೮. ಅನ್ಧಕರಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೭. ಅಟ್ಠಮೇ ಅಕುಸಲವಿತಕ್ಕಾತಿ ಅಕೋಸಲ್ಲಸಮ್ಭೂತಾ ವಿತಕ್ಕಾ. ಅನ್ಧಕರಣಾತಿಆದೀಸು ಯಸ್ಸ ಸಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತಂ ಯಥಾಭೂತದಸ್ಸನನಿವಾರಣೇನ ಅನ್ಧಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಅನ್ಧಕರಣಾ. ನ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಅಚಕ್ಖುಕರಣಾ. ಅಞ್ಞಾಣಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಅಞ್ಞಾಣಕರಣಾ. ಪಞ್ಞಾನಿರೋಧಿಕಾತಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಾಪಞ್ಞಾ, ಝಾನಪಞ್ಞಾ, ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾತಿ ಇಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಪಞ್ಞಾ ಅಪ್ಪವತ್ತಿಕರಣೇನ ನಿರೋಧೇನ್ತೀತಿ ಪಞ್ಞಾನಿರೋಧಿಕಾ. ಅನಿಟ್ಠಫಲದಾಯಕತ್ತಾ ದುಕ್ಖಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ವಿಘಾತಸ್ಸ ಪಕ್ಖೇ ವತ್ತನ್ತೀತಿ ವಿಘಾತಪಕ್ಖಿಕಾ. ಕಿಲೇಸನಿಬ್ಬಾನಂ ನ ಸಂವತ್ತಯನ್ತೀತಿ ಅನಿಬ್ಬಾನಸಂವತ್ತನಿಕಾ.

ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋತಿ ಕಾಮಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋ. ಸೋ ಹಿ ಕಿಲೇಸಕಾಮಸಹಿತೋ ಹುತ್ವಾ ವತ್ಥುಕಾಮೇಸು ಪವತ್ತತಿ. ಬ್ಯಾಪಾದಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋ ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ. ವಿಹಿಂಸಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ. ಇಮೇ ದ್ವೇ ಚ ಸತ್ತೇಸುಪಿ ಸಙ್ಖಾರೇಸುಪಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋ ಹಿ ಪಿಯಮನಾಪೇ ಸತ್ತೇ ವಾ ಸಙ್ಖಾರೇ ವಾ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ ಅಪ್ಪಿಯೇ ಅಮನಾಪೇ ಸತ್ತೇ ವಾ ಸಙ್ಖಾರೇ ವಾ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಓಲೋಕನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ನಾಸನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ ಸಙ್ಖಾರೇಸು ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾಪೇತಬ್ಬಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ‘‘ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಹಞ್ಞನ್ತು ವಾ ಬಜ್ಝನ್ತು ವಾ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತು ವಾ ವಿನಸ್ಸನ್ತು ವಾ ಮಾ ವಾ ಅಹೇಸು’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತನಕಾಲೇ ಪನ ಸತ್ತೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ.

ಇಮೇಯೇವ ಪನ ಕಾಮಸಙ್ಕಪ್ಪಾದಯೋ. ಅತ್ಥತೋ ಹಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದೀನಂ ಕಾಮಸಙ್ಕಪ್ಪಾದೀನಞ್ಚ ನಾನಾಕರಣಂ ನತ್ಥಿ, ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಪನ ಸಞ್ಞಾದಯೋ ಕಾಮಸಞ್ಞಾದಯೋ. ಕಾಮಧಾತುಆದೀನಂ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಪಾಳಿಯಂ –

