೯. ಅಙ್ಕುರಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ

ಯಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛಾಮಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಙ್ಕುರಪೇತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಕಾಮಞ್ಚೇತ್ಥ ಅಙ್ಕುರೋ ಪೇತೋ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಪನ ಚರಿತಂ ಯಸ್ಮಾ ಪೇತಸಮ್ಬನ್ಧಂ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ‘‘ಅಙ್ಕುರಪೇತವತ್ಥೂ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ತತ್ರಾಯಂ ಸಙ್ಖೇಪಕಥಾ – ಯೇ ತೇ ಉತ್ತರಮಧುರಾಧಿಪತಿನೋ ರಞ್ಞೋ ಮಹಾಸಾಗರಸ್ಸ ಪುತ್ತಂ ಉಪಸಾಗರಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉತ್ತರಾಪಥೇ ಕಂಸಭೋಗೇ ಅಸಿತಞ್ಜನನಗರೇ ಮಹಾಕಂಸಸ್ಸ ಧೀತುಯಾ ದೇವಗಬ್ಭಾಯ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಅಞ್ಜನದೇವೀ ವಾಸುದೇವೋ ಬಲದೇವೋ ಚನ್ದದೇವೋ ಸೂರಿಯದೇವೋ ಅಗ್ಗಿದೇವೋ ವರುಣದೇವೋ ಅಜ್ಜುನೋ ಪಜ್ಜುನೋ ಘಟಪಣ್ಡಿತೋ ಅಙ್ಕುರೋ ಚಾತಿ ವಾಸುದೇವಾದಯೋ ದಸ ಭಾತಿಕಾತಿ ಏಕಾದಸ ಖತ್ತಿಯಾ ಅಹೇಸುಂ, ತೇಸು ವಾಸುದೇವಾದಯೋ ಭಾತರೋ ಅಸಿತಞ್ಜನನಗರಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ದ್ವಾರವತೀಪರಿಯೋಸಾನೇಸು ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ತೇಸಟ್ಠಿಯಾ ನಗರಸಹಸ್ಸೇಸು ಸಬ್ಬೇ ರಾಜಾನೋ ಚಕ್ಕೇನ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ದ್ವಾರವತಿಯಂ ವಸಮಾನಾ ರಜ್ಜಂ ದಸ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ ವಿಭಜಿಂಸು. ಭಗಿನಿಂ ಪನ ಅಞ್ಜನದೇವಿಂ ನ ಸರಿಂಸು. ಪುನ ಸರಿತ್ವಾ ‘‘ಏಕಾದಸ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತೇಸಂ ಸಬ್ಬಕನಿಟ್ಠೋ ಅಙ್ಕುರೋ ‘‘ಮಮ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ತಸ್ಸಾ ದೇಥ, ಅಹಂ ವೋಹಾರಂ ಕತ್ವಾ ಜೀವಿಸ್ಸಾಮಿ, ತುಮ್ಹೇ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಜನಪದೇಸು ಸುಙ್ಕಂ ಮಯ್ಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಕೋಟ್ಠಾಯಂ ಭಗಿನಿಯಾ ದತ್ವಾ ನವ ರಾಜಾನೋ ದ್ವಾರವತಿಯಂ ವಸಿಂಸು.

ಅಙ್ಕುರೋ ಪನ ವಣಿಜ್ಜಂ ಕರೋನ್ತೋ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ಮಹಾದಾನಂ ದೇತಿ. ತಸ್ಸ ಪನೇಕೋ ದಾಸೋ ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕೋ ಅತ್ಥಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಙ್ಕುರೋ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ತಸ್ಸ ಏಕಂ ಕುಲಧೀತರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಪುತ್ತೇ ಗಬ್ಭಗತೇಯೇವ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಅಙ್ಕುರೋ ತಸ್ಮಿಂ ಜಾತೇ ತಸ್ಸ ಪಿತುನೋ ದಿನ್ನಂ ಭತ್ತವೇತನಂ ತಸ್ಸ ಅದಾಸಿ. ಅಥ ತಸ್ಮಿಂ ದಾರಕೇ ವಯಪ್ಪತ್ತೇ ‘‘ದಾಸೋ ನ ದಾಸೋ’’ತಿ ರಾಜಕುಲೇ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಅಞ್ಜನದೇವೀ ಧೇನೂಪಮಂ ವತ್ವಾ ‘‘ಮಾತು ಭುಜಿಸ್ಸಾಯ ಪುತ್ತೋಪಿ ಭುಜಿಸ್ಸೋ ಏವಾ’’ತಿ ದಾಸಬ್ಯತೋ ಮೋಚೇಸಿ.

ದಾರಕೋ ಪನ ಲಜ್ಜಾಯ ತತ್ಥ ವಸಿತುಂ ಅವಿಸಹನ್ತೋ ರೋರುವನಗರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ತುನ್ನವಾಯಸ್ಸ ಧೀತರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತುನ್ನವಾಯಸಿಪ್ಪೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ತೇನ ಸಮಯೇನ ರೋರುವನಗರೇ ಅಸಯ್ಹಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಕಪಣದ್ಧಿಕವನಿಬ್ಬಕಯಾಚಕಾನಂ ಮಹಾದಾನಂ ದೇತಿ. ಸೋ ತುನ್ನವಾಯೋ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಘರಂ ಅಜಾನನ್ತಾನಂ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಹುತ್ವಾ ಅಸಯ್ಹಸೇಟ್ಠಿನೋ ನಿವೇಸನಂ ದಕ್ಖಿಣಬಾಹುಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇಸಿ ‘‘ಏತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಲದ್ಧಬ್ಬಂ ಲಭನ್ತೂ’’ತಿ. ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಂ ಪಾಳಿಯಂಯೇವ ಆಗತಂ.

ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಮರುಭೂಮಿಯಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖೇ ಭುಮ್ಮದೇವತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥೋ ಸಬ್ಬಕಾಮದದೋ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಚ ರೋರುವೇ ಅಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ಅಸಯ್ಹಸೇಟ್ಠಿನೋ ದಾನೇ ಬ್ಯಾವಟೋ ಅಸ್ಸದ್ಧೋ ಅಪ್ಪಸನ್ನೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯಾಯ ಅನಾದರೋ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಸ್ಸ ದೇವಪುತ್ತಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಪೇತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತೇನ ಚ ಕತಕಮ್ಮಂ ಪಾಳಿಯಂಯೇವ ಆಗತಂ. ಅಸಯ್ಹಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ಪನ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ದೇವರಞ್ಞೋ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಗತೋ.

ಅಥ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಅಙ್ಕುರೋ ಪಞ್ಚಹಿ ಸಕಟಸತೇಹಿ, ಅಞ್ಞತರೋ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಞ್ಚಹಿ ಸಕಟಸತೇಹೀತಿ ದ್ವೇಪಿ ಜನಾ ಸಕಟಸಹಸ್ಸೇನ ಭಣ್ಡಂ ಆದಾಯ ಮರುಕನ್ತಾರಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹಾ ಹುತ್ವಾ ಬಹುಂ ದಿವಸಂ ತತ್ಥೇವ ವಿಚರನ್ತಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣತಿಣೋದಕಾಹಾರಾ ಅಹೇಸುಂ. ಅಙ್ಕುರೋ ಅಸ್ಸದೂತೇಹಿ ಚತೂಸು ದಿಸಾಸು ಪಾನಿಯಂ ಮಗ್ಗಾಪೇಸಿ. ಅಥ ಸೋ ಕಾಮದದಹತ್ಥೋ ಯಕ್ಖೋ ತಂ ತೇಸಂ ಬ್ಯಸನಪ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಙ್ಕುರೇನ ಪುಬ್ಬೇ ಅತ್ತನೋ ಕತಂ ಉಪಕಾರಂ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಹನ್ದ ದಾನಿ ಇಮಸ್ಸ ಮಯಾ ಅವಸ್ಸಯೇನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ವಸನವಟರುಕ್ಖಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಸೋ ಕಿರ ವಟರುಕ್ಖೋ ಸಾಖಾವಿಟಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಘನಪಲಾಸೋ ಸನ್ದಚ್ಛಾಯೋ ಅನೇಕಸಹಸ್ಸಪಾರೋಹೋ ಆಯಾಮೇನ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಉಬ್ಬೇಧೇನ ಚ ಯೋಜನಪರಿಮಾಣೋ ಅಹೋಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಙ್ಕುರೋ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠೋ ತಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಖನ್ಧಾವಾರಂ ಬನ್ಧಾಪೇಸಿ. ಯಕ್ಖೋ ಅತ್ತನೋ ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ಪಠಮಂ ತಾವ ಪಾನೀಯೇನ ಸಬ್ಬಂ ಜನಂ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸಿ. ತತೋ ಯೋ ಯೋ ಯಂ ಯಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ತಂ ತಂ ಅದಾಸಿ.

