೫. ಸಬ್ಬಮಿತ್ತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಜನೋ ಜನಮ್ಹಿ ಸಮ್ಬದ್ಧೋತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಬ್ಬಮಿತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಇತೋ ದ್ವಾನವುತೇ ಕಪ್ಪೇ ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ನೇಸಾದಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವನಚಾರಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ವನೇ ಮಿಗೇ ವಧಿತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತೋ ಜೀವತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಭಗವಾ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನತ್ಥಂ ವಸನಟ್ಠಾನಸಮೀಪೇ ತೀಣಿ ಪದಚೇತಿಯಾನಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೋ ಅತೀತಕಾಲೇ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇಸು ಕತಪರಿಚಯತ್ತಾ ಚಕ್ಕಙ್ಕಿತಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಕೋರಣ್ಡಪುಪ್ಫೇಹಿ ಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅಪರಾಪರಂ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿನಗರೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಸಬ್ಬಮಿತ್ತೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಜೇತವನಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರನ್ತೋ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ವುಟ್ಠವಸ್ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತುಂ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಮಾಗವಿಕೇಹಿ ಓಡ್ಡಿತೇ ಪಾಸೇ ಮಿಗಪೋತಕಂ ಬದ್ಧಂ ಅದ್ದಸ. ಮಾತಾ ಪನಸ್ಸ ಮಿಗೀ ಪಾಸಂ ಅಪ್ಪವಿಟ್ಠಾಪಿ ಪುತ್ತಸಿನೇಹೇನ ದೂರಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಮರಣಭಯೇನ ಪಾಸಸಮೀಪಮ್ಪಿ ನ ಉಪಗಚ್ಛತಿ ಮಿಗಪೋತಕೋ ಚ ಭೀತೋ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಪರಿವತ್ತೇನ್ತೋ ಕರುಣಂ ವಿಲಪತಿ, ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಥೇರೋ, ‘‘ಅಹೋ ಸತ್ತಾನಂ ಸ್ನೇಹಹೇತುಕಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತತೋ ಪರಂ ಸಮ್ಬಹುಲೇ ಚೋರೇ ಏಕಂ ಪುರಿಸಂ ಜೀವಗಾಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಲಾಲವೇಣಿಯಾ ಸರೀರಂ ವೇಠೇತ್ವಾ ಝಾಪೇನ್ತೇ, ತಞ್ಚ ಮಹಾವಿರವಂ ವಿರವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತದುಭಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಞ್ಜಾತಸಂವೇಗೋ ತೇಸಂ ಚೋರಾನಂ ಸುಣನ್ತಾನಂಯೇವ –

೧೪೯. ‘‘ಜನೋ ಜನಮ್ಹಿ ಸಮ್ಬದ್ಧೋ, ಜನಮೇವಸ್ಸಿತೋ ಜನೋ;

ಜನೋ ಜನೇನ ಹೇಠೀಯತಿ, ಹೇಠೇತಿ ಚ ಜನೋ ಜನಂ.

೧೫೦. ‘‘ಕೋ ಹಿ ತಸ್ಸ ಜನೇನತ್ಥೋ, ಜನೇನ ಜನಿತೇನ ವಾ;

ಜನಂ ಓಹಾಯ ಗಚ್ಛಂ ತಂ, ಹೇಠಯಿತ್ವಾ ಬಹುಂ ಜನ’’ನ್ತಿ. – ಗಾಥಾದ್ವಯಂ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಜನೋತಿ ಅನ್ಧಬಾಲಜನೋ. ಜನಮ್ಹೀತಿ ಅಞ್ಞೇ ಜನೇ. ಸಮ್ಬದ್ಧೋತಿ ತಣ್ಹಾಬನ್ಧನೇನ ಬದ್ಧೋ. ‘‘ಅಯಂ ಮೇ ಪುತ್ತೋ, ಮಾತಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಟಿಬದ್ಧೋ. ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ, ‘‘ಇಮೇ ಮಂ ಪೋಸೇನ್ತಿ, ಅಹಂ ಇಮೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಜೀವಾಮೀ’’ತಿ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಜನಮೇವಸ್ಸಿತೋ ಜನೋತಿ ‘‘ಅಯಂ ಮೇ ಪುತ್ತೋ, ಧೀತಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಞ್ಞಮೇವ ಜನಂ ಅಞ್ಞೋ ಜನೋ ಅಸ್ಸಿತೋ ತಣ್ಹಾಯ ಅಲ್ಲೀನೋ ಪರಿಗ್ಗಯ್ಹ ಠಿತೋ. ಜನೋ ಜನೇನ ಹೇಠೀಯತಿ, ಹೇಠೇತಿ ಚ ಜನೋ ಜನನ್ತಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಾಯ ಯಥಾಭೂತಾವಬೋಧಸ್ಸ ಚ ಅಭಾವತೋ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖನಂ ಅಕತ್ವಾ ಲೋಭವಸೇನ ಯಥಾ ಜನೋ ಜನಂ ಅಸ್ಸಿತೋ, ಏವಂ ದೋಸವಸೇನ ಜನೋ ಜನೇನ ಹೇಠೀಯತಿ ವಿಬಾಧೀಯತಿ. ‘‘ತಯಿದಂ ಮಯ್ಹಂವ ಉಪರಿ ಹೇಠನಫಲವಸೇನ ಪರಿಪತಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಜಾನನ್ತೋ ಹೇಠೇತಿ ಚ ಜನೋ ಜನಂ.