‘‘ಕಾಮಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ತಕ್ಕೋ ವಿತಕ್ಕೋ…ಪೇ… ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಕಾಮಧಾತು, ಸಬ್ಬೇಪಿ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಕಾಮಧಾತು. ಬ್ಯಾಪಾದಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ತಕ್ಕೋ ವಿತಕ್ಕೋ…ಪೇ… ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಬ್ಯಾಪಾದಧಾತು. ದಸಸು ಆಘಾತವತ್ಥೂಸು ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಆಘಾತೋ ಪಟಿಘಾತೋ…ಪೇ… ಅನತ್ತಮನತಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಬ್ಯಾಪಾದಧಾತು. ವಿಹಿಂಸಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ತಕ್ಕೋ ವಿತಕ್ಕೋ ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ವಿಹಿಂಸಾಧಾತು. ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪಾಣಿನಾ ವಾ ಲೇಡ್ಡುನಾ ವಾ ದಣ್ಡೇನ ವಾ ಸತ್ಥೇನ ವಾ ರಜ್ಜುಯಾ ವಾ ಅಞ್ಞತರಞ್ಞತರೇನ ಸತ್ತೇ ವಿಹೇಠೇತಿ, ಅಯಂ ವಿಹಿಂಸಾಧಾತೂ’’ತಿ (ವಿಭ. ೧೮೨, ೯೧೦) –

ಆಗತತ್ತಾ ವಿಸೇಸೋ ಲಬ್ಭತಿ.

ತತ್ಥ ದ್ವೇ ಕಥಾ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಿಕಾ ಚ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಾ ಚ. ತತ್ಥ ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಗಹಿತಾಯ ಇತರಾ ದ್ವೇಪಿ ಗಹಿತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ತತೋ ಪನ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಅಯಂ ಬ್ಯಾಪಾದಧಾತು, ಅಯಂ ವಿಹಿಂಸಾಧಾತೂತಿ ದಸ್ಸೇತೀತಿ ಅಯಂ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಿಕಾ ನಾಮ. ಕಾಮಧಾತುಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಪನ ಭಗವಾ ಬ್ಯಾಪಾದಧಾತುಂ ಬ್ಯಾಪಾದಧಾತುಟ್ಠಾನೇ, ವಿಹಿಂಸಾಧಾತುಂ ವಿಹಿಂಸಾಧಾತುಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾವ ಅವಸೇಸಂ ಕಾಮಧಾತು ನಾಮಾತಿ ಕಥೇಸೀತಿ ಅಯಂ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಕಥಾ ನಾಮ.

ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇ ವುತ್ತವಿಪರಿಯಾಯೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ನೇಕ್ಖಮ್ಮಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋ ನೇಕ್ಖಮ್ಮವಿತಕ್ಕೋ. ಸೋ ಅಸುಭಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಕಾಮಾವಚರೋ ಹೋತಿ, ಅಸುಭಜ್ಝಾನೇ ರೂಪಾವಚರೋ, ತಂ ಝಾನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನಮಗ್ಗಫಲಕಾಲೇ ಲೋಕುತ್ತರೋ. ಅಬ್ಯಾಪಾದಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋ ಅಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ. ಸೋ ಮೇತ್ತಾಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಕಾಮಾವಚರೋ ಹೋತಿ, ಮೇತ್ತಾಝಾನೇ ರೂಪಾವಚರೋ, ತಂ ಝಾನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನಮಗ್ಗಫಲಕಾಲೇ ಲೋಕುತ್ತರೋ. ಅವಿಹಿಂಸಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋ ಅವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ. ಸೋ ಕರುಣಾಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಕಾಮಾವಚರೋ, ಕರುಣಾಜ್ಝಾನೇ ರೂಪಾವಚರೋ, ತಂ ಝಾನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನಮಗ್ಗಫಲಕಾಲೇ ಲೋಕುತ್ತರೋ. ಯದಾ ಪನ ಅಲೋಭೋ ಸೀಸಂ ಹೋತಿ, ತದಾ ಇತರೇ ದ್ವೇ ತದನ್ವಾಯಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ. ಯದಾ ಮೇತ್ತಾ ಸೀಸಂ ಹೋತಿ, ತದಾ ಇತರೇ ದ್ವೇ ತದನ್ವಾಯಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ. ಯದಾ ಕರುಣಾ ಸೀಸಂ ಹೋತಿ, ತದಾ ಇತರೇ ದ್ವೇ ತದನ್ವಾಯಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ.

