೧೦. ದೇವದತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೯. ದಸಮೇ ತೀಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸದ್ಧಮ್ಮೇಹಿ ಅಭಿಭೂತೋತಿ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ದೇವದತ್ತೇ ಹಿ ಅವೀಚಿಮಹಾನಿರಯಂ ಪವಿಟ್ಠೇ ದೇವದತ್ತಪಕ್ಖಿಯಾ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಚ ‘‘ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಅಭಿಸಪಿತೋ ದೇವದತ್ತೋ ಪಥವಿಂ ಪವಿಟ್ಠೋ’’ತಿ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖಿಂಸು. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸಾಸನೇ ಅನಭಿಪ್ಪಸನ್ನಾ ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಸಿಯಾ ನು ಖೋ ಏತದೇವಂ, ಯಥಾ ಇಮೇ ಭಣನ್ತೀ’’ತಿ ಆಸಙ್ಕಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸುಂ. ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅಥ ಭಗವಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಾ ಕಸ್ಸಚಿ ಅಭಿಸಪಂ ದೇನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ದೇವದತ್ತೋ ಮಯಾ ಅಭಿಸಪಿತೋ, ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮೇನೇವ ನಿರಯಂ ಪವಿಟ್ಠೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಸಂ ಮಿಚ್ಛಾಗಾಹಂ ಪಟಿಸೇಧೇನ್ತೋ ಇಮಾಯ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಇದಂ ಸುತ್ತಂ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಅಸದ್ಧಮ್ಮೇಹೀತಿ ಅಸತಂ ಧಮ್ಮೇಹಿ, ಅಸನ್ತೇಹಿ ವಾ ಧಮ್ಮೇಹಿ. ಅತೇಕಿಚ್ಛೋತಿ ಬುದ್ಧೇಹಿಪಿ ಅನಿವತ್ತನೀಯತ್ತಾ ಅವೀಚಿನಿಬ್ಬತ್ತಿಯಾ ತಿಕಿಚ್ಛಾಭಾವತೋ ಅತೇಕಿಚ್ಛೋ, ಅತಿಕಿಚ್ಛನೀಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಸನ್ತಗುಣಸಮ್ಭಾವನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಪವತ್ತಾ ಪಾಪಾ ಇಚ್ಛಾ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಪಾಪಿಚ್ಛೋ, ತಸ್ಸ ಭಾವೋ ಪಾಪಿಚ್ಛತಾ, ತಾಯ. ‘‘ಅಹಂ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸಙ್ಘಂ ಪರಿಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಇಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ. ಕೋಕಾಲಿಕಾದಯೋ ಪಾಪಾ ಲಾಮಕಾ ಮಿತ್ತಾ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಪಾಪಮಿತ್ತೋ, ತಸ್ಸ ಭಾವೋ ಪಾಪಮಿತ್ತತಾ, ತಾಯ. ಉತ್ತರಿಕರಣೀಯೇತಿ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾಹಿ ಉತ್ತರಿಕರಣೀಯೇ ಅಧಿಗನ್ತಬ್ಬೇ ಮಗ್ಗಫಲೇ ಅನಧಿಗತೇ ಸತಿ ಏವ, ತಂ ಅನಧಿಗನ್ತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಓರಮತ್ತಕೇನಾತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇನ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾಮತ್ತೇನ. ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮೇನಾತಿ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾಧಿಗಮೇನ. ಅನ್ತರಾತಿ ವೇಮಜ್ಝೇ. ವೋಸಾನಂ ಆಪಾದೀತಿ ಅಕತಕಿಚ್ಚೋವ ಸಮಾನೋ ‘‘ಕತಕಿಚ್ಚೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಸಮಣಧಮ್ಮತೋ ವಿಗಮಂ ಆಪಜ್ಜಿ. ಇತಿ ಭಗವಾ ಇಮಿನಾ ಸುತ್ತೇನ ವಿಸೇಸತೋ ಪುಥುಜ್ಜನಭಾವೇ ಆದೀನವಂ ಪಕಾಸೇಸಿ ಭಾರಿಯೋ ಪುಥುಜ್ಜನಭಾವೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾಪರಿಯೋಸಾನಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾಪಿ ಅನೇಕಾನತ್ಥಾವಹಂ ನಾನಾವಿಧಂ ದುಕ್ಖಹೇತುಂ ಅಸನ್ತಗುಣಸಮ್ಭಾವನಂ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸಗ್ಗಂ ಆಲಸಿಯಾನುಯೋಗಞ್ಚ ಅವಿಜಹನ್ತೋ ಅವೀಚಿಮ್ಹಿ ಕಪ್ಪಟ್ಠಿಯಂ ಅತೇಕಿಚ್ಛಂ ಕಿಬ್ಬಿಸಂ ಪಸವಿಸ್ಸತೀತಿ.

