೩. ಸಙ್ಘಾಟಿಕಣ್ಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೨. ತತಿಯೇ ಸಙ್ಘಾಟಿಕಣ್ಣೇತಿ ಚೀವರಕೋಟಿಯಂ. ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಪರಾಮಸಿತ್ವಾ. ಅನುಬನ್ಧೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅನುಗತೋ ಭವೇಯ್ಯ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥೇನ ಮಯಾ ಪಾರುತಸ್ಸ ಸುಗತಮಹಾಚೀವರಸ್ಸ ಕಣ್ಣೇ ಪರಾಮಸನ್ತೋ ವಿಯ ಮಂ ಅನುಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಏವಂ ಮಯ್ಹಂ ಆಸನ್ನತರೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಪಾದೇ ಪಾದಂ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಮಮ ಪಾದೇ ಪಾದಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಪಾದುದ್ಧಾರಣಾನನ್ತರಂ ಅತ್ತನೋ ಪಾದಂ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ. ಉಭಯೇನಾಪಿ ‘‘ಠಾನಗಮನಾದೀಸು ಅವಿಜಹನ್ತೋ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಮಯ್ಹಂ ಸಮೀಪೇ ಏವ ವಿಹರೇಯ್ಯ ಚೇಪೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋ ಆರಕಾವ ಮಯ್ಹಂ, ಅಹಞ್ಚ ತಸ್ಸಾತಿ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಮಯಾ ವುತ್ತಂ ಪಟಿಪದಂ ಅಪೂರೇನ್ತೋ ಮಮ ದೂರೇಯೇವ, ಅಹಞ್ಚ ತಸ್ಸ ದೂರೇಯೇವ. ಏತೇನ ಮಂಸಚಕ್ಖುನಾ ತಥಾಗತದಸ್ಸನಂ ರೂಪಕಾಯಸಮೋಧಾನಞ್ಚ ಅಕಾರಣಂ, ಞಾಣಚಕ್ಖುನಾವ ದಸ್ಸನಂ ಧಮ್ಮಕಾಯಸಮೋಧಾನಮೇವ ಚ ಪಮಾಣನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಧಮ್ಮಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ನ ಪಸ್ಸತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ನ ಮಂ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ನವವಿಧೋ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೋ. ಸೋ ಚ ಅಭಿಜ್ಝಾದೀಹಿ ದೂಸಿತಚಿತ್ತೇನ ನ ಸಕ್ಕಾ ಪಸ್ಸಿತುಂ, ತಸ್ಮಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅದಸ್ಸನತೋ ಧಮ್ಮಕಾಯಞ್ಚ ನ ಪಸ್ಸತೀತಿ. ತಥಾ ಹಿ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಕಿಂ ತೇ, ವಕ್ಕಲಿ, ಇಮಿನಾ ಪೂತಿಕಾಯೇನ ದಿಟ್ಠೇನ? ಯೋ ಖೋ, ವಕ್ಕಲಿ, ಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸತಿ ಸೋ ಮಂ ಪಸ್ಸತಿ; ಯೋ ಮಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೩.೮೭).

‘‘ಧಮ್ಮಭೂತೋ ಬ್ರಹ್ಮಭೂತೋ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೦೩; ಪಟಿ. ಮ. ೩.೫) ಚ.

‘‘ಧಮ್ಮಕಾಯೋ ಇತಿಪಿ, ಬ್ರಹ್ಮಕಾಯೋ ಇತಿಪೀ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೩.೧೧೮) ಚ ಆದಿ.

ಯೋಜನಸತೇತಿ ಯೋಜನಸತೇ ಪದೇಸೇ, ಯೋಜನಸತಮತ್ಥಕೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತವಿಪರಿಯಾಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅರಿಯಮಗ್ಗಾಧಿಗಮವಸೇನ ಚಸ್ಸ ಅನಭಿಜ್ಝಾಲುಆದಿಭಾವೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

