೮. ಕಿಮಿಲತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಅಭಿಸತ್ತೋವ ನಿಪತತೀತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಕಿಮಿಲತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಕಕುಸನ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಸತ್ಥರಿ ತಸ್ಸ ಧಾತುಯೋ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಸಳಲಮಾಲಾಹಿ ಮಣ್ಡಪಾಕಾರೇನ ಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ತಾವತಿಂಸೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅಪರಾಪರಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕಪಿಲವತ್ಥುನಗರೇ ಸಾಕಿಯರಾಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಕಿಮಿಲೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಭೋಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸಮ್ಪನ್ನೋ ವಿಹರತಿ. ತಸ್ಸ ಞಾಣಪರಿಪಾಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಂವೇಗಜನನತ್ಥಂ ಅನುಪಿಯಾಯಂ ವಿಹರನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಪಠಮಯೋಬ್ಬನೇ ಠಿತಂ ದಸ್ಸನೀಯಂ ಇತ್ಥಿರೂಪಂ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ಪುರತೋ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪುನ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಯಥಾ ಜರಾರೋಗವಿಪತ್ತೀಹಿ ಅಭಿಭೂತಾ ದಿಸ್ಸತಿ, ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಕಿಮಿಲಕುಮಾರೋ ಅತಿವಿಯ ಸಂವೇಗಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ –

೧೧೮. ‘‘ಅಭಿಸತ್ತೋವ ನಿಪತತಿ ವಯೋ, ರೂಪಂ ಅಞ್ಞಮಿವ ತಥೇವ ಸನ್ತಂ;

ತಸ್ಸೇವ ಸತೋ ಅವಿಪ್ಪವಸತೋ, ಅಞ್ಞಸ್ಸೇವ ಸರಾಮಿ ಅತ್ತಾನ’’ನ್ತಿ. –

ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಅಭಿಸತ್ತೋವಾತಿ ‘‘ತ್ವಂ ಸೀಘಂ ಗಚ್ಛ ಮಾ ತಿಟ್ಠಾ’’ತಿ ದೇವೇಹಿ ಅನುಸಿಟ್ಠೋ ಆಣತ್ತೋ ವಿಯ. ‘‘ಅಭಿಸಟ್ಠೋ ವಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ‘‘ತ್ವಂ ಲಹುಂ ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ಕೇನಚಿ ಅಭಿಲಾಸಾಪಿತೋ ವಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಿಪತತೀತಿ ಅತಿಪತತಿ ಅಭಿಧಾವತಿ ನ ತಿಟ್ಠತಿ, ಖಣೇ ಖಣೇ ಖಯವಯಂ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಯೋತಿ ಬಾಲ್ಯಯೋಬ್ಬನಾದಿಕೋ ಸರೀರಸ್ಸ ಅವತ್ಥಾವಿಸೇಸೋ. ಇಧ ಪನಸ್ಸ ಯೋಬ್ಬಞ್ಞಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ, ತಂ ಹಿಸ್ಸ ಅಭಿಪತನ್ತಂ ಖೀಯನ್ತಂ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಿತಂ. ರೂಪನ್ತಿ ರೂಪಸಮ್ಪದಾತಿ ವದತಿ. ರೂಪನ್ತಿ ಪನ ಸರೀರಂ ‘‘ಅಟ್ಠಿಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ನ್ಹಾರುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಮಂಸಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಆಕಾಸೋ ಪರಿವಾರಿತೋ ರೂಪಂತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿಆದೀಸು (ಮ. ನಿ. ೧.೩೦೬) ವಿಯ. ಅಞ್ಞಮಿವ ತಥೇವ ಸನ್ತನ್ತಿ ಇದಂ ರೂಪಂ ಯಾದಿಸಂ, ಸಯಂ ತಥೇವ ತೇನೇವಾಕಾರೇನ ಸನ್ತಂ ವಿಜ್ಜಮಾನಂ ಅಞ್ಞಂ ವಿಯ ಮಯ್ಹಂ ಉಪಟ್ಠಾತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ತದೇವ ಸನ್ತ’’ನ್ತಿ ಚ ಕೇಚಿ ಪಠನ್ತಿ. ತಸ್ಸೇವ ಸತೋತಿ ತಸ್ಸೇವ ಮೇ ಅನಞ್ಞಸ್ಸ ಸತೋ ಸಮಾನಸ್ಸ. ಅವಿಪ್ಪವಸತೋತಿ ನ ವಿಪ್ಪವಸನ್ತಸ್ಸ, ಚಿರವಿಪ್ಪವಾಸೇನ ಹಿ ಸತೋ ಅನಞ್ಞಮ್ಪಿ ಅಞ್ಞಂ ವಿಯ ಉಪಟ್ಠಾತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಇಧ ನತ್ಥೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅಞ್ಞಸ್ಸೇವ ಸರಾಮಿ ಅತ್ತಾನನ್ತಿ ಇಮಂ ಮಮ ಅತ್ತಭಾವಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ಸರಾಮಿ ಉಪಧಾರೇಮಿ ಸಞ್ಜಾನಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಸೇವಂ ಅನಿಚ್ಚತಂ ಮನಸಿ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ದಳ್ಹತರೋ ಸಂವೇಗೋ ಉದಪಾದಿ, ಸೋ ಸಂವೇಗಜಾತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೫೬.೪೨-೪೮) –

‘‘ನಿಬ್ಬುತೇ ಕಕುಸನ್ಧಮ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮ್ಹಿ ವುಸೀಮತಿ;

ಗಹೇತ್ವಾ ಸಳಲಂ ಮಾಲಂ, ಮಣ್ಡಪಂ ಕಾರಯಿಂ ಅಹಂ.

‘‘ತಾವತಿಂಸಂ ಗತೋ ಸನ್ತೋ, ಲಭಿಮ್ಹ ಬ್ಯಮ್ಹಮುತ್ತಮಂ;

ಅಞ್ಞೇ ದೇವೇತಿರೋಚಾಮಿ, ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ದಿವಾ ವಾ ಯದಿ ವಾ ರತ್ತಿಂ, ಚಙ್ಕಮನ್ತೋ ಠಿತೋ ಚಹಂ;

ಛನ್ನೋ ಸಳಲಪುಪ್ಫೇಹಿ, ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಕಪ್ಪಮ್ಹಿ, ಯಂ ಬುದ್ಧಮಭಿಪೂಜಯಿಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾಪಿ ಥೇರೋ ಅತ್ತನೋ ಪುರಿಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಅನಿಚ್ಚತಾಮನಸಿಕಾರಂ ವಿಭಾವೇನ್ತೋ ತಮೇವ ಗಾಥಂ ಪಚ್ಚುದಾಹಾಸಿ. ತೇನೇತಂ ಇಮಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾಬ್ಯಾಕರಣಮ್ಪಿ ಅಹೋಸಿ.

ಕಿಮಿಲತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.