೪. ಅಗ್ಗಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೩. ಚತುತ್ಥೇ ಅನುದಹನಟ್ಠೇನ ಅಗ್ಗಿ, ರಾಗೋ ಏವ ಅಗ್ಗಿ ರಾಗಗ್ಗಿ. ರಾಗೋ ಹಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ಸತ್ತೇ ಅನುದಹತಿ ಝಾಪೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಅಗ್ಗೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇತರೇಸುಪಿ ದ್ವೀಸು ಏಸೇವ ನಯೋ. ತತ್ಥ ಯಥಾ ಅಗ್ಗಿ ಯದೇವ ಇನ್ಧನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಂ ನಿದಹತಿ, ಮಹಾಪರಿಳಾಹೋ ಚ ಹೋತಿ, ಏವಮಿಮೇಪಿ ರಾಗಾದಯೋ ಯಸ್ಮಿಂ ಸನ್ತಾನೇ ಸಯಂ ಉಪ್ಪನ್ನಾ, ತಂ ನಿದಹನ್ತಿ, ಮಹಾಪರಿಳಾಹಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ದುನ್ನಿಬ್ಬಾಪಯಾ. ತೇಸು ರಾಗಪರಿಳಾಹೇನ ಸನ್ತತ್ತಹದಯಾನಂ ಇಚ್ಛಿತಾಲಾಭದುಕ್ಖೇನ ಮರಣಪ್ಪತ್ತಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪಮಾಣಂ ನತ್ಥಿ. ಅಯಂ ತಾವ ರಾಗಸ್ಸ ಅನುದಹನತಾ. ದೋಸಸ್ಸ ಪನ ಅನುದಹನತಾಯ ವಿಸೇಸತೋ ಮನೋಪದೋಸಿಕಾ ದೇವಾ, ಮೋಹಸ್ಸ ಅನುದಹನತಾಯ ಖಿಡ್ಡಾಪದೋಸಿಕಾ ದೇವಾ ಚ ನಿದಸ್ಸನಂ. ಮೋಹವಸೇನ ಹಿ ತೇಸಂ ಸತಿಸಮ್ಮೋಸೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಖಿಡ್ಡಾವಸೇನ ಆಹಾರವೇಲಂ ಅತಿವತ್ತೇನ್ತಾ ಕಾಲಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಅಯಂ ತಾವ ರಾಗಾದೀನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕೋ ಅನುದಹನಭಾವೋ. ಸಮ್ಪರಾಯಿಕೋ ಪನ ನಿರಯಾದೀಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಾಪನವಸೇನ ಘೋರತರೋ ದುರಧಿವಾಸೋ ಚ. ಅಯಞ್ಚ ಅತ್ಥೋ ಆದಿತ್ತಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಭಾವೇತಬ್ಬೋ.

ಗಾಥಾಸು ಕಾಮೇಸು ಮುಚ್ಛಿತೇತಿ ವತ್ಥುಕಾಮೇಸು ಪಾತಬ್ಯತಾವಸೇನ ಮುಚ್ಛಂ ಬಾಲ್ಯಂ ಪಮಾದಂ ಮಿಚ್ಛಾಚಾರಂ ಆಪನ್ನೇ. ಬ್ಯಾಪನ್ನೇತಿ ಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೇ ದಹತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನರೇ ಪಾಣಾತಿಪಾತಿನೋತಿ ಇದಂ ದೋಸಗ್ಗಿಸ್ಸ. ಅರಿಯಧಮ್ಮೇ ಅಕೋವಿದೇತಿ ಯೇ ಖನ್ಧಾಯತನಾದೀಸು ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಉಗ್ಗಹಪರಿಪುಚ್ಛಾಯ ಮನಸಿಕಾರರಹಿತಾ ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕುಸಲಾ, ತೇ ಸಮ್ಮೋಹೇನ ಅಭಿಭೂತಾ ವಿಸೇಸೇನ ಸಮ್ಮೂಳ್ಹಾ ನಾಮಾತಿ ವುತ್ತಾ. ಏತೇ ಅಗ್ಗೀ ಅಜಾನನ್ತಾತಿ ‘‘ಏತೇ ರಾಗಗ್ಗಿಆದಯೋ ಇಧ ಚೇವ ಸಮ್ಪರಾಯೇ ಚ ಅನುದಹನ್ತೀ’’ತಿ ಅಜಾನನ್ತಾ ಪರಿಞ್ಞಾಭಿಸಮಯವಸೇನ ಪಹಾನಾಭಿಸಮಯವಸೇನ ಚ ಅಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತಾ. ಸಕ್ಕಾಯಾಭಿರತಾತಿ ಸಕ್ಕಾಯೇ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕೇ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಮಾನನನ್ದನಾಭಿರತಾ. ವಡ್ಢಯನ್ತೀತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನೇನ ವಡ್ಢಯನ್ತಿ ಆಚಿನನ್ತಿ. ನಿರಯನ್ತಿ ಅಟ್ಠವಿಧಂ ಮಹಾನಿರಯಂ, ಸೋಳಸವಿಧಂ ಉಸ್ಸದನಿರಯನ್ತಿ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ನಿರಯಂ. ತಿರಚ್ಛಾನಞ್ಚ ಯೋನಿಯೋತಿ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯೋ ಚ. ಅಸುರನ್ತಿ ಅಸುರಕಾಯಂ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಞ್ಚ ವಡ್ಢಯನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಏತ್ತಾವತಾ ರಾಗಗ್ಗಿಆದೀನಂ ಇಧ ಚೇವ ಸಮ್ಪರಾಯೇ ಚ ಅನುದಹನಭಾವದಸ್ಸನಮುಖೇನ ವಟ್ಟಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ನೇಸಂ ನಿಬ್ಬಾಪನೇನ ವಿವಟ್ಟಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಯೇ ಚ ರತ್ತಿನ್ದಿವಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಯುತ್ತಾತಿ ಭಾವನಾನುಯೋಗವಸೇನ ಯುತ್ತಾ. ಕತ್ಥ? ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ. ತೇನ ಅಞ್ಞಸಾಸನೇ ರಾಗಗ್ಗಿಆದೀನಂ ನಿಬ್ಬಾಪನಾಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಥಾ ಹಿ ಅನಞ್ಞಸಾಧಾರಣಂ ತೇಸಂ ನಿಬ್ಬಾಪನವಿಧಿಂ ಅಸುಭಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಸಙ್ಖೇಪೇನೇವ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