ಗಾಥಾಸು ಮಹಿಚ್ಛೋತಿ ಕಾಮೇಸು ತಿಬ್ಬಸಾರಾಗತಾಯ ಮಹಾಇಚ್ಛೋ. ವಿಘಾತವಾತಿ ಪದುಟ್ಠಮನಸಙ್ಕಪ್ಪತಾಯ ಸತ್ತೇಸು ಆಘಾತವಸೇನ ಮಹಿಚ್ಛತಾಯ ಇಚ್ಛಿತಾಲಾಭೇನ ಚ ವಿಘಾತವಾ. ಏಜಾನುಗೋತಿ ಏಜಾಸಙ್ಖಾತಾಯ ತಣ್ಹಾಯ ದಾಸೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ತಂ ಅನುಗಚ್ಛನ್ತೋ. ರಾಗಾದಿಕಿಲೇಸಪರಿಳಾಹಾಭಿಭವೇನ ಅನಿಬ್ಬುತೋ. ರೂಪಾದಿವಿಸಯಾನಂ ಅಭಿಕಙ್ಖನೇನ ಗಿದ್ಧೋ. ಪಸ್ಸ ಯಾವಞ್ಚ ಆರಕಾತಿ ಅನೇಜಸ್ಸ ನಿಬ್ಬುತಸ್ಸ ವೀತಗೇಧಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಓಕಾಸವಸೇನ ಸಮೀಪೇಪಿ ಸಮಾನೋ ಮಹಿಚ್ಛೋ ವಿಘಾತವಾ ಏಜಾನುಗೋ ಅನಿಬ್ಬುತೋ ಗಿದ್ಧೋ ಬಾಲಪುಥುಜ್ಜನೋ ಧಮ್ಮಸಭಾವತೋ ಯತ್ತಕಂ ದೂರೇ, ತಸ್ಸ ಸೋ ದೂರಭಾವೋ ಪಸ್ಸ, ವತ್ತುಮ್ಪಿ ನ ಸುಕರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –

‘‘ನಭಞ್ಚ ದೂರೇ ಪಥವೀ ಚ ದೂರೇ,

ಪಾರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ತಥಾಹು ದೂರೇ;

ತತೋ ಹವೇ ದೂರತರಂ ವದನ್ತಿ,

ಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮೋ ಅಸತಞ್ಚ ರಾಜಾ’’ತಿ. (ಅ. ನಿ. ೪.೪೭; ಜಾ. ೨.೨೧.೪೧೪);

ಧಮ್ಮಮಭಿಞ್ಞಾಯಾತಿ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಅಞ್ಞಾಯ ಞಾತತೀರಣಪರಿಞ್ಞಾಹಿ ಯಥಾರಹಂ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯಾತಿ ತಮೇವ ಧಮ್ಮಂ ಅಪರಭಾಗೇ ಮಗ್ಗಞಾಣೇನ ಪರಿಞ್ಞಾದಿವಸೇನ ಯಥಾಮರಿಯಾದಂ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಪಟಿವೇಧಬಾಹುಸಚ್ಚೇನ ಪಣ್ಡಿತೋ. ರಹದೋವ ನಿವಾತೇ ಚಾತಿ ನಿವಾತಟ್ಠಾನೇ ರಹದೋ ವಿಯ ಅನೇಜೋ ಕಿಲೇಸಚಲನರಹಿತೋ ಉಪಸಮ್ಮತಿ, ಯಥಾ ಸೋ ರಹದೋ ನಿವಾತಟ್ಠಾನೇ ವಾತೇನ ಅನಬ್ಭಾಹತೋ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನೋವ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಅಯಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಥಾಪಿ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಕಿಲೇಸೋ ಕಿಲೇಸಚಲನರಹಿತೋ ಅರಹತ್ತಫಲಸಮಾಧಿನಾ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ, ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಉಪಸನ್ತಸಭಾವೋವ ಹೋತಿ. ಅನೇಜೋತಿ ಸೋ ಏವಂ ಅನೇಜಾದಿಸಭಾವೋ ಅರಹಾ ಅನೇಜಾದಿಸಭಾವಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಓಕಾಸತೋ ದೂರೇಪಿ ಸಮಾನೋ ಧಮ್ಮಸಭಾವತೋ ಅದೂರೇ ಸನ್ತಿಕೇ ಏವಾತಿ.

ತತಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.