ಏವಂ ತಸ್ಮಿಂ ಮಹಾಜನೇ ನಾನಾವಿಧೇನ ಅನ್ನಪಾನಾದಿನಾ ಯಥಾಕಾಮಂ ಸನ್ತಪ್ಪಿತೇ ಪಚ್ಛಾ ವೂಪಸನ್ತೇ ಮಗ್ಗಪರಿಸ್ಸಮೇ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾಣಿಜೋ ಅಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಧನಲಾಭಾಯ ಇತೋ ಕಮ್ಬೋಜಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಯಂ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ಇಮಮೇವ ಪನ ಯಕ್ಖಂ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಉಪಾಯೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಯಾನಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ನಗರಮೇವ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಏವಂ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಅಙ್ಕುರಸ್ಸ ಕಥೇನ್ತೋ –

೨೫೭. ‘‘ಯಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛಾಮ, ಕಮ್ಬೋಜಂ ಧನಹಾರಕಾ;

ಅಯಂ ಕಾಮದದೋ ಯಕ್ಖೋ, ಇಮಂ ಯಕ್ಖಂ ನಯಾಮಸೇ.

೨೫೮. ‘‘ಇಮಂ ಯಕ್ಖಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಸಾಧುಕೇನ ಪಸಯ್ಹ ವಾ;

ಯಾನಂ ಆರೋಪಯಿತ್ವಾನ, ಖಿಪ್ಪಂ ಗಚ್ಛಾಮ ದ್ವಾರಕ’’ನ್ತಿ. –

ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ. ತತ್ಥ ಯಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯಾತಿ ಯಸ್ಸ ಕಾರಣಾ. ಕಮ್ಬೋಜನ್ತಿ ಕಮ್ಬೋಜರಟ್ಠಂ. ಧನಹಾರಕಾತಿ ಭಣ್ಡವಿಕ್ಕಯೇನ ಲದ್ಧಧನಹಾರಿನೋ. ಕಾಮದದೋತಿ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತದಾಯಕೋ. ಯಕ್ಖೋತಿ ದೇವಪುತ್ತೋ. ನಯಾಮಸೇತಿ ನಯಿಸ್ಸಾಮ. ಸಾಧುಕೇನಾತಿ ಯಾಚನೇನ. ಪಸಯ್ಹಾತಿ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಬಲಕ್ಕಾರೇನ, ಯಾನನ್ತಿ ಸುಖಯಾನಂ. ದ್ವಾರಕನ್ತಿ ದ್ವಾರವತೀನಗರಂ. ಅಯಂ ಹೇತ್ಥಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಯದತ್ಥಂ ಮಯಂ ಇತೋ ಕಮ್ಬೋಜಂ ಗನ್ತುಕಾಮಾ, ತೇನ ಗಮನೇನ ಸಾಧೇತಬ್ಬೋ ಅತ್ಥೋ ಇಧೇವ ಸಿಜ್ಝತಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಯಕ್ಖೋ ಕಾಮದದೋ, ತಸ್ಮಾ ಇಮಂ ಯಕ್ಖಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಅನುಮತಿಯಾ ವಾ, ಸಚೇ ಸಞ್ಞತ್ತಿಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಬಲಕ್ಕಾರೇನ ವಾ ಯಾನಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಯಾನೇ ಪಚ್ಛಾಬಾಹಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಇತೋಯೇವ ಖಿಪ್ಪಂ ದ್ವಾರವತೀನಗರಂ ಗಚ್ಛಾಮಾತಿ.

ಏವಂ ಪನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವುತ್ತೋ ಅಙ್ಕುರೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೇ ಠತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ –

೨೫೯. ‘‘ಯಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಛಾಯಾಯ, ನಿಸೀದೇಯ್ಯ ಸಯೇಯ್ಯ ವಾ;

ನ ತಸ್ಸ ಸಾಖಂ ಭಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೋ ಹಿ ಪಾಪಕೋ’’ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ನ ಭಞ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ನ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ. ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೋತಿ ಮಿತ್ತೇಸು ದುಬ್ಭನಂ ತೇಸಂ ಅನತ್ಥುಪ್ಪಾದನಂ. ಪಾಪಕೋತಿ ಅಭದ್ದಕೋ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೋ. ಯೋ ಹಿ ಸೀತಚ್ಛಾಯೋ ರುಕ್ಖೋ ಘಮ್ಮಾಭಿತತ್ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪರಿಸ್ಸಮವಿನೋದಕೋ, ತಸ್ಸಾಪಿ ನಾಮ ಪಾಪಕಂ ನ ಚಿನ್ತೇತಬ್ಬಂ, ಕಿಮಙ್ಕಂ ಪನ ಸತ್ತಭೂತೇಸು. ಅಯಂ ದೇವಪುತ್ತೋ ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಪುಬ್ಬಕಾರೀ ಅಮ್ಹಾಕಂ ದುಕ್ಖಪನೂದಕೋ ಬಹೂಪಕಾರೋ, ನ ತಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚಿ ಅನತ್ಥಂ ಚಿನ್ತೇತಬ್ಬಂ, ಅಞ್ಞದತ್ಥು ಸೋ ಪೂಜೇತಬ್ಬೋ ಏವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ‘‘ಅತ್ಥಸ್ಸ ಮೂಲಂ ನಿಕತಿವಿನಯೋ’’ತಿ ನೀತಿಮಗ್ಗಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅಙ್ಕುರಸ್ಸ ಪಟಿಲೋಮಪಕ್ಖೇ ಠತ್ವಾ –

೨೬೦. ‘‘ಯಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಛಾಯಾಯ, ನಿಸೀದೇಯ್ಯ ಸಯೇಯ್ಯ ವಾ;

ಖನ್ಧಮ್ಪಿ ತಸ್ಸ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ, ಅತ್ಥೋ ಚೇ ತಾದಿಸೋ ಸಿಯಾ’’ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ಚೇ ತಾದಿಸೋ ಸಿಯಾತಿ ತಾದಿಸೇನ ದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರೇನ ಸಚೇ ಅತ್ಥೋ ಭವೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಖನ್ಧಮ್ಪಿ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ, ಕಿಮಙ್ಗಂ ಪನ ಸಾಖಾದಯೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಏವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವುತ್ತೇ ಅಙ್ಕುರೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮಂಯೇವ ಪಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ –

೨೬೧. ‘‘ಯಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಛಾಯಾಯ, ನಿಸೀದೇಯ್ಯ ಸಯೇಯ್ಯ ವಾ;

ನ ತಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯ, ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೋ ಹಿ ಪಾಪಕೋ’’ತಿ. –

ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ನ ತಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯಾತಿ ತಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಏಕಪಣ್ಣಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಪಾತೇಯ್ಯ, ಪಗೇವ ಸಾಖಾದಿಕೇತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಪುನಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅತ್ತನೋ ವಾದಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ –

೨೬೨. ‘‘ಯಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಛಾಯಾಯ, ನಿಸೀದೇಯ್ಯ ಸಯೇಯ್ಯ ವಾ;

ಸಮೂಲಮ್ಪಿ ತಂ ಅಬ್ಬುಹೇ, ಅತ್ಥೋ ಚೇ ತಾದಿಸೋ ಸಿಯಾ’’ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಮೂಲಮ್ಪಿ ತಂ ಅಬ್ಬುಹೇತಿ ತಂ ತತ್ಥ ಸಮೂಲಮ್ಪಿ ಸಹ ಮೂಲೇನಪಿ ಅಬ್ಬುಹೇಯ್ಯ, ಉದ್ಧರೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವುತ್ತೇ ಪುನ ಅಙ್ಕುರೋ ತಂ ನೀತಿಂ ನಿರತ್ಥಕಂ ಕಾತುಕಾಮೋ –

೨೬೩. ‘‘ಯಸ್ಸೇಕರತ್ತಿಮ್ಪಿ ಘರೇ ವಸೇಯ್ಯ, ಯತ್ಥನ್ನಪಾನಂ ಪುರಿಸೋ ಲಭೇಥ;

ನ ತಸ್ಸ ಪಾಪಂ ಮನಸಾಪಿ ಚಿನ್ತಯೇ, ಕತಞ್ಞುತಾ ಸಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ವಣ್ಣಿತಾ.

೨೬೪. ‘‘ಯಸ್ಸೇಕರತ್ತಿಮ್ಪಿ ಘರೇ ವಸೇಯ್ಯ, ಅನ್ನೇನ ಪಾನೇನ ಉಪಟ್ಠಿತೋ ಸಿಯಾ;

ನ ತಸ್ಸ ಪಾಪಂ ಮನಸಾಪಿ ಚಿನ್ತಯೇ, ಅದುಬ್ಭಪಾಣೀ ದಹತೇ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭಿಂ.

