೭. ಕಾಮಯೋಗಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೬. ಸತ್ತಮೇ ಕಾಮಯೋಗಯುತ್ತೋತಿ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕೋ ರಾಗೋ ಕಾಮಯೋಗೋ, ತೇನ ಯುತ್ತೋ ಕಾಮಯೋಗಯುತ್ತೋ, ಅಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಕಾಮರಾಗಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ರೂಪಾರೂಪಭವೇಸು ಛನ್ದರಾಗೋ ಭವಯೋಗೋ, ತಥಾ ಝಾನನಿಕನ್ತಿ ಸಸ್ಸತದಿಟ್ಠಿಸಹಗತೋ ಚ ರಾಗೋ, ತೇನ ಯುತ್ತೋ ಭವಯೋಗಯುತ್ತೋ, ಅಪ್ಪಹೀನಭವರಾಗೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಗಾಮೀತಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಠಿತೋಪಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣವಸೇನ ಇಮಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಆಗಮನಸೀಲೋ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಆಗನ್ತಾ ಇತ್ಥತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸತ್ತಭಾವಸಙ್ಖಾತಂ ಇತ್ಥಭಾವಂ ಆಗಮನಧಮ್ಮೋ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಉಪಪಜ್ಜನಸೀಲೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಾಮಞ್ಚೇತ್ಥ ಕಾಮಯೋಗೋ ಇತ್ಥತ್ತಂ ಆಗಮನಸ್ಸ ಕಾರಣಂ. ಯೋ ಪನ ಕಾಮಯೋಗಯುತ್ತೋ, ಸೋ ಏಕನ್ತೇನ ಭವಯೋಗಯುತ್ತೋಪಿ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಕಾಮಯೋಗಯುತ್ತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭವಯೋಗಯುತ್ತೋ’’ತಿ ಉಭಯಮ್ಪಿ ಏಕಜ್ಝಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ.

ಕಾಮಯೋಗವಿಸಂಯುತ್ತೋತಿ ಏತ್ಥ ಅಸುಭಜ್ಝಾನಮ್ಪಿ ಕಾಮಯೋಗವಿಸಂಯೋಗೋ, ತಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ಅಧಿಗತೋ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೋ ಏಕನ್ತೇನೇವ ಕಾಮಯೋಗವಿಸಂಯೋಗೋ ನಾಮ, ತಸ್ಮಾ ತತಿಯಮಗ್ಗಫಲೇ ಠಿತೋ ಅರಿಯಪುಗ್ಗಲೋ ‘‘ಕಾಮಯೋಗವಿಸಂಯುತ್ತೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ರೂಪಾರೂಪಭವೇಸು ಛನ್ದರಾಗೋ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೇನ ನ ಪಹೀಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನಭವಯೋಗತ್ತಾ ‘‘ಭವಯೋಗಯುತ್ತೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ಅನಾಗಾಮೀತಿ ಕಾಮಲೋಕಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣವಸೇನ ಅನಾಗಮನತೋ ಅನಾಗಾಮೀ. ಕಾಮಯೋಗವಿಸಂಯೋಗವಸೇನೇವ ಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅನವಸೇಸಓರಮ್ಭಾಗಿಯಸಂಯೋಜನಸಮುಗ್ಘಾತೇನ ಅಜ್ಝತ್ತಸಂಯೋಜನಾಭಾವಸಿದ್ಧಿತೋ ಇತ್ಥತ್ತಂ ಅನಾಗನ್ತ್ವಾ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ಅನಾವತ್ತಿಧಮ್ಮೋ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಅನವಸೇಸಂ ಭವಯೋಗೋ ಪಹೀನೋ, ತಸ್ಸ ಅವಿಜ್ಜಾಯೋಗಾದಿಅವಸಿಟ್ಠಕಿಲೇಸಾಪಿ ತದೇಕಟ್ಠಭಾವತೋ ಪಹೀನಾ ಏವ ಹೋನ್ತೀತಿ, ಸೋ ಪರಿಕ್ಖೀಣಭವಸಂಯೋಜನೋ ‘‘ಅರಹಂ ಖೀಣಾಸವೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಕಾಮಯೋಗವಿಸಂಯುತ್ತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭವಯೋಗವಿಸಂಯುತ್ತೋ ಅರಹಂ ಹೋತಿ ಖೀಣಾಸವೋ’’ತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಕಾಮಯೋಗವಿಸಂಯೋಗೋ ಅನಾಗಾಮೀ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸ್ಸ ಸುಖದುಕ್ಖಸೋಮನಸ್ಸದೋಮನಸ್ಸಪ್ಪಹಾನಂ ವಿಯ, ತತಿಯಮಗ್ಗಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಿವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಸಂಯೋಜನಪರಿಕ್ಖಯೋ ವಿಯ ಚ ಚತುತ್ಥಮಗ್ಗಸ್ಸ ವಣ್ಣಭಣನತ್ಥಂ ವುತ್ತೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಪಠಮಪದೇನ ಸೋತಾಪನ್ನಸಕದಾಗಾಮೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಬ್ಬೋ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಗಹಿತೋ, ದುತಿಯಪದೇನ ಪನ ಸಬ್ಬೋ ಅನಾಗಾಮೀ, ತತಿಯಪದೇನ ಅರಹಾತಿ ಅರಹತ್ತನಿಕೂಟೇನ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ.

