೭. ಯಸತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಸುವಿಲಿತ್ತೋ ಸುವಸನೋತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಯಸತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಸುಮೇಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಮಹಾನುಭಾವೋ ನಾಗರಾಜಾ ಹುತ್ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಅತ್ತನೋ ಭವನಂ ನೇತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸಿ. ಭಗವನ್ತಂ ಮಹಗ್ಘೇನ ತಿಚೀವರೇನ ಅಚ್ಛಾದೇಸಿ, ಏಕಮೇಕಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಂ ಮಹಗ್ಘೇನೇವ ಪಚ್ಚೇಕದುಸ್ಸಯುಗೇನ ಸಬ್ಬೇನ ಸಮಣಪರಿಕ್ಖಾರೇನ ಅಚ್ಛಾದೇಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಸಿದ್ಧತ್ಥಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಮಹಾಬೋಧಿಮಣ್ಡಂ ಸತ್ತಹಿ ರತನೇಹಿ ಪೂಜೇಸಿ. ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿ. ಏವಂ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಮಹಾವಿಭವಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಯಸೋ ನಾಮ ನಾಮೇನ ಪರಮಸುಖುಮಾಲೋ. ‘‘ತಸ್ಸ ತಯೋ ಪಾಸಾದಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ. ೨೫) ಆಗತನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಸೋ ಪುಬ್ಬಹೇತುನಾ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ನಿದ್ದಾಭಿಭೂತಸ್ಸ ಪರಿಜನಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಞ್ಜಾತಸಂವೇಗೋ ಸುವಣ್ಣಪಾದುಕಾರೂಳ್ಹೋವ ಗೇಹತೋ ನಿಗ್ಗತೋ ದೇವತಾವಿವಟೇನ ನಗರದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಇಸಿಪತನಸಮೀಪಂ ಗತೋ ‘‘ಉಪದ್ದುತಂ ವತ, ಭೋ, ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಂ ವತ, ಭೋ’’ತಿ ಆಹ. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಭಗವತಾ ಇಸಿಪತನೇ ವಿಹರನ್ತೇನ ತಸ್ಸೇವ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನತ್ಥಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ಚಙ್ಕಮನ್ತೇನ ‘‘ಏಹಿ, ಯಸ, ಇದಂ ಅನುಪದ್ದುತಂ, ಇದಂ ಅನುಪಸ್ಸಟ್ಠ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೋ, ‘‘ಅನುಪದ್ದುತಂ ಅನುಪಸ್ಸಟ್ಠಂ ಕಿರ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಸುವಣ್ಣಪಾದುಕಾ ಓರುಯ್ಹ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಸತ್ಥಾರಾ ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಸಚ್ಚದೇಸನಾಯ ಕತಾಯ ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ ಗವೇಸನತ್ಥಂ ಆಗತಸ್ಸ ಪಿತು ಭಗವತಾ ಸಚ್ಚದೇಸನಾಯ ಕರಿಯಮಾನಾಯ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಾಕಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೪೦.೪೫೬-೪೮೩) –

‘‘ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಓಗ್ಗಯ್ಹ, ಭವನಂ ಮೇ ಸುನಿಮ್ಮಿತಂ;

ಸುನಿಮ್ಮಿತಾ ಪೋಕ್ಖರಣೀ, ಚಕ್ಕವಾಕಪಕೂಜಿತಾ.

‘‘ಮನ್ದಾಲಕೇಹಿ ಸಞ್ಛನ್ನಾ, ಪದುಮುಪ್ಪಲಕೇಹಿ ಚ;

ನದೀ ಚ ಸನ್ದತೇ ತತ್ಥ, ಸುಪತಿತ್ಥಾ ಮನೋರಮಾ.

‘‘ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಸಞ್ಛನ್ನಾ, ನಾನಾದಿಜಸಮೋತ್ಥತಾ;

ಮಯೂರಕೋಞ್ಚಾಭಿರುದಾ, ಕೋಕಿಲಾದೀಹಿ ವಗ್ಗುಹಿ.

‘‘ಪಾರೇವತಾ ರವಿಹಂಸಾ ಚ, ಚಕ್ಕವಾಕಾ ನದೀಚರಾ;

ದಿನ್ದಿಭಾ ಸಾಳಿಕಾ ಚೇತ್ಥ, ಪಮ್ಮಕಾ ಜೀವಜೀವಕಾ.

‘‘ಹಂಸಾ ಕೋಞ್ಚಾಪಿ ನದಿತಾ, ಕೋಸಿಯಾ ಪಿಙ್ಗಲಾ ಬಹೂ;

ಸತ್ತರತನಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಮಣಿಮುತ್ತಿಕವಾಲುಕಾ.

‘‘ಸಬ್ಬಸೋಣ್ಣಮಯಾ ರುಕ್ಖಾ, ನಾನಾಗನ್ಧಸಮೇರಿತಾ;

ಉಜ್ಜೋತೇನ್ತಿ ದಿವಾರತ್ತಿಂ, ಭವನಂ ಸಬ್ಬಕಾಲಿಕಂ.

‘‘ಸಟ್ಠಿತೂರಿಯಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಸಾಯಂ ಪಾತೋ ಪವಜ್ಜರೇ;

ಸೋಳಸಿತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ ಮಂ ಸದಾ.

‘‘ಅಭಿನಿಕ್ಖಮ್ಮ ಭವನಾ, ಸುಮೇಧಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ;

ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸುಮನೋ, ವನ್ದಯಿಂ ತಂ ಮಹಾಯಸಂ.

‘‘ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ, ಸಸಙ್ಘಂ ತಂ ನಿಮನ್ತಯಿಂ;

ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಸೋ ಧೀರೋ, ಸುಮೇಧೋ ಲೋಕನಾಯಕೋ.