೨೬೫. ‘‘ಯೋ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಕಲ್ಯಾಣೋ, ಪಚ್ಛಾ ಪಾಪೇನ ಹಿಂಸತಿ;

ಅಲ್ಲಪಾಣಿಹತೋ ಪೋಸೋ, ನ ಸೋ ಭದ್ರಾನಿ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ. –

ಇಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

೨೬೩. ತತ್ಥ ಯಸ್ಸಾತಿ ಯಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ. ಏಕರತ್ತಿಮ್ಪೀತಿ ಏಕರತ್ತಿಮತ್ತಮ್ಪಿ ಕೇವಲಂ ಗೇಹೇ ವಸೇಯ್ಯ. ಯತ್ಥನ್ನಪಾನಂ ಪುರಿಸೋ ಲಭೇಥಾತಿ ಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಕೋಚಿ ಪುರಿಸೋ ಅನ್ನಪಾನಂ ವಾ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಭೋಜನಂ ವಾ ಲಭೇಯ್ಯ. ನ ತಸ್ಸ ಪಾಪಂ ಮನಸಾಪಿ ಚಿನ್ತಯೇತಿ ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅಭದ್ದಕಂ ಅನತ್ಥಂ ಮನಸಾಪಿ ನ ಚಿನ್ತೇಯ್ಯ ನ ಪಿಹೇಯ್ಯ, ಪಗೇವ ಕಾಯವಾಚಾಹಿ. ಕಸ್ಮಾತಿ ಚೇ? ಕತಞ್ಞುತಾ ಸಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ವಣ್ಣಿತಾತಿ ಕತಞ್ಞುತಾ ನಾಮ ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ಉತ್ತಮಪುರಿಸೇಹಿ ಪಸಂಸಿತಾ.

೨೬೪. ಉಪಟ್ಠಿತೋತಿ ಪಯಿರುಪಾಸಿತೋ ‘‘ಇದಂ ಗಣ್ಹ ಇದಂ ಭುಞ್ಜಾ’’ತಿ ಅನ್ನಪಾನಾದಿನಾ ಉಪಟ್ಠಿತೋ. ಅದುಬ್ಭಪಾಣೀತಿ ಅಹಿಂಸಕಹತ್ಥೋ ಹತ್ಥಸಂಯತೋ. ದಹತೇ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭಿನ್ತಿ ತಂ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭಿಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ದಹತಿ ವಿನಾಸೇತಿ, ಅಪ್ಪದುಟ್ಠೇ ಹಿತಜ್ಝಾಸಯಸಮ್ಪನ್ನೇ ಪುಗ್ಗಲೇ ಪರೇನ ಕತೋ ಅಪರಾಧೋ ಅವಿಸೇಸೇನ ತಸ್ಸೇವ ಅನತ್ಥಾವಹೋ, ಅಪ್ಪದುಟ್ಠೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅತ್ಥತೋ ತಂ ದಹತಿ ನಾಮ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಯೋ ಅಪ್ಪದುಟ್ಠಸ್ಸ ನರಸ್ಸ ದುಸ್ಸತಿ, ಸುದ್ಧಸ್ಸ ಪೋಸಸ್ಸ ಅನಙ್ಗಣಸ್ಸ;

ತಮೇವ ಬಾಲಂ ಪಚ್ಚೇತಿ ಪಾಪಂ, ಸುಖುಮೋ ರಜೋ ಪಟಿವಾತಂವ ಖಿತ್ತೋ’’ತಿ. (ಧ. ಪ. ೧೨೫; ಜಾ. ೧.೫.೯೪; ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೨);

೨೬೫. ಯೋ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಕಲ್ಯಾಣೋತಿ ಯೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕೇನಚಿ ಸಾಧುನಾ ಕತಭದ್ದಕೋ ಕತೂಪಕಾರೋ. ಪಚ್ಛಾ ಪಾಪೇನ ಹಿಂಸತೀತಿ ತಂ ಪುಬ್ಬಕಾರಿನಂ ಅಪರಭಾಗೇ ಪಾಪೇನ ಅಭದ್ದಕೇನ ಅನತ್ಥಕೇನ ಬಾಧತಿ. ಅಲ್ಲಪಾಣಿಹತೋ ಪೋಸೋತಿ ಅಲ್ಲಪಾಣಿನಾ ಉಪಕಾರಕಿರಿಯಾಯ ಅಲ್ಲಪಾಣಿನಾ ಧೋತಹತ್ಥೇನ ಪುಬ್ಬಕಾರಿನಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಹತೋ ಬಾಧಿತೋ, ತಸ್ಸ ವಾ ಪುಬ್ಬಕಾರಿನೋ ಬಾಧನೇನ ಹತೋ ಅಲ್ಲಪಾಣಿಹತೋ ನಾಮ, ಅಕತಞ್ಞುಪುಗ್ಗಲೋ. ನ ಸೋ ಭದ್ರಾನಿ ಪಸ್ಸತೀತಿ ಸೋ ಯಥಾವುತ್ತಪುಗ್ಗಲೋ ಇಧಲೋಕೇ ಚ ಪರಲೋಕೇ ಚ ಇಟ್ಠಾನಿ ನ ಪಸ್ಸತಿ, ನ ವಿನ್ದತಿ, ನ ಲಭತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೇನ ಅಙ್ಕುರೇನ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ವುತ್ತೋ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನಿರುತ್ತರೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ಯಕ್ಖೋ ಪನ ತೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ವಚನಪಟಿವಚನಾನಿ ಸುತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾಪಿ ‘‘ಹೋತು ಇಮಸ್ಸ ದುಟ್ಠಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಪಚ್ಛಾ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಕೇನಚಿ ಅನಭಿಭವನೀಯತಮೇವ ತಾವ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

೨೬೬. ‘‘ನಾಹಂ ದೇವೇನ ವಾ ಮನುಸ್ಸೇನ ವಾ, ಇಸ್ಸರಿಯೇನ ವಾ ಹಂ ಸುಪ್ಪಸಯ್ಹೋ;

ಯಕ್ಖೋಹಮಸ್ಮಿ ಪರಮಿದ್ಧಿಪತ್ತೋ, ದೂರಙ್ಗಮೋ ವಣ್ಣಬಲೂಪಪನ್ನೋ’’ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ದೇವೇನ ವಾತಿ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ದೇವೇನ ವಾ. ಮನುಸ್ಸೇನ ವಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಸ್ಸರಿಯೇನ ವಾತಿ ದೇವಿಸ್ಸರಿಯೇನ ವಾ ಮನುಸ್ಸಿಸ್ಸರಿಯೇನ ವಾ. ತತ್ಥ ದೇವಿಸ್ಸರಿಯಂ ನಾಮ ಚತುಮಹಾರಾಜಿಕಸಕ್ಕಸುಯಾಮಾದೀನಂ ದೇವಿದ್ಧಿ, ಮನುಸ್ಸಿಸ್ಸರಿಯಂ ನಾಮ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಆದೀನಂ ಪುಞ್ಞಿದ್ಧಿ. ತಸ್ಮಾ ಇಸ್ಸರಿಯಗ್ಗಹಣೇನ ಮಹಾನುಭಾವೇ ದೇವಮನುಸ್ಸೇ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಮಹಾನುಭಾವಾಪಿ ಹಿ ದೇವಾ ಅತ್ತನೋ ಪುಞ್ಞಫಲೂಪತ್ಥಮ್ಭಿತೇ ಮನುಸ್ಸೇಪಿ ಅಸತಿ ಪಯೋಗವಿಪತ್ತಿಯಂ ಅಭಿಭವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಪಗೇವ ಇತರೇ. ಹನ್ತಿ ಅಸಹನೇ ನಿಪಾತೋ. ನ ಸುಪ್ಪಸಯ್ಹೋತಿ ಅಪ್ಪಧಂಸಿಯೋ. ಯಕ್ಖೋಹಮಸ್ಮಿ ಪರಮಿದ್ಧಿಪತ್ತೋತಿ ಅತ್ತನೋ ಪುಞ್ಞಫಲೇನ ಅಹಂ ಯಕ್ಖತ್ತಂ ಉಪಗತೋ ಅಸ್ಮಿ, ಯಕ್ಖೋವ ಸಮಾನೋ ನ ಯೋ ವಾ ಸೋ ವಾ, ಅಥ ಖೋ ಪರಮಿದ್ಧಿಪತ್ತೋ ಪರಮಾಯ ಉತ್ತಮಾಯ ಯಕ್ಖಿದ್ಧಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ದೂರಙ್ಗಮೋತಿ ಖಣೇನೇವ ದೂರಮ್ಪಿ ಠಾನಂ ಗನ್ತುಂ ಸಮತ್ಥೋ. ವಣ್ಣಬಲೂಪಪನ್ನೋತಿ ರೂಪಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸರೀರಬಲೇನ ಚ ಉಪಪನ್ನೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ತೀಹಿಪಿ ಪದೇಹಿ ಮನ್ತಪ್ಪಯೋಗಾದೀಹಿ ಅತ್ತನೋ ಅನಭಿಭವನೀಯತಂಯೇವ ದಸ್ಸೇತಿ. ರೂಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹಿ ಪರೇಸಂ ಬಹುಮಾನಿತೋ ಹೋತಿ, ರೂಪಸಮ್ಪದಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಸಭಾಗವತ್ಥುನಾಪಿ ಅನಾಕಡ್ಢನಿಯೋವಾತಿ ವಣ್ಣಸಮ್ಪದಾ ಅನಭಿಭವನೀಯಕಾರಣನ್ತಿ ವುತ್ತಾ.

