೩. ಮಾಣವತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಜಿಣ್ಣಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ ದುಖಿತಞ್ಚ ಬ್ಯಾಧಿತನ್ತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಾಣವತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಇತೋ ಏಕನವುತೇ ಕಪ್ಪೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಲಕ್ಖಣಧರೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅಭಿಜಾತಿಯಾ ಲಕ್ಖಣಾನಿ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪುಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಸಾವೇತ್ವಾ, ‘‘ಏಕಂಸೇನ ಅಯಂ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕರಿತ್ವಾ ನಾನಾನಯೇಹಿ ಥೋಮೇತ್ವಾ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಸ್ಸ ಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಯಾವ ಸತ್ತವಸ್ಸಾನಿ, ತಾವ ಅನ್ತೋಘರೇಯೇವ ವಡ್ಢಿತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಉಪನಯನತ್ಥಂ ಉಯ್ಯಾನಂ ನೀತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಜಿಣ್ಣಾತುರಮತೇ ದಿಸ್ವಾ ತೇಸಂ ಅದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬತ್ತಾ ತೇ ಪರಿಜನೇ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಜರಾರೋಗಮರಣಸಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ಸಞ್ಜಾತಸಂವೇಗೋ ತತೋ ಅನಿವತ್ತನ್ತೋ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅನುಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೧೩.೪೧-೬೪) –

‘‘ಜಾಯಮಾನೇ ವಿಪಸ್ಸಿಮ್ಹಿ, ನಿಮಿತ್ತಂ ಬ್ಯಾಕರಿಂ ಅಹಂ;

ನಿಬ್ಬಾಪಯಿಞ್ಚ ಜನತಂ, ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಞ್ಚ ಜಾಯಮಾನಸ್ಮಿಂ, ದಸಸಹಸ್ಸಿ ಕಮ್ಪತಿ;

ಸೋ ದಾನಿ ಭಗವಾ ಸತ್ಥಾ, ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ ಚಕ್ಖುಮಾ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಞ್ಚ ಜಾಯಮಾನಸ್ಮಿಂ, ಆಲೋಕೋ ವಿಪುಲೋ ಅಹು;

ಸೋ ದಾನಿ ಭಗವಾ ಸತ್ಥಾ, ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ ಚಕ್ಖುಮಾ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಞ್ಚ ಜಾಯಮಾನಸ್ಮಿಂ, ಸರಿತಾಯೋ ನ ಸನ್ದಯುಂ;

ಸೋ ದಾನಿ ಭಗವಾ ಸತ್ಥಾ, ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ ಚಕ್ಖುಮಾ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಞ್ಚ ಜಾಯಮಾನಸ್ಮಿಂ, ಅವೀಚಗ್ಗಿ ನ ಪಜ್ಜಲಿ;

ಸೋ ದಾನಿ ಭಗವಾ ಸತ್ಥಾ, ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ ಚಕ್ಖುಮಾ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಞ್ಚ ಜಾಯಮಾನಸ್ಮಿಂ, ಪಕ್ಖಿಸಙ್ಘೋ ನ ಸಞ್ಚರಿ;

ಸೋ ದಾನಿ ಭಗವಾ ಸತ್ಥಾ, ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ ಚಕ್ಖುಮಾ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಞ್ಚ ಜಾಯಮಾನಸ್ಮಿಂ, ವಾತಕ್ಖನ್ಧೋ ನ ವಾಯತಿ;

ಸೋ ದಾನಿ ಭಗವಾ ಸತ್ಥಾ, ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ ಚಕ್ಖುಮಾ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಞ್ಚ ಜಾಯಮಾನಸ್ಮಿಂ, ಸಬ್ಬರತನಾನಿ ಜೋತಯುಂ;

ಸೋ ದಾನಿ ಭಗವಾ ಸತ್ಥಾ, ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ ಚಕ್ಖುಮಾ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಞ್ಚ ಜಾಯಮಾನಸ್ಮಿಂ, ಸತ್ತಾಸುಂ ಪದವಿಕ್ಕಮಾ;

ಸೋ ದಾನಿ ಭಗವಾ ಸತ್ಥಾ, ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ ಚಕ್ಖುಮಾ.

‘‘ಜಾತಮತ್ತೋ ಚ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾ ವಿಲೋಕಯಿ;

ವಾಚಾಸಭಿಮುದೀರೇಸಿ, ಏಸಾ ಬುದ್ಧಾನ ಧಮ್ಮತಾ.

‘‘ಸಂವೇಜಯಿತ್ವಾ ಜನತಂ, ಥವಿತ್ವಾ ಲೋಕನಾಯಕಂ;

ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ, ಪಕ್ಕಾಮಿಂ ಪಾಚಿನಾಮುಖೋ.

‘‘ಏಕನವುತಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಬುದ್ಧಮಭಿಥೋಮಯಿಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಥೋಮನಾಯ ಇದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಇತೋ ನವುತಿಕಪ್ಪಮ್ಹಿ, ಸಮ್ಮುಖಾಥವಿಕವ್ಹಯೋ;