‘‘ಮಮ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕತ್ವಾ, ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ ಮಹಾಮುನಿ;

ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ, ಭವನಂ ಮೇ ಉಪಾಗಮಿಂ.

‘‘ಆಮನ್ತಯಿಂ ಪರಿಜನಂ, ಸಬ್ಬೇ ಸನ್ನಿಪತಾಥ ವೋ;

ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ಬುದ್ಧೋ, ಭವನಂ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಲಾಭಾ ಅಮ್ಹಂ ಸುಲದ್ಧಂ ನೋ, ಯೇ ವಸಾಮ ತವನ್ತಿಕೇ;

ಮಯಮ್ಪಿ ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಸ್ಸ, ಪೂಜಂ ಕಸ್ಸಾಮ ಸತ್ಥುನೋ.

‘‘ಅನ್ನಂ ಪಾನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ, ಕಾಲಂ ಆರೋಚಯಿಂ ಅಹಂ;

ವಸೀಸತಸಹಸ್ಸೇಹಿ, ಉಪೇಸಿ ಲೋಕನಾಯಕೋ.

‘‘ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೇಹಿ ತೂರಿಯೇಹಿ, ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಮಕಾಸಹಂ;

ಸಬ್ಬಸೋಣ್ಣಮಯೇ ಪೀಠೇ, ನಿಸೀದಿ ಪುರಿಸುತ್ತಮೋ.

‘‘ಉಪರಿಚ್ಛದನಂ ಆಸಿ, ಸಬ್ಬಸೋಣ್ಣಮಯಂ ತದಾ;

ಬೀಜನಿಯೋ ಪವಾಯನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನ್ತರೇ.

‘‘ಪಹೂತೇನನ್ನಪಾನೇನ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಮತಪ್ಪಯಿಂ;

ಪಚ್ಚೇಕದುಸ್ಸಯುಗಳೇ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸದಾಸಹಂ.

‘‘ಯಂ ವದನ್ತಿ ಸುಮೇಧೋತಿ, ಲೋಕಾಹುತಿಪಟಿಗ್ಗಹಂ;

ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ, ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಥ.

‘‘ಯೋ ಮೇ ಅನ್ನೇನ ಪಾನೇನ, ಸಬ್ಬೇ ಇಮೇ ಚ ತಪ್ಪಯಿಂ;

ತಮಹಂ ಕಿತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸುಣಾಥ ಮಮ ಭಾಸತೋ.

‘‘ಅಟ್ಠಾರಸೇ ಕಪ್ಪಸತೇ, ದೇವಲೋಕೇ ರಮಿಸ್ಸತಿ;

ಸಹಸ್ಸಕ್ಖತ್ತುಂ ರಾಜಾ ಚ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಉಪಪಜ್ಜತಿ ಯಂ ಯೋನಿಂ, ದೇವತ್ತಂ ಅಥ ಮಾನುಸಂ;

ಸಬ್ಬದಾ ಸಬ್ಬಸೋವಣ್ಣಂ, ಛದನಂ ಧಾರಯಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ತಿಂಸಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಮ್ಹಿ, ಓಕ್ಕಾಕಕುಲಸಮ್ಭವೋ;

ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಗೋತ್ತೇನ, ಸತ್ಥಾ ಲೋಕೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮೇಸು ದಾಯಾದೋ, ಓರಸೋ ಧಮ್ಮನಿಮ್ಮಿತೋ;

ಸಬ್ಬಾಸವೇ ಪರಿಞ್ಞಾಯ, ನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸತಿನಾಸವೋ.

‘‘ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ, ಸೀಹನಾದಂ ನದಿಸ್ಸತಿ;

ಚಿತಕೇ ಛತ್ತಂ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಹೇಟ್ಠಾ ಛತ್ತಮ್ಹಿ ಡಯ್ಹಥ.

‘‘ಸಾಮಞ್ಞಂ ಮೇ ಅನುಪ್ಪತ್ತಂ, ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯಾ;

ಮಣ್ಡಪೇ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಾ, ಸನ್ತಾಪೋ ಮೇ ನ ವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ತಿಂಸಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಮ್ಹಿ, ಯಂ ದಾನಮದದಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಸಬ್ಬದಾನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಯಸಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ಬಾಹುಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ‘‘ಏಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಆಹ. ವಚನಸಮನನ್ತರಮೇವ ದ್ವಙ್ಗುಲಮತ್ತಕೇಸಮಸ್ಸು ಅಟ್ಠಪರಿಕ್ಖಾರಧರೋ ವಸ್ಸಸಟ್ಠಿಕತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಉದಾನೇನ್ತೋ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಭಾವಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಪುರಿಮಾವತ್ಥವಸೇನ –

೧೧೭. ‘‘ಸುವಿಲಿತ್ತೋ ಸುವಸನೋ, ಸಬ್ಬಾಭರಣಭೂಸಿತೋ;

ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅಜ್ಝಗಮಿಂ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ. – ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಸುವಿಲಿತ್ತೋತಿ ಸುನ್ದರೇನ ಕುಙ್ಕುಮಚನ್ದನಾನುಲೇಪನೇನ ವಿಲಿತ್ತಗತ್ತೋ. ಸುವಸನೋತಿ ಸುಟ್ಠು ಮಹಗ್ಘಕಾಸಿಕವತ್ಥವಸನೋ. ಸಬ್ಬಾಭರಣಭೂಸಿತೋತಿ ಸೀಸೂಪಗಾದೀಹಿ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಆಭರಣೇಹಿ ಅಲಙ್ಕತೋ. ಅಜ್ಝಗಮಿನ್ತಿ ಅಧಿಗಚ್ಛಿಂ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಯಸತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.