ಇತೋ ಪರಂ ಅಙ್ಕುರಸ್ಸ ಚ ದೇವಪುತ್ತಸ್ಸ ಚ ವಚನಪಟಿವಚನಕಥಾ ಹೋತಿ –

೨೬೭. ‘‘ಪಾಣಿ ತೇ ಸಬ್ಬಸೋವಣ್ಣೋ, ಪಞ್ಚಧಾರೋ ಮಧುಸ್ಸವೋ;

ನಾನಾರಸಾ ಪಗ್ಘರನ್ತಿ, ಮಞ್ಞೇಹಂ ತಂ ಪುರಿನ್ದದಂ.

೨೬೮. ‘‘ನಾಮ್ಹಿ ದೇವೋ ನ ಗನ್ಧಬ್ಬೋ, ನಾಪಿ ಸಕ್ಕೋ ಪುರಿನ್ದದೋ;

ಪೇತಂ ಮಂ ಅಙ್ಕುರ ಜಾನಾಹಿ, ರೋರುವಮ್ಹಾ ಇಧಾಗತಂ.

೨೬೯. ‘‘ಕಿಂಸೀಲೋ ಕಿಂಸಮಾಚಾರೋ, ರೋರುವಸ್ಮಿಂ ಪುರೇ ತುವಂ;

ಕೇನ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇನ, ಪುಞ್ಞಂ ಪಾಣಿಮ್ಹಿ ಇಜ್ಝತಿ.

೨೭೦. ‘‘ತುನ್ನವಾಯೋ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ರೋರುವಸ್ಮಿಂ ತದಾ ಅಹಂ;

ಸುಕಿಚ್ಛವುತ್ತಿ ಕಪಣೋ, ನ ಮೇ ವಿಜ್ಜತಿ ದಾತವೇ.

೨೭೧. ‘‘ನಿವೇಸನಞ್ಚ ಮೇ ಆಸಿ, ಅಸಯ್ಹಸ್ಸ ಉಪನ್ತಿಕೇ;

ಸದ್ಧಸ್ಸ ದಾನಪತಿನೋ, ಕತಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಲಜ್ಜಿನೋ.

೨೭೨. ‘‘ತತ್ಥ ಯಾಚನಕಾಯನ್ತಿ, ನಾನಾಗೋತ್ತಾ ವನಿಬ್ಬಕಾ;

ತೇ ಚ ಮಂ ತತ್ಥ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ಅಸಯ್ಹಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ.

೨೭೩. ‘‘ಕತ್ಥ ಗಚ್ಛಾಮ ಭದ್ದಂ ವೋ, ಕತ್ಥ ದಾನಂ ಪದೀಯತಿ;

ತೇಸಾಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಅಕ್ಖಾಮಿ, ಅಸಯ್ಹಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ.

೨೭೪. ‘‘ಪಗ್ಗಯ್ಹ ದಕ್ಖಿಣಂ ಬಾಹುಂ, ಏತ್ಥ ಗಚ್ಛಥ ಭದ್ದಂ ವೋ;

ಏತ್ಥ ದಾನಂ ಪದೀಯತಿ, ಅಸಯ್ಹಸ್ಸ ನಿವೇಸನೇ.

೨೭೫. ‘‘ತೇನ ಪಾಣಿ ಕಾಮದದೋ, ತೇನ ಪಾಣಿ ಮಧುಸ್ಸವೋ;

ತೇನ ಮೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇನ, ಪುಞ್ಞಂ ಪಾಣಿಮ್ಹಿ ಇಜ್ಝತಿ.

೨೭೬. ‘‘ನ ಕಿರ ತ್ವಂ ಅದಾ ದಾನಂ, ಸಕಪಾಣೀಹಿ ಕಸ್ಸಚಿ;

ಪರಸ್ಸ ದಾನಂ ಅನುಮೋದಮಾನೋ, ಪಾಣಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಪಾವದಿ.

೨೭೭. ‘‘ತೇನ ಪಾಣಿ ಕಾಮದದೋ, ತೇನ ಪಾಣಿ ಮಧುಸ್ಸವೋ;

ತೇನ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇನ, ಪುಞ್ಞಂ ಪಾಣಿಮ್ಹಿ ಇಜ್ಝತಿ.

೨೭೮. ‘‘ಯೋ ಸೋ ದಾನಮದಾ ಭನ್ತೇ, ಪಸನ್ನೋ ಸಕಪಾಣಿಭಿ;

ಸೋ ಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ಕಿಂ ನು ಸೋ ದಿಸತಂ ಗತೋ.

೨೭೯. ‘‘ನಾಹಂ ಪಜಾನಾಮಿ ಅಸಯ್ಹಸಾಹಿನೋ, ಅಙ್ಗೀರಸಸ್ಸ ಗತಿಂ ಆಗತಿಂ ವಾ;

ಸುತಞ್ಚ ಮೇ ವೇಸ್ಸವಣಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ, ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಸಹಬ್ಯತಂ ಗತೋ ಅಸಯ್ಹೋ.

೨೮೦. ‘‘ಅಲಮೇವ ಕಾತುಂ ಕಲ್ಯಾಣಂ, ದಾನಂ ದಾತುಂ ಯಥಾರಹಂ;

ಪಾಣಿಂ ಕಾಮದದಂ ದಿಸ್ವಾ, ಕೋ ಪುಞ್ಞಂ ನ ಕರಿಸ್ಸತಿ.

೨೮೧. ‘‘ಸೋ ಹಿ ನೂನ ಇತೋ ಗನ್ತ್ವಾ, ಅನುಪ್ಪತ್ವಾನ ದ್ವಾರಕಂ;

ದಾನಂ ಪಟ್ಠಪಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯಂ ಮಮಸ್ಸ ಸುಖಾವಹಂ.

೨೮೨. ‘‘ದಸ್ಸಾಮನ್ನಞ್ಚ ಪಾನಞ್ಚ, ವತ್ಥಸೇನಾಸನಾನಿ ಚ;

ಪಪಞ್ಚ ಉದಪಾನಞ್ಚ, ದುಗ್ಗೇ ಸಙ್ಕಮನಾನಿ ಚಾ’’ತಿ. –

ಪನ್ನರಸ ವಚನಪಟಿವಚನಗಾಥಾ ಹೋನ್ತಿ.

೨೬೭. ತತ್ಥ ಪಾಣಿ ತೇತಿ ತವ ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥೋ. ಸಬ್ಬಸೋವಣ್ಣೋತಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ. ಪಞ್ಚಧಾರೋತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಅಙ್ಗುಲೀಹಿ ಪರೇಹಿ ಕಾಮಿತವತ್ಥೂನಂ ಧಾರಾ ಏತಸ್ಸ ಸನ್ತೀತಿ ಪಞ್ಚಧಾರೋ. ಮಧುಸ್ಸವೋತಿ ಮಧುರರಸವಿಸ್ಸನ್ದಕೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ನಾನಾರಸಾ ಪಗ್ಘರನ್ತೀ’’ತಿ, ಮಧುರಕಟುಕಕಸಾವಾದಿಭೇದಾ ನಾನಾವಿಧಾ ರಸಾ ವಿಸ್ಸನ್ದನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಕ್ಖಸ್ಸ ಹಿ ಕಾಮದದೇ ಮಧುರಾದಿರಸಸಮ್ಪನ್ನಾನಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಾನಿ ಹತ್ಥೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತೇ ಮಧುರಾದಿರಸಾ ಪಗ್ಘರನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ. ಮಞ್ಞೇಹಂ ತಂ ಪುರಿನ್ದದನ್ತಿ ಮಞ್ಞೇ ಅಹಂ ತಂ ಪುರಿನ್ದದಂ ಸಕ್ಕಂ, ‘‘ಏವಂಮಹಾನುಭಾವೋ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ’’ತಿ ತಂ ಅಹಂ ಮಞ್ಞಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨೬೮. ನಾಮ್ಹಿ ದೇವೋತಿ ವೇಸ್ಸವಣಾದಿಕೋ ಪಾಕಟದೇವೋ ನ ಹೋಮಿ. ನ ಗನ್ಧಬ್ಬೋತಿ ಗನ್ಧಬ್ಬಕಾಯಿಕದೇವೋಪಿ ನ ಹೋಮಿ. ನಾಪಿ ಸಕ್ಕೋ ಪುರಿನ್ದದೋತಿ ಪುರಿಮತ್ತಭಾವೇ ಪುರೇ ದಾನಸ್ಸ ಪಟ್ಠಪಿತತ್ತಾ ‘‘ಪುರಿನ್ದದೋ’’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾಪಿ ನ ಹೋಮಿ. ಕತರೋ ಪನ ಅಹೋಸೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪೇತಂ ಮಂ ಅಙ್ಕುರ ಜಾನಾಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಅಙ್ಕುರಪೇತೂಪಪತ್ತಿಕಂ ಮಂ ಜಾನಾಹಿ, ‘‘ಅಞ್ಞತರೋ ಪೇತಮಹಿದ್ಧಿಕೋ’’ತಿ ಮಂ ಉಪಧಾರೇಹಿ. ರೋರುವಮ್ಹಾ ಇಧಾಗತನ್ತಿ ರೋರುವನಗರತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಮರುಕನ್ತಾರೇ ಇಧ ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖೇ ಉಪಪಜ್ಜನವಸೇನ ಆಗತಂ, ಏತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨೬೯. ಕಿಂಸೀಲೋ ಕಿಂಸಮಾಚಾರೋ, ರೋರುವಸ್ಮಿಂ ಪುರೇ ತುವನ್ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಪುರಿಮತ್ತಭಾವೇ ರೋರುವನಗರೇ ವಸನ್ತೋ ತ್ವಂ ಕಿಂಸೀಲೋ ಕಿಂಸಮಾಚಾರೋ ಅಹೋಸಿ, ಪಾಪತೋ ನಿವತ್ತನಲಕ್ಖಣಂ ಕೀದಿಸಂ ಸೀಲಂ ಸಮಾದಾಯ ಸಂವತ್ತಿತಪುಞ್ಞಕಿರಿಯಾಲಕ್ಖಣೇನ ಸಮಾಚಾರೇನ ಕಿಂಸಮಾಚಾರೋ, ದಾನಾದೀಸು ಕುಸಲಸಮಾಚಾರೇಸು ಕೀದಿಸೋ ಸಮಾಚಾರೋ ಅಹೋಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕೇನ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇನ, ಪುಞ್ಞಂ ಪಾಣಿಮ್ಹಿ ಇಜ್ಝತೀತಿ ಕೀದಿಸೇನ ಸೇಟ್ಠಚರಿಯೇನ ಇದಂ ಏವರೂಪಂ ತವ ಹತ್ಥೇಸು ಪುಞ್ಞಫಲಂ ಇದಾನಿ ಸಮಿಜ್ಝತಿ ನಿಪ್ಫಜ್ಜತಿ, ತಂ ಕಥೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುಞ್ಞಫಲಞ್ಹಿ ಇಧ ಉತ್ತರಪದಲೋಪೇನ ‘‘ಪುಞ್ಞ’’ನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ತತ್ಥಾ ಹಿ ತಂ ‘‘ಕುಸಲಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾದಾನಹೇತು ಏವಮಿದಂ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತೀ’’ತಿಆದೀಸು (ದೀ. ನಿ. ೩.೮೦) ಪುಞ್ಞನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

