೧೦. ಉಸಭತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ನಗಾ ನಗಗ್ಗೇಸು ಸುಸಂವಿರೂಳ್ಹಾತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಸಭತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಇತೋ ಏಕತಿಂಸೇ ಕಪ್ಪೇ ಸಿಖಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ದೇವಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ದಿಬ್ಬಪುಪ್ಫೇಹಿ ಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿ. ಸಾ ಪುಪ್ಫಪೂಜಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಪುಪ್ಫಮಣ್ಡಪಾಕಾರೇನ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಮಹಾಸಮಾಗಮೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕೋಸಲರಟ್ಠೇ ಇಬ್ಭಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಉಸಭೋತಿ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಜೇತವನಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಸತ್ಥರಿ ಲದ್ಧಪ್ಪಸಾದೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಕತಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚೋ ಅರಞ್ಞೇ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ವಿಹರತಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಪಾವುಸಕಾಲಮೇಘೇ ಅಭಿಪ್ಪವುಟ್ಠೇ ಪಬ್ಬತಸಿಖರೇಸು ರುಕ್ಖಗಚ್ಛಲತಾಯ ಘನಪಣ್ಣಸಣ್ಡಿನೋ ಹೋನ್ತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಥೇರೋ ಲೇಣತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಂ ವನರಾಮಣೇಯ್ಯಕಂ ಪಬ್ಬತರಾಮಣೇಯ್ಯಕಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರವಸೇನ ‘‘ಇಮೇಪಿ ನಾಮ ರುಕ್ಖಾದಯೋ ಅಚೇತನಾ ಉತುಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ವಡ್ಢಿಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ನಾಹಂ ಉತುಸಪ್ಪಾಯಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಗುಣೇಹಿ ವಡ್ಢಿಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ –

೧೧೦. ‘‘ನಗಾ ನಗಗ್ಗೇಸು ಸುಸಂವಿರೂಳ್ಹಾ, ಉದಗ್ಗಮೇಘೇನ ನವೇನ ಸಿತ್ತಾ;

ವಿವೇಕಕಾಮಸ್ಸ ಅರಞ್ಞಸಞ್ಞಿನೋ, ಜನೇತಿ ಭಿಯ್ಯೋ ಉಸಭಸ್ಸ ಕಲ್ಯತ’’ನ್ತಿ. –

ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ನಗಾತಿ ರುಕ್ಖಾ, ‘‘ನಾಗಾ’’ತಿ ಕೇಚಿ ವದನ್ತಿ, ನಾಗರುಕ್ಖಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಗಗ್ಗೇಸೂತಿ ಪಬ್ಬತಸಿಖರೇಸು. ಸುಸಂವಿರೂಳ್ಹಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಸಮನ್ತತೋ ವಿರೂಳ್ಹಮೂಲಾ ಹುತ್ವಾ ಪರಿತೋ ಉಪರಿ ಚ ಸಮ್ಮದೇವ ಸಞ್ಜಾತಸಾಖಗ್ಗಪಲ್ಲವಪ್ಪಸಾಖಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉದಗ್ಗಮೇಘೇನ ನವೇನ ಸಿತ್ತಾತಿ ಪಠಮುಪ್ಪನ್ನೇನ ಉಳಾರೇನ ಮಹತಾ ಪಾವುಸಮೇಘೇನ ಅಭಿಪ್ಪವುಟ್ಠಾ. ವಿವೇಕಕಾಮಸ್ಸಾತಿ ಕಿಲೇಸವಿವಿತ್ತಂ ಚಿತ್ತವಿವೇಕಂ ಇಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ, ಅರಞ್ಞವಾಸೇನ ತಾವ ಕಾಯವಿವೇಕೋ ಲದ್ಧೋ, ಇದಾನಿ ಉಪಧಿವಿವೇಕಾಧಿಗಮಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಯಭೂತೋ ಚಿತ್ತವಿವೇಕೋ ಲದ್ಧಬ್ಬೋತಿ ತಂ ಪತ್ಥಯಮಾನಸ್ಸ, ಜಾಗರಿಯಂ ಅನುಯುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ತೇನಾಹ ‘‘ಅರಞ್ಞಸಞ್ಞಿನೋ’’ತಿ. ಅರಞ್ಞವಾಸೋ ನಾಮ ಸತ್ಥಾರಾ ವಣ್ಣಿತೋ ಥೋಮಿತೋ. ಸೋ ಚ ಖೋ ಯಾವದೇವ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಯಾ, ತಸ್ಮಾ ಸಾ ಮಯಾ ಹತ್ಥಗತಾ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ಏವಂ ಅರಞ್ಞಗತಸಞ್ಞಿನೋ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸಙ್ಕಪ್ಪಬಹುಲಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಜನೇತೀತಿ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ, ಪುಥುತ್ತೇ ಹಿ ಇದಂ ಏಕವಚನಂ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಜನೇನ್ತೀ’’ತಿ ಪಠನ್ತಿ. ಭಿಯ್ಯೋತಿ ಉಪರೂಪರಿ. ಉಸಭಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ತಾನಮೇವ ಪರಂ ವಿಯ ವದತಿ. ಕಲ್ಯತನ್ತಿ ಕಲ್ಯಭಾವಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಞ್ಞತಂ ಭಾವನಾಯೋಗ್ಯತಂ. ಸ್ವಾಯಮತ್ಥೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತೋಯೇವ. ಏವಂ ಥೇರೋ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ವದನ್ತೋಯೇವ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೧೬.೨೫-೨೯) –

‘‘ದೇವಪುತ್ತೋ ಅಹಂ ಸನ್ತೋ, ಪೂಜಯಿಂ ಸಿಖಿನಾಯಕಂ;

ಮನ್ದಾರವೇನ ಪುಪ್ಫೇನ, ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಅಭಿರೋಪಯಿಂ.

‘‘ಸತ್ತಾಹಂ ಛದನಂ ಆಸಿ, ದಿಬ್ಬಂ ಮಾಲಂ ತಥಾಗತೇ;

ಸಬ್ಬೇ ಜನಾ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ, ನಮಸ್ಸಿಂಸು ತಥಾಗತಂ.

‘‘ಏಕತಿಂಸೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಪುಪ್ಫಮಭಿಪೂಜಯಿಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಇತೋ ಚ ದಸಮೇ ಕಪ್ಪೇ, ರಾಜಾಹೋಸಿಂ ಜುತಿನ್ಧರೋ;

ಸತ್ತರತನಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಮಹಬ್ಬಲೋ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅಯಮೇವ ಚ ಥೇರಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾಬ್ಯಾಕರಣಗಾಥಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಉಸಭತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಏಕಾದಸಮವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.