್ಯ, ನ ತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಾನುಗತಿಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ಪುಗ್ಗಲಾಧಿಟ್ಠಾನಾಯ ಗಾಥಾಯ ಕೋಸಜ್ಜೇ ಆದೀನವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭೇ ಆನಿಸಂಸೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಪವಿವಿತ್ತೇಹೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯೇ ಪನ ಕಾಯವಿವೇಕಸಮ್ಭವೇನ ಪವಿವಿತ್ತಾ, ತತೋ ಏವ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಆರಕತ್ತಾ ಅರಿಯಾ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪತಿಪೇಸಿತತ್ತತಾಯ ಪಹಿತತ್ತಾ ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಜ್ಝಾನವಸೇನ ಲಕ್ಖಣೂಪನಿಜ್ಝಾನವಸೇನ ಚ ಝಾಯಿನೋ, ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಪಗ್ಗಹಿತವೀರಿಯತಾಯ ಆರದ್ಧವೀರಿಯಾ, ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಭೇದಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಪಣ್ಡಿತಾ, ತೇಹಿಯೇವ ಸಹ ಆವಸೇಯ್ಯ ಸದತ್ಥಂ ನಿಪ್ಫಾದೇತುಕಾಮೋ ಸಂವಸೇಯ್ಯಾತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ವಿಮಲತ್ಥೇರೋ ಸಂವಿಗ್ಗಮಾನಸೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸದತ್ಥಂ ಆರಾಧೇಸಿ. ಸ್ವಾಯಮತ್ಥೋ ಪರತೋ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ.

ಸೋಮಮಿತ್ತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.