ಗಾಥಾಸು ಮಾತಿ ಪಟಿಸೇಧೇ ನಿಪಾತೋ. ಜಾತೂತಿ ಏಕಂಸೇನ. ಕೋಚೀತಿ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಕವಚನಂ. ಲೋಕಸ್ಮಿನ್ತಿ ಸತ್ತಲೋಕೇ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸತ್ತಲೋಕೇ ಕೋಚಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಏಕಂಸೇನ ಪಾಪಿಚ್ಛೋ ಮಾ ಹೋತೂ’’ತಿ. ತದಮಿನಾಪಿ ಜಾನಾಥ, ಪಾಪಿಚ್ಛಾನಂ ಯಥಾ ಗತೀತಿ ಪಾಪಿಚ್ಛಾನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಯಥಾ ಗತಿ ಯಾದಿಸೀ ನಿಪ್ಫತ್ತಿ, ಯಾದಿಸೋ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯೋ, ತಂ ಇಮಿನಾಪಿ ಕಾರಣೇನ ಜಾನಾಥಾತಿ ದೇವದತ್ತಂ ನಿದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಸಮಞ್ಞಾತೋತಿ ಪರಿಯತ್ತಿಬಾಹುಸಚ್ಚೇನ ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಞಾತೋ. ಭಾವಿತತ್ತೋತಿ ಸಮ್ಮತೋತಿ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾಹಿ ಭಾವಿತಚಿತ್ತೋತಿ ಸಮ್ಭಾವಿತೋ. ತಥಾ ಹಿ ಸೋ ಪುಬ್ಬೇ ‘‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಗೋಧಿಪುತ್ತೋ, ಮಹಾನುಭಾವೋ ಗೋಧಿಪುತ್ತೋ’’ತಿ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನಾಪಿ ಪಸಂಸಿತೋ ಅಹೋಸಿ. ಜಲಂವ ಯಸಸಾ ಅಟ್ಠಾ, ದೇವದತ್ತೋತಿ ವಿಸ್ಸುತೋತಿ ಅತ್ತನೋ ಕಿತ್ತಿಯಾ ಪರಿವಾರೇನ ಜಲನ್ತೋ ವಿಯ ಓಭಾಸೇನ್ತೋ ವಿಯ ಠಿತೋ ದೇವದತ್ತೋತಿ ಏವಂ ವಿಸ್ಸುತೋ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ. ‘‘ಮೇ ಸುತ್ತ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಮಯಾ ಸುತಂ ಸುತಮತ್ತಂ, ಕತಿಪಾಹೇನೇವ ಅತಥಾಭೂತತ್ತಾ ತಸ್ಸ ತಂ ಪಣ್ಡಿಚ್ಚಾದಿ ಸವನಮತ್ತಮೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸೋ ಸಮಾನಮನುಚಿಣ್ಣೋ, ಆಸಜ್ಜ ನಂ ತಥಾಗತನ್ತಿ ಸೋ ಏವಂಭೂತೋ ದೇವದತ್ತೋ ‘‘ಬುದ್ಧೋಪಿ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ, ಬುದ್ಧೋಪಿ ಸಮಣೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ಸಮಣೋ, ಬುದ್ಧೋಪಿ ಇದ್ಧಿಮಾ, ಅಹಮ್ಪಿ ಇದ್ಧಿಮಾ, ಬುದ್ಧೋಪಿ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕೋ, ಬುದ್ಧೋಪಿ ದಿಬ್ಬಸೋತಕೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ದಿಬ್ಬಸೋತಕೋ, ಬುದ್ಧೋಪಿ ಚೇತೋಪರಿಯಞಾಣಲಾಭೀ, ಅಹಮ್ಪಿ ಚೇತೋಪರಿಯಞಾಣಲಾಭೀ, ಬುದ್ಧೋಪಿ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ಧಮ್ಮೇ ಜಾನಾತಿ, ಅಹಮ್ಪಿ ತೇ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಮಾಣಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಅತ್ತನಾ ಸಮಸಮಟ್ಠಪನೇನ ಸಮಾನಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೋ ‘‘ಇದಾನಾಹಂ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪರಿಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಭಿಮಾರಪಯೋಜನಾ ತಥಾಗತಂ ಆಸಜ್ಜ ಆಸಾದೇತ್ವಾ ವಿಹೇಠೇತ್ವಾ. ‘‘ಪಮಾದಮನುಜೀನೋ’’ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ ‘‘ವುತ್ತನಯೇನ ಪಮಾದಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೋ ಪಮಾದಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಯುಗಗ್ಗಾಹಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೇನ ಸಹೇವ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾಹಿ ಅನುಜೀನೋ ಪರಿಹೀನೋ’’ತಿ. ಅವೀಚಿನಿರಯಂ ಪತ್ತೋ, ಚತುದ್ವಾರಂ ಭಯಾನಕನ್ತಿ ಜಾಲಾನಂ ತತ್ಥ ಉಪ್ಪನ್ನಸತ್ತಾನಂ ವಾ ನಿರನ್ತರತಾಯ ‘‘ಅವೀಚೀ’’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮಂ ಚತೂಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಚತುಮಹಾದ್ವಾರಯೋಗೇನ ಚತುದ್ವಾರಂ ಅತಿಭಯಾನಕಂ ಮಹಾನಿರಯಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣವಸೇನ ಪತ್ತೋ. ತಥಾ ಹಿ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಚತುಕ್ಕಣ್ಣೋ ಚತುದ್ವಾರೋ, ವಿಭತ್ತೋ ಭಾಗಸೋ ಮಿತೋ;