೨೭೦. ತುನ್ನವಾಯೋತಿ ತುನ್ನಕಾರೋ. ಸುಕಿಚ್ಛವುತ್ತೀತಿ ಸುಟ್ಠು ಕಿಚ್ಛಪುತ್ತಿಕೋ ಅತಿವಿಯ ದುಕ್ಖಜೀವಿಕೋ. ಕಪಣೋತಿ ವರಾಕೋ, ದೀನೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಮೇ ವಿಜ್ಜತಿ ದಾತವೇತಿ ಅದ್ಧಿಕಾನಂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ದಾತುಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದಾತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಮಯ್ಹಂ ನತ್ಥಿ, ಚಿತ್ತಂ ಪನ ಮೇ ದಾನಂ ದಿನ್ನನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೨೭೧. ನಿವೇಸನನ್ತಿ ಘರಂ, ಕಮ್ಮಕರಣಸಾಲಾ ವಾ. ಅಸಯ್ಹಸ್ಸ ಉಪನ್ತಿಕೇತಿ ಅಸಯ್ಹಸ್ಸ ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿನೋ ಗೇಹಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ. ಸದ್ಧಸ್ಸಾತಿ ಕಮ್ಮಫಲಸದ್ಧಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ. ದಾನಪತಿನೋತಿ ದಾನೇ ನಿರನ್ತರಪ್ಪವತ್ತಾಯ ಪರಿಚ್ಚಾಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಲೋಭಸ್ಸ ಚ ಅಭಿಭವೇನ ಪತಿಭೂತಸ್ಸ. ಕತಪುಞ್ಞಸ್ಸಾತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಸುಚರಿತಕಮ್ಮಸ್ಸ. ಲಜ್ಜಿನೋತಿ ಪಾಪಜಿಗುಚ್ಛನಸಭಾವಸ್ಸ.

೨೭೨. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಮಮ ನಿವೇಸನೇ. ಯಾಚನಕಾಯನ್ತೀತಿ ಯಾಚನಕಾ ಜನಾ ಅಸಯ್ಹಸೇಟ್ಠಿಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಯಾಚಿತುಕಾಮಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ. ನಾನಾಗೋತ್ತಾತಿ ನಾನಾವಿಧಗೋತ್ತಾಪದೇಸಾ. ವನಿಬ್ಬಕಾತಿ ವಣ್ಣದೀಪಕಾ, ಯೇ ದಾಯಕಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಫಲಾದಿಞ್ಚ ಗುಣಕಿತ್ತನಾದಿಮುಖೇನ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಿಕಭಾವಂ ಪವೇದೇನ್ತಾ ವಿಚರನ್ತಿ. ತೇ ಚ ಮಂ ತತ್ಥ ಪುಚ್ಛನ್ತೀತಿ ತತ್ಥಾತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ತೇ ಯಾಚಕಾದಯೋ ಮಂ ಅಸಯ್ಹಸೇಟ್ಠಿನೋ ನಿವೇಸನಂ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ. ಅಕ್ಖರಚಿನ್ತಕಾ ಹಿ ಈದಿಸೇಸು ಠಾನೇಸು ಕಮ್ಮದ್ವಯಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ.

೨೭೩. ಕತ್ಥ ಗಚ್ಛಾಮ ಭದ್ದಂ ವೋ, ಕತ್ಥ ದಾನಂ ಪದೀಯತೀತಿ ತೇಸಂ ಪುಚ್ಛನಾಕಾರದಸ್ಸನಂ. ಅಯಂ ಪೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ಭದ್ದಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಹೋತು, ಮಯಂ ‘‘ಅಸಯ್ಹಮಹಾಸೇಟ್ಠಿನಾ ದಾನಂ ಪದೀಯತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಆಗತಾ, ಕತ್ಥ ದಾನಂ ಪದೀಯತಿ, ಕತ್ಥ ವಾ ಮಯಂ ಗಚ್ಛಾಮ, ಕತ್ಥ ಗತೇನ ದಾನಂ ಸಕ್ಕಾ ಲದ್ಧುನ್ತಿ. ತೇಸಾಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಅಕ್ಖಾಮೀತಿ ಏವಂ ತೇಹಿ ಅದ್ಧಿಕಜನೇಹಿ ಲಭನಟ್ಠಾನಂ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ಅಹಂ ಪುಬ್ಬೇ ಅಕತಪುಞ್ಞತಾಯ ಇದಾನಿ ಈದಿಸಾನಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದಾತುಂ ಅಸಮತ್ಥೋ ಜಾತೋ, ದಾನಗ್ಗಂ ಪನ ಇಮೇಸಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಲಾಭಸ್ಸ ಉಪಾಯಾಚಿಕ್ಖಣೇನ ಪೀತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತೋ ಏತ್ತಕೇನಪಿ ಬಹುಂ ಪುಞ್ಞಂ ಪಸವಾಮೀ’’ತಿ ಗಾರವಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಂ ಬಾಹುಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಅಸಯ್ಹಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ಅಕ್ಖಾಮಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಪಗ್ಗಯ್ಹ ದಕ್ಖಿಣಂ ಬಾಹು’’ನ್ತಿಆದಿ.

೨೭೪. ತೇನ ಪಾಣಿ ಕಾಮದದೋತಿ ತೇನ ಪರದಾನಪಕಾಸನೇನ ಪರೇನ ಕತಸ್ಸ ದಾನಸ್ಸ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಅನುಮೋದನಮತ್ತೇನ ಹೇತುನಾ ಇದಾನಿ ಮಯ್ಹಂ ಹತ್ಥೋ ಕಪ್ಪರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ಸನ್ತಾನಕಲತಾ ವಿಯ ಚ ಕಾಮದುಹೋ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತದಾಯೀ ಕಾಮದದೋ ಹೋತಿ. ಕಾಮದದೋ ಚ ಹೋನ್ತೋ ತೇನ ಪಾಣಿ ಮಧುಸ್ಸವೋ ಇಟ್ಠವತ್ಥುವಿಸ್ಸಜ್ಜನಕೋ ಜಾತೋ.

೨೭೬. ನ ಕಿರ ತ್ವಂ ಅದಾ ದಾನನ್ತಿ ಕಿರಾತಿ ಅನುಸ್ಸವನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ, ತ್ವಂ ಕಿರ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ನ ಪರಿಚ್ಚಜಿ, ಸಕಪಾಣೀಹಿ ಸಹತ್ಥೇಹಿ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಸಮಣಸ್ಸ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ದಾನಂ ನ ಅದಾಸಿ. ಪರಸ್ಸ ದಾನಂ ಅನುಮೋದಮಾನೋತಿ ಕೇವಲಂ ಪನ ಪರೇನ ಕತಂ ಪರಸ್ಸ ದಾನಂ ‘‘ಅಹೋ ದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸೀ’’ತಿ ಅನುಮೋದಮಾನೋಯೇವ ವಿಹಾಸಿ.

