೫. ಉಪಪರಿಕ್ಖಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೪. ಪಞ್ಚಮೇ ತಥಾ ತಥಾತಿ ತೇನ ತೇನ ಪಕಾರೇನ. ಉಪಪರಿಕ್ಖೇಯ್ಯಾತಿ ವೀಮಂಸೇಯ್ಯ ಪರಿತುಲೇಯ್ಯ ಸಮ್ಮಸೇಯ್ಯ ವಾ. ಯಥಾ ಯಥಾಸ್ಸ ಉಪಪರಿಕ್ಖತೋತಿ ಯಥಾ ಯಥಾ ಅಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಉಪಪರಿಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ. ಬಹಿದ್ಧಾ ಚಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಅವಿಸಟನ್ತಿ ಬಹಿದ್ಧಾ ರೂಪಾದಿಆರಮ್ಮಣೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕವಿಕ್ಖೇಪಾಭಾವತೋ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಸಮಾಹಿತಂ, ತತೋ ಏವ ಅವಿಸಟಂ ಸಿಯಾ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇನ ಯೇನ ಪಕಾರೇನ ಇಮಸ್ಸ ಆರದ್ಧವಿಪಸ್ಸಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಉಪಪರಿಕ್ಖತೋ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸನ್ತಸ್ಸ ಪುಬ್ಬೇ ಸಮಾಹಿತಾಕಾರಸಲ್ಲಕ್ಖಣವಸೇನ ಸಮಥನಿಮಿತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ನಿರನ್ತರಂ ಸಮ್ಮಸನಞಾಣಂ ಪವತ್ತೇನ್ತಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ರೂಪಾದಿಆರಮ್ಮಣೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಂ ನ ಸಿಯಾ, ಅಚ್ಚಾರದ್ಧವೀರಿಯತಾಯ ಉದ್ಧಚ್ಚಪಕ್ಖಿಯಂ ನ ಸಿಯಾ, ತೇನ ತೇನ ಪಕಾರೇನ ಭಿಕ್ಖು ಉಪಪರಿಕ್ಖೇಯ್ಯ ಪರಿತುಲೇಯ್ಯಾತಿ. ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ ವೀರಿಯೇ ಮನ್ದಂ ವಹನ್ತೇ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಬಲವಭಾವತೋ ಕೋಸಜ್ಜಾಭಿಭವೇನ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಗೋಚರಜ್ಝತ್ತಸಙ್ಖಾತೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾರಮ್ಮಣೇ ಸಙ್ಕೋಚವಸೇನ ಠಿತತ್ತಾ ಸಣ್ಠಿತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ವೀರಿಯಸಮತಾಯ ಪನ ಯೋಜಿತಾಯ ಅಸಣ್ಠಿತಂ ಹೋತಿ ವೀಥಿಂ ಪಟಿಪನ್ನಂ. ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ಯಥಾಸ್ಸ ಉಪಪರಿಕ್ಖತೋ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಸಣ್ಠಿತಂ ಅಸ್ಸ, ವೀಥಿಪಟಿಪನ್ನಂ ಸಿಯಾ, ತಥಾ ತಥಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖೇಯ್ಯ. ಅನುಪಾದಾಯ ನ ಪರಿತಸ್ಸೇಯ್ಯಾತಿ ಯಥಾ ಯಥಾಸ್ಸ ಉಪಪರಿಕ್ಖತೋ ‘‘ಏತಂ ಮಮ, ಏಸೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಗ್ಗಾಹವಸೇನ ರೂಪಾದೀಸು ಕಞ್ಚಿ ಸಙ್ಖಾರಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ತತೋ ಏವ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಗ್ಗಾಹವಸೇನ ನ ಪರಿತಸ್ಸೇಯ್ಯ, ತಥಾ ತಥಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖೇಯ್ಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಥಂ ಪನ ಉಪಪರಿಕ್ಖತೋ ತಿವಿಧಮ್ಪೇತಂ ಸಿಯಾತಿ? ಉದ್ಧಚ್ಚಪಕ್ಖಿಯೇ ಕೋಸಜ್ಜಪಕ್ಖಿಯೇ ಚ ಧಮ್ಮೇ ವಜ್ಜೇನ್ತೋ ವೀರಿಯಸಮತಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಪುಬ್ಬೇವ ವಿಪಸ್ಸನುಪಕ್ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಸೋಧೇತ್ವಾ ಯಥಾ ಸಮ್ಮದೇವ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ವಿಪಸ್ಸನಾವೀಥಿಂ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾ ಸಮ್ಮಸತೋ.