ಕೋ ಹಿ ತಸ್ಸ ಜನೇನತ್ಥೋತಿ ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಜನಸ್ಸ ಅಞ್ಞೇನ ಜನೇನ ತಣ್ಹಾವಸೇನ ಅಸ್ಸಿತೇನ ದೋಸವಸೇನ ಹೇಠಿತೇನ ವಾ ಕೋ ಅತ್ಥೋ. ಜನೇನ ಜನಿತೇನ ವಾತಿ ಮಾತಾಪಿತಾ ಹುತ್ವಾ ತೇನ ಅಞ್ಞೇನ ಜನೇನ ಜನಿತೇನ ವಾ ಕೋ ಅತ್ಥೋ. ಜನಂ ಓಹಾಯ ಗಚ್ಛಂ ತಂ, ಹೇಠಯಿತ್ವಾ ಬಹುಂ ಜನನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ ಸಂಸಾರೇ ಚರತೋ ಜನಸ್ಸ ಅಯಮೇವಾನುರೂಪಾ ಪಟಿಪತ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಜನಂ, ತಸ್ಸ ಚ ಬಾಧಿಕಾ ಯಾ ಸಾ ತಣ್ಹಾ ಚ, ಯೋ ಚ ಸೋ ದೋಸೋ ಏವ ಬಹುಂ ಜನಂ ಬಾಧಯಿತ್ವಾ ಠಿತೋ, ತಞ್ಚ ಓಹಾಯ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಹಾಯ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛಂ, ತೇಹಿ ಅನುಪದ್ದುತಂ ಠಾನಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯಂ ಪಾಪುಣೇಯ್ಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಂ ಪನ ವತ್ವಾ ಥೇರೋ ತಾವದೇವ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಮಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೫೦.೧೫-೨೪) –

‘‘ವನಕಮ್ಮಿಕೋ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ಪಿತುಮಾತುಮತೇನಹಂ;

ಪಸುಮಾರೇನ ಜೀವಾಮಿ, ಕುಸಲಂ ಮೇ ನ ವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ಮಮ ಆಸಯಸಾಮನ್ತಾ, ತಿಸ್ಸೋ ಲೋಕಗ್ಗನಾಯಕೋ;

ಪದಾನಿ ತೀಣಿ ದಸ್ಸೇಸಿ, ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಚಕ್ಖುಮಾ.

‘‘ಅಕ್ಕನ್ತೇ ಚ ಪದೇ ದಿಸ್ವಾ, ತಿಸ್ಸನಾಮಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ;

ಹಟ್ಠೋ ಹಟ್ಠೇನ ಚಿತ್ತೇನ, ಪದೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದಯಿಂ.

‘‘ಕೋರಣ್ಡಂ ಪುಪ್ಫಿತಂ ದಿಸ್ವಾ, ಪಾದಪಂ ಧರಣೀರುಹಂ;

ಸಕೋಸಕಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಪದಸೇಟ್ಠಮಪೂಜಯಿಂ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸುಕತೇನ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಜಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ತಾವತಿಂಸಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ಯಂ ಯಂ ಯೋನುಪಪಜ್ಜಾಮಿ, ದೇವತ್ತಂ ಅಥ ಮಾನುಸಂ;

ಕೋರಣ್ಡಕಛವಿ ಹೋಮಿ, ಸುಪ್ಪಭಾಸೋ ಭವಾಮಹಂ.

‘‘ದ್ವೇನವುತೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಕಮ್ಮಮಕರಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಪದಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ತೇ ಪನ ಚೋರಾ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸಂವೇಗಜಾತಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಂಸೂತಿ.

ಸಬ್ಬಮಿತ್ತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.