೯. ಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ನ ನೂನಾಯಂ ಪರಮಹಿತಾನುಕಮ್ಪಿನೋತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಸೋಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಇತೋ ಚತುನವುತೇ ಕಪ್ಪೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ವಸನ್ತೇ ಸತ್ತ ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೇ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಕದಮ್ಬಪುಪ್ಫಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪೂಜೇಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅಪರಾಪರಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಇಬ್ಭಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತೋತಿ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸಹಾಯಂ ಕತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರತಿ. ಥೇರಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನತೋ ಅವಿದೂರೇ ವನಗುಮ್ಬೇ ಏಕಾ ಮಿಗೀ ವಿಜಾಯಿತ್ವಾ ತರುಣಂ ಛಾಪಂ ರಕ್ಖನ್ತೀ ಛಾತಜ್ಝತ್ತಾಪಿ ಪುತ್ತಸಿನೇಹೇನ ದೂರೇ ಗೋಚರಾಯ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಸನ್ನೇ ಚ ತಿಣೋದಕಸ್ಸ ಅಲಾಭೇನ ಕಿಲಮತಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಥೇರೋ, ‘‘ಅಹೋ ವತಾಯಂ ಲೋಕೋ ತಣ್ಹಾಬನ್ಧನಬದ್ಧೋ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವತಿ, ನ ತಂ ಛಿನ್ದಿತುಂ ಸಕ್ಕೋತೀ’’ತಿ ಸಂವೇಗಜಾತೋ ತಮೇವ ಅಙ್ಕುಸಂ ಕತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೧೬.೩೦-೩೪) –

‘‘ಹಿಮವನ್ತಸ್ಸಾವಿದೂರೇ, ಕುಕ್ಕುಟೋ ನಾಮ ಪಬ್ಬತೋ;

ತಮ್ಹಿ ಪಬ್ಬತಪಾದಮ್ಹಿ, ಸತ್ತ ಬುದ್ಧಾ ವಸನ್ತಿ ತೇ.

‘‘ಕದಮ್ಬಂ ಪುಪ್ಫಿತಂ ದಿಸ್ವಾ, ದೀಪರಾಜಂವ ಉಗ್ಗತಂ;

ಉಭೋ ಹತ್ಥೇಹಿ ಪಗ್ಗಯ್ಹ, ಸತ್ತ ಬುದ್ಧೇ ಸಮೋಕಿರಿಂ.

‘‘ಚತುನ್ನವುತಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಪುಪ್ಫಮಭಿರೋಪಯಿಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ದ್ವೇನವುತೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಸತ್ತಾಸುಂ ಪುಪ್ಫನಾಮಕಾ;

ಸತ್ತರತನಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಮಹಬ್ಬಲಾ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ದುತಿಯಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಮಿಚ್ಛಾವಿತಕ್ಕಬಹುಲಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಞತ್ವಾ ತಮೇವ ಮಿಗಿಂ ಉಪಮಂ ಕರಿತ್ವಾ ತಂ ಓವದನ್ತೋ –

೧೦೯. ‘‘ನ ನೂನಾಯಂ ಪರಮಹಿತಾನುಕಮ್ಪಿನೋ, ರಹೋಗತೋ ಅನುವಿಗಣೇತಿ ಸಾಸನಂ;

ತಥಾಹಯಂ ವಿಹರತಿ ಪಾಕತಿನ್ದ್ರಿಯೋ, ಮಿಗೀ ಯಥಾ ತರುಣಜಾತಿಕಾ ವನೇ’’ತಿ. –

ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ನ ನೂನಾಯನ್ತಿ ನ-ಇತಿ ಪಟಿಸೇಧೇ ನಿಪಾತೋ. ನೂನಾತಿ ಪರಿವಿತಕ್ಕೇ. ನೂನ ಅಯನ್ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ. ಪರಮಹಿತಾನುಕಮ್ಪಿನೋತಿ ಪರಮಂ ಅತಿವಿಯ, ಪರಮೇನ ವಾ ಅನುತ್ತರೇನ ಹಿತೇನ ಸತ್ತೇ ಅನುಕಮ್ಪನಸೀಲಸ್ಸ ಭಗವತೋ. ರಹೋಗತೋತಿ ರಹಸಿ ಗತೋ, ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತೋ ಕಾಯವಿವೇಕಯುತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನುವಿಗಣೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ನ ನೂನಾ’’ತಿ ಪದದ್ವಯಂ ಆನೇತ್ವಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ ‘‘ನಾನುವಿಗಣೇತಿ ನೂನಾ’’ತಿ, ನ ಚಿನ್ತೇಸಿ ಮಞ್ಞೇ, ‘‘ನಾನುಯುಞ್ಜತೀ’’ತಿ ತಕ್ಕೇಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಾಸನನ್ತಿ ಪಟಿಪತ್ತಿಸಾಸನಂ, ಚತುಸಚ್ಚಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಭಾವನನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತಥಾ ಹೀತಿ ತೇನೇವ ಕಾರಣೇನ, ಸತ್ಥು ಸಾಸನಸ್ಸ ಅನನುಯುಞ್ಜನತೋ ಏವ. ಅಯನ್ತಿ ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು. ಪಾಕತಿನ್ದ್ರಿಯೋತಿ ಮನಚ್ಛಟ್ಠಾನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಯಥಾಸಕಂ ವಿಸಯೇಸು ವಿಸ್ಸಜ್ಜನತೋ ಸಭಾವಭೂತಇನ್ದ್ರಿಯೋ, ಅಸಂವುತಚಕ್ಖುದ್ವಾರಾದಿಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಸ್ಸ ತಣ್ಹಾಸಙ್ಗಸ್ಸ ಅಚ್ಛಿನ್ನತಾಯ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಾಕತಿನ್ದ್ರಿಯೋ ವಿಹರತಿ, ತಸ್ಸ ಉಪಮಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಮಿಗೀ ಯಥಾ ತರುಣಜಾತಿಕಾ ವನೇ’’ತಿ ಆಹ. ಯಥಾ ಅಯಂ ತರುಣಸಭಾವಾ ಮಿಗೀ ಪುತ್ತಸ್ನೇಹಸ್ಸ ಅಚ್ಛಿನ್ನತಾಯ ವನೇ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವತಿ, ನ ತಂ ಅತಿವತ್ತತಿ, ಏವಮಯಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಗಸ್ಸ ಅಚ್ಛಿನ್ನತಾಯ ಪಾಕತಿನ್ದ್ರಿಯೋ ವಿಹರನ್ತೋ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಂ ನಾತಿವತ್ತತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ತರುಣವಿಜಾತಿಕಾ’’ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ. ಅಭಿನವಪ್ಪಸುತಾ ಬಾಲವಚ್ಛಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಞ್ಜಾತಸಂವೇಗೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ.

ಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.