ಇತಿ ಭಗವಾ ಚತುಸಚ್ಚಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಿಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಪಟಿಪದಾಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಆರದ್ಧಾಯ ಅಚ್ಚಾರದ್ಧವೀರಿಯಅತಿಸಿಥಿಲವೀರಿಯವಿಪಸ್ಸನುಪಕ್ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಸೋಧನೂಪಾಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತಥಾ ವಿಸೋಧಿತೇ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣೇ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಮಗ್ಗೇನ ಘಟೇತ್ವಾ ಸಕಲವಟ್ಟದುಕ್ಖಸಮತಿಕ್ಕಮಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಬಹಿದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ, ತಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಆಯತಿಂ ಜಾತಿಜರಾಮರಣದುಕ್ಖಸಮುದಯಸಮ್ಭವೋ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ, ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಏವಂ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಮಗ್ಗೇನ ಘಟೇತ್ವಾ ಮಗ್ಗಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗೇನ ಅನವಸೇಸತೋ ಕಿಲೇಸೇಸು ಖೀಣೇಸು ಆಯತಿಂ ಅನಾಗತೇ ಜಾತಿಜರಾಮರಣಸಕಲವಟ್ಟದುಕ್ಖಸಮುದಯಸಙ್ಖಾತೋ ಸಮ್ಭವೋ ಉಪ್ಪಾದೋ ಚ ನ ಹೋತಿ, ಜಾತಿಸಙ್ಖಾತೋ ವಾ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ ಜರಾಮರಣಸಙ್ಖಾತೋ ದುಕ್ಖಸಮ್ಭವೋ ಚ ನ ಹೋತಿ.

ಗಾಥಾಯಂ ಸತ್ತಸಙ್ಗಪ್ಪಹೀನಸ್ಸಾತಿ ತಣ್ಹಾಸಙ್ಗೋ, ದಿಟ್ಠಿಸಙ್ಗೋ, ಮಾನಸಙ್ಗೋ, ಕೋಧಸಙ್ಗೋ, ಅವಿಜ್ಜಾಸಙ್ಗೋ, ಕಿಲೇಸಸಙ್ಗೋ, ದುಚ್ಚರಿತಸಙ್ಗೋತಿ ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಸಙ್ಗಾನಂ ಪಹೀನತ್ತಾ ಸತ್ತಸಙ್ಗಪ್ಪಹೀನಸ್ಸ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಸತ್ತಾನುಸಯಾ ಏವ ಸತ್ತ ಸಙ್ಗಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ನೇತ್ತಿಚ್ಛಿನ್ನಸ್ಸಾತಿ ಛಿನ್ನಭವನೇತ್ತಿಕಸ್ಸ. ವಿಕ್ಖೀಣೋ ಜಾತಿಸಂಸಾರೋತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಜಾಯನವಸೇನ ಪವತ್ತಿಯಾ ಜಾತಿಹೇತುಕತ್ತಾ ಚ ಜಾತಿಭೂತೋ ಸಂಸಾರೋತಿ ಜಾತಿಸಂಸಾರೋ, ಸೋ ಭವನೇತ್ತಿಯಾ ಛಿನ್ನತ್ತಾ ವಿಕ್ಖೀಣೋ ಪರಿಕ್ಖೀಣೋ, ತತೋ ಏವ ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಪುನಬ್ಭವೋತಿ.

ಪಞ್ಚಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.