ಗಾಥಾಸು ಉಭಯನ್ತಿ ಉಭಯೇನ, ಕಾಮಯೋಗೇನ, ಭವಯೋಗೇನ ಚ ಸಂಯುತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸತ್ತಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಸಂಸಾರನ್ತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋತಿ ಇಮೇ ತಿವಿಧಾ ಸತ್ತಾ ಕಾಮಯೋಗಭವಯೋಗಾನಂ ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಸಂಸಾರನ್ತಿ. ತತೋ ಏವ ಜಾತಿಮರಣಗಾಮಿನೋ ಹೋನ್ತಿ. ಏತ್ಥ ಏಕಬೀಜೀ, ಕೋಲಂಕೋಲೋ, ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಪರಮೋತಿ ತೀಸು ಸೋತಾಪನ್ನೇಸು ಸಬ್ಬಮುದು ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಪರಮೋ, ಸೋ ಅಟ್ಠಮಂ ಭವಂ ನ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ, ಅತ್ತನೋ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಜಾತಿವಸೇನ ಪನ ಸಂಸರತಿ, ತಥಾ ಇತರೇಪಿ. ಸಕದಾಗಾಮೀಸುಪಿ ಯೋ ಇಧ ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಪತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪುನ ಇಧ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಜಾತಿವಸೇನೇವ ಸಂಸರತಿ. ಯೇ ಪನ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ವೋಮಿಸ್ಸಕನಯೇನ ವಿನಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ದೇವೇಸುಯೇವ ಮನುಸ್ಸೇಸುಯೇವ ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ, ತೇ ಉಪರಿಮಗ್ಗಾಧಿಗಮಾಯ ಯಾವ ಇನ್ದ್ರಿಯಪರಿಪಾಕಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನತೋ ಸಂಸರನ್ತಿಯೇವ. ಪುಥುಜ್ಜನೇ ಪನ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ ಸಬ್ಬಭವಸಂಯೋಜನಾನಂ ಅಪರಿಕ್ಖೀಣತ್ತಾ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಕಾಮಯೋಗೇನ ಸಂಯುತ್ತಾ, ಭವಯೋಗೇನ ಚೂಭಯಂ;

ಸತ್ತಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಸಂಸಾರಂ, ಜಾತಿಮರಣಗಾಮಿನೋ’’ತಿ.

ಕಾಮೇ ಪಹನ್ತ್ವಾನಾತಿ ಕಾಮರಾಗಸಙ್ಖಾತೇ ಕಿಲೇಸಕಾಮೇ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೇನ ಪಜಹಿತ್ವಾ. ಛಿನ್ನಸಂಸಯಾತಿ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಕಙ್ಖಾ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೇನೇವ. ವಣ್ಣಭಣನತ್ಥಂ ಪನ ಚತುತ್ಥಮಗ್ಗಸ್ಸ ಏವಂ ವುತ್ತಂ. ಅರಹನ್ತೋ ಹಿ ಇಧ ‘‘ಛಿನ್ನಸಂಸಯಾ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಖೀಣಮಾನಪುನಬ್ಭವಾ’’ತಿ. ಸಬ್ಬಸೋ ಖೀಣೋ ನವವಿಧೋಪಿ ಮಾನೋ ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವೋ ಚ ಏತೇಸನ್ತಿ ಖೀಣಮಾನಪುನಬ್ಭವಾ. ಮಾನಗ್ಗಹಣೇನ ಚೇತ್ಥ ತದೇಕಟ್ಠತಾಯ ಲಕ್ಖಣವಸೇನ ವಾ ಸಬ್ಬೋ ಚತುತ್ಥಮಗ್ಗವಜ್ಝೋ ಕಿಲೇಸೋ ಗಹಿತೋತಿ. ಖೀಣಮಾನತಾಯ ಚ ಸಉಪಾದಿಸೇಸಾ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತು ವುತ್ತಾ ಹೋತಿ, ಖೀಣಪುನಬ್ಭವತಾಯ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಸತ್ತಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.