೨೭೭. ತೇನ ಪಾಣಿ ಕಾಮದದೋತಿ ತೇನ ತುಯ್ಹಂ ಪಾಣಿ ಏವಂ ಕಾಮದದೋ, ಅಹೋ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ವತ ಪುಞ್ಞಾನಂ ಗತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೨೭೮. ಯೋ ಸೋ ದಾನಮದಾ, ಭನ್ತೇ, ಪಸನ್ನೋ ಸಕಪಾಣಿಭೀತಿ ದೇವಪುತ್ತಂ ಗಾರವೇನ ಆಲಪತಿ. ಭನ್ತೇ, ಪರೇನ ಕತಸ್ಸ ದಾನಾನುಮೋದಕಸ್ಸ ತಾವ ತುಯ್ಹಂ ಈದಿಸಂ ಫಲಂ ಏವರೂಪೋ ಆನುಭಾವೋ, ಯೋ ಪನ ಸೋ ಅಸಯ್ಹಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ಮಹಾದಾನಂ ಅದಾಸಿ, ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಸಹತ್ಥೇಹಿ ತದಾ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸಿ. ಸೋ ಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹನ್ತಿ ಸೋ ಇಧ ಮನುಸ್ಸತ್ತಭಾವಂ ಪಹಾಯ. ಕಿನ್ತಿ ಕತರಂ. ನು ಸೋತಿ ನೂತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ದಿಸತಂ ಗತೋತಿ ದಿಸಂ ಠಾನಂ ಗತೋ, ಕೀದಿಸೀ ತಸ್ಸ ಗತೋ ನಿಪ್ಫತ್ತೀತಿ ಅಸಯ್ಹಸೇಟ್ಠಿನೋ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಂ ಪುಚ್ಛಿ.

೨೭೯. ಅಸಯ್ಹಸಾಹಿನೋತಿ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಮಚ್ಛರೀಹಿ ಲೋಭಾಭಿಭೂತೇಹಿ ಸಹಿತುಂ ವಹಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಚಾಗಾದಿವಿಭಾಗಸ್ಸ ಸಪ್ಪುರಿಸಧುರಸ್ಸ ಸಹನತೋ ಅಸಯ್ಹಸಾಹಿನೋ. ಅಙ್ಗೀರಸಸ್ಸಾತಿ ಅಙ್ಗತೋ ನಿಕ್ಖಮನಕಜುತಿಸ್ಸ. ರಸೋತಿ ಹಿ ಜುತಿಯಾ ಅಧಿವಚನಂ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ಯಾಚಕೇ ಆಗಚ್ಛನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಉಳಾರಂ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಮುಖವಣ್ಣೋ ವಿಪ್ಪಸೀದತಿ, ತಂ ಅತ್ತನೋ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕತ್ವಾ ಏವಮಾಹ. ಗತಿಂ ಆಗತಿಂ ವಾತಿ ತಸ್ಸ ‘‘ಅಸುಕಂ ನಾಮ ಗತಿಂ, ಇತೋ ಗತೋ’’ತಿ ಗತಿಂ ವಾ ‘‘ತತೋ ವಾ ಪನ ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಇಧಾಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಗತಿಂ ವಾ ನಾಹಂ ಜಾನಾಮಿ, ಅವಿಸಯೋ ಏಸ ಮಯ್ಹಂ. ಸುತಞ್ಚ ಮೇ ವೇಸ್ಸವಣಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇತಿ ಅಪಿಚ ಖೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಗತೇನ ವೇಸ್ಸವಣಸ್ಸ ಮಹಾರಾಜಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸುತಮೇತಂ ಮಯಾ. ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಸಹಬ್ಯತಂ ಗತೋ ಅಸಯ್ಹೋತಿ ಅಸಯ್ಹಸೇಟ್ಠಿ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ದೇವಾನಮಿನ್ದಸ್ಸ ಸಹಬ್ಯತಂ ಗತೋ ಅಹೋಸಿ, ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨೮೦. ಅಲಮೇವ ಕಾತುಂ ಕಲ್ಯಾಣನ್ತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಕುಸಲಂ ಪುಞ್ಞಂ ಕಾತುಂ ಯುತ್ತಮೇವ ಪತಿರೂಪಮೇವ. ತತ್ಥ ಪನ ಯಂ ಸಬ್ಬಸಾಧಾರಣಂ ಸುಕತತರಂ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ದಾನಂ ದಾತುಂ ಯಥಾರಹ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ಅತ್ತನೋ ವಿಭವಬಲಾನುರೂಪಂ ದಾನಂ ದಾತುಂ ಅಲಮೇವ. ತತ್ಥ ಕಾರಣಮಾಹ ‘‘ಪಾಣಿಂ ಕಾಮದದಂ ದಿಸ್ವಾ’’ತಿ. ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಪರಕತಪುಞ್ಞಾನುಮೋದನಪುಬ್ಬಕೇನ ದಾನಪತಿನಿವೇಸನಮಗ್ಗಾಚಿಕ್ಖಣಮತ್ತೇನ ಅಯಂ ಹತ್ಥೋ ಕಾಮದದೋ ದಿಟ್ಠೋ, ಇಮಂ ದಿಸ್ವಾ. ಕೋ ಪುಞ್ಞಂ ನ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಮಾದಿಸೋ ಕೋ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಪತಿಟ್ಠಾನಭೂತಂ ಪುಞ್ಞಂ ನ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ.

೨೮೧. ಏವಂ ಅನಿಯಮವಸೇನ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯಾಯ ಆದರಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅತ್ತನಿ ತಂ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸೋ ಹಿ ನೂನಾ’’ತಿಆದಿಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸೋತಿ ಸೋ ಅಹಂ. ಹೀತಿ ಅವಧಾರಣೇ ನಿಪಾತೋ, ನೂನಾತಿ ಪರಿವಿತಕ್ಕೇ. ಇತೋ ಗನ್ತ್ವಾತಿ ಇತೋ ಮರುಭೂಮಿತೋ ಅಪಗನ್ತ್ವಾ. ಅನುಪ್ಪತ್ವಾನ ದ್ವಾರಕನ್ತಿ ದ್ವಾರವತೀನಗರಂ ಅನುಪಾಪುಣಿತ್ವಾ. ಪಟ್ಠಪಯಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪವತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮಿ.

ಏವಂ ಅಙ್ಕುರೇನ ‘‘ದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಕತಾಯ ಯಕ್ಖೋ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ‘‘ಮಾರಿಸ, ತ್ವಂ ವಿಸ್ಸತ್ಥೋ ದಾನಂ ದೇಹಿ, ಅಹಂ ಪನ ತೇ ಸಹಾಯಕಿಚ್ಚಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯೇನ ತೇ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ ನ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ತೇನ ಪಕಾರೇನ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ದಾನಕಿರಿಯಾಯ ಸಮುತ್ತೇಜೇತ್ವಾ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಾಣಿಜ, ತ್ವಂ ಕಿರ ಮಾದಿಸೇ ಬಲಕ್ಕಾರೇನ ನೇತುಕಾಮೋ ಅತ್ತನೋ ಪಮಾಣಂ ನ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಭಣ್ಡಮನ್ತರಧಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ಯಕ್ಖವಿಭಿಂಸಕಾಯ ಭಿಂಸಾಪೇನ್ತೋ ಸನ್ತಜ್ಜೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ಅಙ್ಕುರೋ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಖಮಾಪೇನ್ತೋ ಪಸಾದೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಭಣ್ಡಂ ಪಾಕತಿಕಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ರತ್ತಿಯಾ ಉಪಗತಾಯ ಯಕ್ಖಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಅಞ್ಞತರಂ ಅತಿವಿಯ ಬೀಭಚ್ಛದಸ್ಸನಂ ಪೇತಂ ದಿಸ್ವಾ ತೇನ ಕತಕಮ್ಮಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ –

೨೮೩. ‘‘ಕೇನ ತೇ ಅಙ್ಗುಲೀ ಕುಣಾ, ಮುಖಞ್ಚ ಕುಣಲೀಕತಂ;

ಅಕ್ಖೀನಿ ಚ ಪಗ್ಘರನ್ತಿ, ಕಿಂ ಪಾಪಂ ಪಕತಂ ತಯಾ’’ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಕುಣಾತಿ ಕುಣಿಕಾ ಪಟಿಕುಣಿಕಾ ಅನುಜುಭೂತಾ. ಕುಣಲೀಕತನ್ತಿ ಮುಖವಿಕಾರೇನ ವಿಕುಣಿತಂ ಸಂಕುಣಿತಂ. ಪಗ್ಘರನ್ತೀತಿ ಅಸುಚಿಂ ವಿಸ್ಸನ್ದನ್ತಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಪೇತೋ –

೨೮೪. ‘‘ಅಙ್ಗೀರಸಸ್ಸ ಗಹಪತಿನೋ, ಸದ್ಧಸ್ಸ ಘರಮೇಸಿನೋ;

ತಸ್ಸಾಹಂ ದಾನವಿಸ್ಸಗ್ಗೇ, ದಾನೇ ಅಧಿಕತೋ ಅಹುಂ.