ಅಯೋಪಾಕಾರಪರಿಯನ್ತೋ, ಅಯಸಾ ಪಟಿಕುಜ್ಜಿತೋ.

‘‘ತಸ್ಸ ಅಯೋಮಯಾ ಭೂಮಿ, ಜಲಿತಾ ತೇಜಸಾ ಯುತಾ;

ಸಮನ್ತಾ ಯೋಜನಸತಂ, ಫರಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ ಸಬ್ಬದಾ’’ತಿ. (ಮ. ನಿ. ೩.೨೫೦; ಅ. ನಿ. ೩.೩೬; ಪೇ. ವ. ೬೯೩-೬೯೪; ಜಾ. ೨.೧೯.೮೬-೮೭);

ಅದುಟ್ಠಸ್ಸಾತಿ ಅದುಟ್ಠಚಿತ್ತಸ್ಸ. ದುಬ್ಭೇತಿ ದೂಸೇಯ್ಯ. ತಮೇವ ಪಾಪಂ ಫುಸತೀತಿ ತಮೇವ ಅದುಟ್ಠದುಬ್ಭಿಂ ಪಾಪಪುಗ್ಗಲಂ ಪಾಪಂ ನಿಹೀನಂ ಪಾಪಫಲಂ ಫುಸತಿ ಪಾಪುಣಾತಿ ಅಭಿಭವತಿ. ಭೇಸ್ಮಾತಿ ವಿಪುಲಭಾವೇನ ಗಮ್ಭೀರಭಾವೇನ ಚ ಭಿಂಸಾಪೇನ್ತೋ ವಿಯ, ವಿಪುಲಗಮ್ಭೀರೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಾದೇನಾತಿ ದೋಸೇನ. ವಿಹಿಂಸತೀತಿ ಬಾಧತಿ ಆಸಾದೇತಿ. ವಾದೋ ತಮ್ಹಿ ನ ರೂಹತೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಥಾಗತೇ ಪರೇನ ಆರೋಪಿಯಮಾನೋ ದೋಸೋ ನ ರುಹತಿ, ನ ತಿಟ್ಠತಿ, ವಿಸಕುಮ್ಭೋ ವಿಯ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ, ನ ತಸ್ಸ ವಿಕಾರಂ ಜನೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ಛಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪಾಪಿಚ್ಛತಾದಿಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ನಿರಯೂಪಗಭಾವದಸ್ಸನೇನ ದುಕ್ಖತೋ ಅಪರಿಮುತ್ತತಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖಧಮ್ಮಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ತಾದಿಸಂ ಮಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಓಸಾನಗಾಥಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಮಗ್ಗಾನುಗೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಮಗ್ಗಂ ಅನುಗತೋ ಸಮ್ಮಾ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾದಿಗುಣಸಮನ್ನಾಗಮೇನ ಸಕಲವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಖಯಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ಪಾಪುಣೇಯ್ಯ. ತಾದಿಸಂ ಬುದ್ಧಂ ವಾ ಬುದ್ಧಸಾವಕಂ ವಾ ಪಣ್ಡಿತೋ ಸಪ್ಪಞ್ಞೋ, ಅತ್ತನೋ ಮಿತ್ತಂ ಕುಬ್ಬೇಥ ತೇನ ಮೇತ್ತಿಕಂ ಕರೇಯ್ಯ, ತಞ್ಚ ಸೇವೇಯ್ಯ ತಮೇವ ಪಯಿರುಪಾಸೇಯ್ಯಾತಿ.

ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಗ್ಗೇ ಛಟ್ಠಸತ್ತಮಸುತ್ತೇಸು ವಿವಟ್ಟಂ ಕಥಿತಂ, ಇತರೇಸು ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಂ ಕಥಿತಂ.

ದಸಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಚತುತ್ಥವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.