ಇಮೇಯೇವ ಪನ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸಙ್ಕಪ್ಪಾದಯೋ. ಅತ್ಥತೋ ಹಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮವಿತಕ್ಕಾದೀನಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸಙ್ಕಪ್ಪಾದೀನಞ್ಚ ನಾನಾಕರಣಂ ನತ್ಥಿ, ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಪನ ಸಞ್ಞಾದಯೋ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸಞ್ಞಾದಯೋ. ನೇಕ್ಖಮ್ಮಧಾತುಆದೀನಂ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಪಾಳಿಯಂ –

‘‘ನೇಕ್ಖಮ್ಮಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ತಕ್ಕೋ ವಿತಕ್ಕೋ ಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಧಾತು, ಸಬ್ಬೇಪಿ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಧಾತು. ಅಬ್ಯಾಪಾದಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ತಕ್ಕೋ ವಿತಕ್ಕೋ ಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅಬ್ಯಾಪಾದಧಾತು. ಯಾ ಸತ್ತೇಸು ಮೇತ್ತಿ ಮೇತ್ತಾಯನಾ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅಬ್ಯಾಪಾದಧಾತು. ಅವಿಹಿಂಸಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ತಕ್ಕೋ ವಿತಕ್ಕೋ ಸಙ್ಕಪ್ಪೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅವಿಹಿಂಸಾಧಾತು. ಯಾ ಸತ್ತೇಸು ಕರುಣಾ ಕರುಣಾಯನಾ ಕರುಣಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅವಿಹಿಂಸಾಧಾತೂ’’ತಿ. (ವಿಭ. ೧೮೨) –

ಆಗತತ್ತಾ ವಿಸೇಸೋ ಲಬ್ಭತಿ. ಇಧಾಪಿ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಿಕಾ, ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಾತಿ ದ್ವೇ ಕಥಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಗಾಥಾಸು ವಿತಕ್ಕಯೇತಿ ವಿತಕ್ಕೇಯ್ಯ. ನಿರಾಕರೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಾನತೋ ನೀಹರೇಯ್ಯ ವಿನೋದೇಯ್ಯ, ಪಜಹೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸವೇ ವಿತಕ್ಕಾನಿ ವಿಚಾರಿತಾನಿ, ಸಮೇತಿ ವುಟ್ಠೀವ ರಜಂ ಸಮೂಹತನ್ತಿ ಯಥಾ ನಾಮ ಗಿಮ್ಹಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಮಾಸೇ ಪಥವಿಯಂ ಸಮೂಹತಂ ಸಮನ್ತತೋ ಉಟ್ಠಿತಂ ರಜಂ ಮಹತೋ ಅಕಾಲಮೇಘಸ್ಸ ವಸ್ಸತೋ ವುಟ್ಠಿ ಠಾನಸೋ ವೂಪಸಮೇತಿ, ಏವಮೇವ ಸೋ ಯೋಗಾವಚರೋ ವಿತಕ್ಕಾನಿ ಮಿಚ್ಛಾವಿತಕ್ಕೇ ಚ ವಿಚಾರಿತಾನಿ ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತವಿಚಾರೇ ಚ ಸಮೇತಿ ವೂಪಸಮೇತಿ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದತಿ. ತಥಾಭೂತೋ ಚ ವಿತಕ್ಕೂಪಸಮೇನ ಚೇತಸಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಮಿಚ್ಛಾವಿತಕ್ಕಾನಂ ಉಪಸಮನತೋ ವಿತಕ್ಕೂಪಸಮೇನ ಅರಿಯಮಗ್ಗಚಿತ್ತೇನ. ಇಧೇವ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ, ಸನ್ತಿಪದಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ಸಮಜ್ಝಗಾ ಸಮಧಿಗತೋ ಹೋತೀತಿ.

ಅಟ್ಠಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.