೨೮೫. ‘‘ತತ್ಥ ಯಾಚನಕೇ ದಿಸ್ವಾ, ಆಗತೇ ಭೋಜನತ್ಥಿಕೇ;

ಏಕಮನ್ತಂ ಅಪಕ್ಕಮ್ಮ, ಅಕಾಸಿಂ ಕುಣಲಿಂ ಮುಖಂ.

೨೮೬. ‘‘ತೇನ ಮೇ ಅಙ್ಗುಲೀ ಕುಣಾ, ಮುಖಞ್ಚ ಕುಣಲೀಕತಂ;

ಅಕ್ಖೀನಿ ಮೇ ಪಗ್ಘರನ್ತಿ, ತಂ ಪಾಪಂ ಪಕತಂ ಮಯಾ’’ತಿ. –

ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

೨೮೪. ತತ್ಥ ‘‘ಅಙ್ಗೀರಸಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಸಯ್ಹಸೇಟ್ಠಿಂ ಕಿತ್ತೇತಿ. ಘರಮೇಸಿನೋತಿ ಘರಮಾವಸನ್ತಸ್ಸ ಗಹಟ್ಠಸ್ಸ. ದಾನವಿಸ್ಸಗ್ಗೇತಿ ದಾನಗ್ಗೇ ಪರಿಚ್ಚಾಗಟ್ಠಾನೇ. ದಾನೇ ಅಧಿಕತೋ ಅಹುನ್ತಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಚಜನೇ ದಾನಾಧಿಕಾರೇ ಅಧಿಕತೋ ಠಪಿತೋ ಅಹೋಸಿಂ.

೨೮೫. ಏಕಮನ್ತಂ ಅಪಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ಯಾಚನಕೇ ಭೋಜನತ್ಥಿಕೇ ಆಗತೇ ದಿಸ್ವಾ ದಾನಬ್ಯಾವಟೇನ ದಾನಗ್ಗತೋ ಅನಪಕ್ಕಮ್ಮ ಯಥಾಠಾನೇಯೇವ ಠತ್ವಾ ಸಞ್ಜಾತಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸೇನ ವಿಪ್ಪಸನ್ನಮುಖವಣ್ಣೇನ ಸಹತ್ಥೇನ ದಾನಂ ದಾತಬ್ಬಂ, ಪರೇಹಿ ವಾ ಪತಿರೂಪೇಹಿ ದಾಪೇತಬ್ಬಂ, ಅಹಂ ಪನ ತಥಾ ಅಕತ್ವಾ ಯಾಚನಕೇ ಆಗಚ್ಛನ್ತೇ ದೂರತೋವ ದಿಸ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಅದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಪಕ್ಕಮ್ಮ ಅಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ. ಅಕಾಸಿಂ ಕುಣಲಿಂ ಮುಖನ್ತಿ ವಿಕುಣಿತಂ ಸಙ್ಕುಚಿತಂ ಮುಖಂ ಅಕಾಸಿಂ.

೨೮೬. ತೇನಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ತದಾಹಂ ಸಾಮಿನಾ ದಾನಾಧಿಕಾರೇ ನಿಯುತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ದಾನಕಾಲೇ ಉಪಟ್ಠಿತೇ ಮಚ್ಛರಿಯಾಪಕತೋ ದಾನಗ್ಗತೋ ಅಪಕ್ಕಮನ್ತೋ ಪಾದೇಹಿ ಸಙ್ಕೋಚಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ, ಸಹತ್ಥೇಹಿ ದಾತಬ್ಬೇ ತಥಾ ಅಕತ್ವಾ ಹತ್ಥಸಙ್ಕೋಚಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ, ಪಸನ್ನಮುಖೇನ ಭವಿತಬ್ಬೇ ಮುಖಸಙ್ಕೋಚಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ, ಪಿಯಚಕ್ಖೂಹಿ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬೇ ಚಕ್ಖುಕಾಲುಸಿಯಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿಂ, ತಸ್ಮಾ ಹತ್ಥಙ್ಗುಲಿಯೋ ಚ ಪಾದಙ್ಗುಲಿಯೋ ಚ ಕುಣಿತಾ ಜಾತಾ, ಮುಖಞ್ಚ ಕುಣಲೀಕತಂ ವಿರೂಪರೂಪಂ ಸಙ್ಕುಚಿತಂ, ಅಕ್ಖೀನಿ ಅಸುಚೀದುಗ್ಗನ್ಧಜೇಗುಚ್ಛಾನಿ ಅಸ್ಸೂನಿ ಪಗ್ಘರನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

‘‘ತೇನ ಮೇ ಅಙ್ಗುಲೀ ಕುಣಾ, ಮುಖಞ್ಚ ಕುಣಲೀಕತಂ;

ಅಕ್ಖೀನಿ ಮೇ ಪಗ್ಘರನ್ತಿ, ತಂ ಪಾಪಂ ಪಕತಂ ಮಯಾ’’ತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಅಙ್ಕುರೋ ಪೇತಂ ಗರಹನ್ತೋ –

೨೮೭. ‘‘ಧಮ್ಮೇನ ತೇ ಕಾಪುರಿಸ, ಮುಖಞ್ಚ ಕುಣಲೀಕತಂ;

ಅಕ್ಖೀನಿ ಚ ಪಗ್ಘರನ್ತಿ, ಯಂ ತಂ ಪರಸ್ಸ ದಾನಸ್ಸ;

ಅಕಾಸಿ ಕುಣಲಿಂ ಮುಖ’’ನ್ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಧಮ್ಮೇನಾತಿ ಯುತ್ತೇನೇವ ಕಾರಣೇನ. ತೇತಿ ತವ. ಕಾಪುರಿಸಾತಿ ಲಾಮಕಪುರಿಸ. ಯನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ. ಪರಸ್ಸ ದಾನಸ್ಸಾತಿ ಪರಸ್ಸ ದಾನಸ್ಮಿಂ. ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ.

ಪುನ ಅಙ್ಕುರೋ ತಂ ದಾನಪತಿಂ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಗರಹನ್ತೋ –

೨೮೮. ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ದಾನಂ ದದಮಾನೋ, ಕರೇಯ್ಯ ಪರಪತ್ತಿಯಂ;

ಅನ್ನಪಾನಂ ಖಾದನೀಯಂ, ವತ್ಥಸೇನಾಸನಾನಿ ಚಾ’’ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ದಾನಂ ದದನ್ತೋ ಪುರಿಸೋ ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತಂ ಪರಪತ್ತಿಯಂ ಪರೇನ ಪಾಪೇತಬ್ಬಂ ಸಾಧೇತಬ್ಬಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಅತ್ತಪಚ್ಚಕ್ಖಮೇವ ಕತ್ವಾ ಸಹತ್ಥೇನೇವ ದದೇಯ್ಯ, ಸಯಂ ವಾ ತತ್ಥ ಬ್ಯಾವಟೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞಥಾ ಅತ್ತನೋ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ ಅಟ್ಠಾನೇ ವಿದ್ಧಂಸಿಯೇಥ, ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ಚ ದಾನೇನ ಪರಿಹಾಯೇಯ್ಯುನ್ತಿ.

ಏವಂ ತಂ ಗರಹಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅತ್ತನಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

೨೮೯. ‘‘ಸೋ ಹಿ ನೂನ ಇತೋ ಗನ್ತ್ವಾ, ಅನುಪ್ಪತ್ವಾನ ದ್ವಾರಕಂ;

ದಾನಂ ಪಟ್ಠಪಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯಂ ಮಮಸ್ಸ ಸುಖಾವಹಂ.

೨೯೦. ‘‘ದಸ್ಸಾಮನ್ನಞ್ಚ ಪಾನಞ್ಚ, ವತ್ಥಸೇನಾಸನಾನಿ ಚ;

ಪಪಞ್ಚ ಉದಪಾನಞ್ಚ, ದುಗ್ಗೇ ಸಙ್ಕಮನಾನಿ ಚಾ’’ತಿ. –

ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ, ತಂ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ.

೨೯೧. ‘‘ತತೋ ಹಿ ಸೋ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ, ಅನುಪ್ಪತ್ವಾನ ದ್ವಾರಕಂ;

ದಾನಂ ಪಟ್ಠಪಯಿ ಅಙ್ಕುರೋ, ಯಂತುಮಸ್ಸ ಸುಖಾವಹಂ.

೨೯೨. ‘‘ಅದಾ ಅನ್ನಞ್ಚ ಪಾನಞ್ಚ, ವತ್ಥಸೇನಾಸನಾನಿ ಚ;

ಪಪಞ್ಚ ಉದಪಾನಞ್ಚ, ವಿಪ್ಪಸನ್ನೇನ ಚೇತಸಾ.