‘‘ತೇ ನಿಬ್ಬಾಪೇನ್ತಿ ರಾಗಗ್ಗಿಂ, ನಿಚ್ಚಂ ಅಸುಭಸಞ್ಞಿನೋ;

ದೋಸಗ್ಗಿಂ ಪನ ಮೇತ್ತಾಯ, ನಿಬ್ಬಾಪೇನ್ತಿ ನರುತ್ತಮಾ;

ಮೋಹಗ್ಗಿಂ ಪನ ಪಞ್ಞಾಯ, ಯಾಯಂ ನಿಬ್ಬೇಧಗಾಮಿನೀ’’ತಿ. –

ಆಹ. ತತ್ಥ ಅಸುಭಸಞ್ಞಿನೋತಿ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರವಸೇನ ಚೇವ ಉದ್ಧುಮಾತಕಾದಿವಸೇನ ಚ ಅಸುಭಭಾವನಾನುಯೋಗೇನ ಅಸುಭಸಞ್ಞಿನೋ. ಮೇತ್ತಾಯಾತಿ ‘‘ಸೋ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೩.೬೪, ೬೬) ವುತ್ತಾಯ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯ. ಏತ್ಥ ಚ ಅಸುಭಜ್ಝಾನಞ್ಚ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೇನ ರಾಗಗ್ಗಿದೋಸಗ್ಗೀನಂ ನಿಬ್ಬಾಪನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಪಞ್ಞಾಯಾತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾಸಹಿತಾಯ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಯಾಯಂ ನಿಬ್ಬೇಧಗಾಮಿನೀ’’ತಿ. ಸಾ ಹಿ ಕಿಲೇಸಕ್ಖನ್ಧಂ ವಿನಿವಿಜ್ಝನ್ತೀ ಗಚ್ಛತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ನಿಬ್ಬೇಧಗಾಮಿನೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅಸೇಸಂ ಪರಿನಿಬ್ಬನ್ತೀತಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೇನ ಅಸೇಸಂ ರಾಗಗ್ಗಿಆದಿಂ ನಿಬ್ಬಾಪೇತ್ವಾ ಸಉಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಠಿತಾ ಪಞ್ಞಾವೇಪುಲ್ಲಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ನಿಪಕಾ ಪುಬ್ಬೇವ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೇನ ಸಬ್ಬಸೋ ಕೋಸಜ್ಜಸ್ಸ ಸುಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಸಮಾಪಜ್ಜನೇನ ಅಕಿಲಾಸುಭಾವೇನ ಚ ರತ್ತಿನ್ದಿವಮತನ್ದಿತಾ ಚರಿಮಕಚಿತ್ತನಿರೋಧೇನ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಅಸೇಸಂ ಪರಿನಿಬ್ಬನ್ತಿ. ತತೋ ಚ ಅಸೇಸಂ ನಿಸ್ಸೇಸಂ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಂ ಅಚ್ಚಗುಂ ಅತಿಕ್ಕಮಂಸು.

ಏವಂ ಯೇ ರಾಗಗ್ಗಿಆದಿಕೇ ನಿಬ್ಬಾಪೇನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಅನುಪಾದಿಸೇಸನಿಬ್ಬಾನೇನ ನಿಬ್ಬುತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಗುಣೇಹಿ ಥೋಮೇನ್ತೋ ಓಸಾನಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅರಿಯದ್ದಸಾತಿ ಅರಿಯೇಹಿ ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ವಾ ಆರಕತ್ತಾ ಅರಿಯಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ಅರಿಯಂ ಚತುಸಚ್ಚಮೇವ ವಾ ದಿಟ್ಠವನ್ತೋತಿ ಅರಿಯದ್ದಸಾ. ವೇದಸ್ಸ ಮಗ್ಗಞಾಣಸ್ಸ, ತೇನ ವಾ ವೇದೇನ ಸಂಸಾರಸ್ಸ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ಗತಾತಿ ವೇದಗುನೋ. ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾಯಾತಿ ಸಮ್ಮದೇವ ಸಬ್ಬಂ ಆಜಾನಿತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಾದಿಂ ಖನ್ಧಾದಿಞ್ಚ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಚತುತ್ಥಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.