೨೯೩. ‘‘ಕೋ ಛಾತೋ ಕೋ ಚ ತಸಿತೋ, ಕೋ ವತ್ಥಂ ಪರಿದಹಿಸ್ಸತಿ;

ಕಸ್ಸ ಸನ್ತಾನಿ ಯೋಗ್ಗಾನಿ, ಇತೋ ಯೋಜೇನ್ತು ವಾಹನಂ.

೨೯೪. ‘‘ಕೋ ಛತ್ತಿಚ್ಛತಿ ಗನ್ಧಞ್ಚ, ಕೋ ಮಾಲಂ ಕೋ ಉಪಾಹನಂ;

ಇತಿಸ್ಸು ತತ್ಥ ಘೋಸೇನ್ತಿ, ಕಪ್ಪಕಾ ಸೂದಮಾಗಧಾ;

ಸದಾ ಸಾಯಞ್ಚ ಪಾತೋ ಚ, ಅಙ್ಗುರಸ್ಸ ನಿವೇಸನೇ’’ತಿ. –

ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಙ್ಗುರಸ್ಸ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರೇಹಿ ಠಪಿತಾ.

೨೯೧. ತತ್ಥ ತತೋತಿ ಮರುಕನ್ತಾರತೋ. ನಿವತ್ತಿತ್ವಾತಿ ಪಟಿನಿವತ್ತಿತ್ವಾ. ಅನುಪ್ಪತ್ವಾನ ದ್ವಾರಕನ್ತಿ ದ್ವಾರವತೀನಗರಂ ಅನುಪಾಪುಣಿತ್ವಾ. ದಾನಂ ಪಟ್ಠಪಯಿ ಅಙ್ಗುರೋತಿ ಯಕ್ಖೇನ ಪರಿಪೂರಿತಸಕಲಕೋಟ್ಠಾಗಾರೋ ಸಬ್ಬಪಾಥೇಯ್ಯಕಂ ಮಹಾದಾನಂ ಸೋ ಅಙ್ಗುರೋ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ. ಯಂತುಮಸ್ಸ ಸುಖಾವಹನ್ತಿ ಯಂ ಅತ್ತನೋ ಸಮ್ಪತಿ ಆಯತಿಞ್ಚ ಸುಖನಿಬ್ಬತ್ತಕಂ.

೨೯೩. ಕೋ ಛಾತೋತಿ ಕೋ ಜಿಘಚ್ಛಿತೋ, ಸೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಯಥಾರುಚಿ ಭುಞ್ಜತೂತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ತಸಿತೋತಿ ಪಿಪಾಸಿತೋ. ಪರಿದಹಿಸ್ಸತೀತಿ ನಿವಾಸೇಸ್ಸತಿ ಪಾರುಪಿಸ್ಸತಿ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸನ್ತಾನೀತಿ ಪರಿಸ್ಸಮಪ್ಪತ್ತಾನಿ. ಯೋಗ್ಗಾನೀತಿ ರಥವಾಹನಾನಿ. ಇತೋ ಯೋಜೇನ್ತು ವಾಹನನ್ತಿ ಇತೋ ಯೋಗ್ಗಸಮೂಹತೋ ಯಥಾರುಚಿತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಾಹನಂ ಯೋಜೇನ್ತು.

೨೯೪. ಕೋ ಛತ್ತಿಚ್ಛತೀತಿ ಕೋ ಕಿಲಞ್ಜಛತ್ತಾದಿಭೇದಂ ಛತ್ತಂ ಇಚ್ಛತಿ, ಸೋ ಗಣ್ಹಾತೂತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಗನ್ಧನ್ತಿ ಚತುಜ್ಜಾತಿಯಗನ್ಧಾದಿಕಂ ಗನ್ಧಂ. ಮಾಲನ್ತಿ ಗನ್ಥಿತಾಗನ್ಥಿತಭೇದಂ ಪುಪ್ಫಂ. ಉಪಾಹನನ್ತಿ ಖಲ್ಲಬದ್ಧಾದಿಭೇದಂ ಉಪಾಹನಂ. ಇತಿಸ್ಸೂತಿ ಏತ್ಥ ಸೂತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ಇತಿ ಏವಂ ‘‘ಕೋ ಛಾತೋ, ಕೋ ತಸಿತೋ’’ತಿಆದಿನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಪ್ಪಕಾತಿ ನ್ಹಾಪಿತಕಾ. ಸೂದಾತಿ ಭತ್ತಕಾರಕಾ. ಮಾಗಧಾತಿ ಗನ್ಧಿನೋ. ಸದಾತಿ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಸಾಯಞ್ಚ ಪಾತೋ ಚ ತತ್ಥ ಅಙ್ಗುರಸ್ಸ ನಿವೇಸನೇ ಘೋಸೇನ್ತಿ ಉಗ್ಘೋಸೇನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಏವಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇನ್ತಸ್ಸ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಾಲೇ ತಿತ್ತಿಭಾವತೋ ಅತ್ಥಿಕಜನೇಹಿ ಪವಿವಿತ್ತಂ ವಿರಳಂ ದಾನಗ್ಗಂ ಅಹೋಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಙ್ಕುರೋ ದಾನೇ ಉಳಾರಜ್ಝಾಸಯತಾಯ ಅತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ದಾನೇ ನಿಯುತ್ತಂ ಸಿನ್ಧಕಂ ನಾಮ ಮಾಣವಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ –

೨೯೫. ‘‘ಸುಖಂ ಸುಪತಿ ಅಙ್ಕುರೋ, ಇತಿ ಜಾನಾತಿ ಮಂ ಜನೋ;

ದುಕ್ಖಂ ಸುಪಾಮಿ ಸಿನ್ಧಕ, ಯಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ ಯಾಚಕೇ.

೨೯೬. ‘‘ಸುಖಂ ಸುಪತಿ ಅಙ್ಕುರೋ, ಇತಿ ಜಾನಾತಿ ಮಂ ಜನೋ;

ದುಕ್ಖಂ ಸುಪಾಮಿ ಸಿನ್ಧಕ, ಅಪ್ಪಕೇ ಸು ವನಿಬ್ಬಕೇ’’ತಿ. –

ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸುಖಂ ಸುಪತಿ ಅಙ್ಕುರೋ, ಇತಿ ಜಾನಾತಿ ಮಂ ಜನೋತಿ ‘‘ಅಙ್ಕುರೋ ರಾಜಾ ಯಸಭೋಗಸಮಪ್ಪಿತೋ ದಾನಪತಿ ಅತ್ತನೋ ಭೋಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ದಾನಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಸುಖಂ ಸುಪತಿ, ಸುಖೇನೇವ ನಿದ್ದಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ, ಸುಖಂ ಪಟಿಬುಜ್ಝತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಮಂ ಜನೋ ಸಮ್ಭಾವೇತಿ. ದುಕ್ಖಂ ಸುಪಾಮಿ ಸಿನ್ಧಕಾತಿ ಅಹಂ ಪನ ಸಿನ್ಧಕ ದುಕ್ಖಮೇವ ಸುಪಾಮಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಯಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ ಯಾಚಕೇತಿ, ಯಸ್ಮಾ ಮಮ ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪಂ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇ ಬಹೂ ಯಾಚಕೇ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ತಸ್ಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪ್ಪಕೇ ಸು ವನಿಬ್ಬಕೇತಿ ವನಿಬ್ಬಕಜನೇ ಅಪ್ಪಕೇ ಕತಿಪಯೇ ಜಾತೇ ದುಕ್ಖಂ ಸುಪಾಮೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಸೂತಿ ಚ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ಅಪ್ಪಕೇ ವನಿಬ್ಬಕಜನೇ ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸಿನ್ಧಕೋ ತಸ್ಸ ಉಳಾರಂ ದಾನಾಧಿಮುತ್ತಿಂ ಪಾಕಟತರಂ ಕಾತುಕಾಮೋ –

೨೯೭. ‘‘ಸಕ್ಕೋ ಚೇ ತೇ ವರಂ ದಜ್ಜಾ, ತಾವತಿಂಸಾನಮಿಸ್ಸರೋ;

ಕಿಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ, ವರಮಾನೋ ವರಂ ವರೇ’’ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ತಾವತಿಂಸಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಚ ಲೋಕಸ್ಸ ಇಸ್ಸರೋ ಸಕ್ಕೋ ‘‘ವರಂ ವರಸ್ಸು, ಅಙ್ಕುರ, ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಮನಸಿಚ್ಛಿತ’’ನ್ತಿ ತುಯ್ಹಂ ವರಂ ದಜ್ಜಾ ದದೇಯ್ಯ ಚೇ, ವರಮಾನೋ ಪತ್ಥಯಮಾನೋ ಕಿಸ್ಸ ಕೀದಿಸಂ ವರಂ ವರೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಥ ಅಙ್ಕುರೋ ಅತ್ತನೋ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಯಾಥಾವತೋ ಪವೇದೇನ್ತೋ –