೯. ಧಾತುಸೋಸಂಸನ್ದನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೮. ನವಮೇ ಧಾತುಸೋತಿ ಧಾತುತೋ. ಧಾತೂತಿ ಚ ಅಜ್ಝಾಸಯಧಾತು ಅಜ್ಝಾಸಯಸಭಾವೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ, ಯೋ ಅಧಿಮುತ್ತೀತಿಪಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸಂಸನ್ದನ್ತೀತಿ ತಾಯ ಧಾತುಸಭಾಗತಾಯ ಯಥಾಧಾತು ಯಥಾಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಅಲ್ಲೀಯನ್ತಿ ಏಕತೋ ಹೋನ್ತಿ. ಸಮೇನ್ತೀತಿ ತಾಯ ಏವ ಸಮಾನಜ್ಝಾಸಯತಾಯ ಏಕಚಿತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಸಮಾಗಚ್ಛನ್ತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಭಜನ್ತಿ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತಿ, ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಭಾವಖನ್ತಿದಿಟ್ಠಿಯೋ ವಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಮೇ ಕರೋನ್ತಾ ಪವತ್ತನ್ತಿ. ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಕಾತಿ ಹೀನೇ ಕಾಮಗುಣಾದಿಕೇ ಅಧಿಮುತ್ತಿ ಏತೇಸನ್ತಿ ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಕಾ, ಹೀನಜ್ಝಾಸಯಾ. ಕಲ್ಯಾಣಾಧಿಮುತ್ತಿಕಾತಿ ಕಲ್ಯಾಣೇ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾದಿಕೇ ಅಧಿಮುತ್ತಿ ಏತೇಸನ್ತಿ ಕಲ್ಯಾಣಾಧಿಮುತ್ತಿಕಾ, ಪಣೀತಜ್ಝಾಸಯಾ. ಸಚೇ ಹಿ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾ ನ ಸೀಲವನ್ತೋ, ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾ ಚ ಸೀಲವನ್ತೋ, ತೇ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇಪಿ ನ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತಿ, ಅತ್ತನೋ ಸದಿಸೇ ಸಾರುಪ್ಪಭಿಕ್ಖೂಯೇವ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾ ಸೀಲವನ್ತೋ, ಇತರೇ ನ ಸೀಲವನ್ತೋ, ತೇಪಿ ನ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತಿ, ಅತ್ತನೋ ಸದಿಸೇ ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಕೇಯೇವ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತಿ. ಏವಂ ಉಪಸಙ್ಕಮನಂ ಪನ ನ ಕೇವಲಂ ಏತರಹಿ ಏವ, ಅಥ ಖೋ ಅತೀತಾನಾಗತೇಪೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅತೀತಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಸಙ್ಖೇಪತೋ ಸಂಕಿಲೇಸಧಮ್ಮೇಸು ಅಭಿನಿವಿಟ್ಠಾ ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಕಾ, ವೋದಾನಧಮ್ಮೇಸು ಅಭಿನಿವಿಟ್ಠಾ ಕಲ್ಯಾಣಾಧಿಮುತ್ತಿಕಾ.

ಇದಂ ಪನ ದುಸ್ಸೀಲಾನಂ ದುಸ್ಸೀಲಸೇವನಮೇವ, ಸೀಲವನ್ತಾನಂ ಸೀಲವನ್ತಸೇವನಮೇವ, ದುಪ್ಪಞ್ಞಾನಂ ದುಪ್ಪಞ್ಞಸೇವನಮೇವ, ಪಞ್ಞವನ್ತಾನಂ ಪಞ್ಞವನ್ತಸೇವನಮೇವ ಕೋ ನಿಯಾಮೇತೀತಿ? ಅಜ್ಝಾಸಯಧಾತು ನಿಯಾಮೇತಿ. ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಂ ಚರನ್ತಿ. ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಬಹುಂ ಭತ್ತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಪತ್ತಾನಿ ಪೂರೇತ್ವಾ ‘‘ಯಥಾಸಭಾಗಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸುಂ. ಭಿಕ್ಖೂ ಆಹಂಸು ‘‘ಆವುಸೋ, ಮನುಸ್ಸಾ ಧಾತುಸಂಯುತ್ತಕಮ್ಮೇ ಪಯೋಜೇನ್ತೀ’’ತಿ. ಏವಂ ಅಜ್ಝಾಸಯಧಾತು ನಿಯಾಮೇತೀತಿ. ಧಾತುಸಂಯುತ್ತೇನ ಅಯಮತ್ಥೋ ದೀಪೇತಬ್ಬೋ – ಗಿಜ್ಝಕೂಟಪಬ್ಬತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಗಿಲಾನಸೇಯ್ಯಾಯ ನಿಪನ್ನೋ ಭಗವಾ ಆರಕ್ಖತ್ಥಾಯ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ವಸನ್ತೇಸು ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾದೀಸು ಏಕಮೇಕಂ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಚಙ್ಕಮನ್ತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ ‘‘ಪಸ್ಸಥ ನೋ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಸಮ್ಬಹುಲೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಚಙ್ಕಮನ್ತನ್ತಿ. ಏವಂ, ಭನ್ತೇ. ಸಬ್ಬೇ ಖೋ ಏತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಮಹಾಪಞ್ಞಾ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೨.೯೯) ಸಬ್ಬಂ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬಂ.

ಗಾಥಾಸು ಸಂಸಗ್ಗಾತಿ ಸಂಕಿಲೇಸತೋ ಸಹವಾಸಾದಿವಸೇನ ಸಮಾಯೋಗತೋ, ಅಥ ವಾ ದಸ್ಸನಸಂಸಗ್ಗೋ, ಸವನಸಂಸಗ್ಗೋ, ಸಮುಲ್ಲಾಪಸಂಸಗ್ಗೋ, ಸಮ್ಭೋಗಸಂಸಗ್ಗೋ, ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗೋತಿ ಏವಂ ಪಞ್ಚವಿಧೇ ಸಂಸಗ್ಗೇ ಯತೋ ಕುತೋಚಿ ಸಂಸಗ್ಗತೋ. ವನಥೋ ಜಾತೋತಿ ಕಿಲೇಸೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಮಗ್ಗೇನ ಅಸಮೂಹತೋ. ಅಸಂಸಗ್ಗೇನ ಛಿಜ್ಜತೀತಿ ಸಂಸಗ್ಗಪಟಿಕ್ಖೇಪೇನ ಕಾಯವಿವೇಕಾದಿನಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಛಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪುನ ಅಚ್ಚನ್ತಾಸಂಸಗ್ಗೇನ ಸಮುಚ್ಛೇದವಿವೇಕೇನ ಛಿಜ್ಜತಿ ಪಹೀಯತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮುದಯೋ ಅತ್ಥಙ್ಗಮೋ ಚ ದಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ.

ಯಸ್ಮಾ ಪನ ತೇ ಸಂಸಗ್ಗಾ ತೇ ಚ ಕಿಲೇಸಾ ಕೋಸಜ್ಜವಸೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಚೇವ ವಡ್ಢನ್ತಿ ಚ, ನ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭವಸೇನ, ತಸ್ಮಾ ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಕೇ ಕುಸೀತಪುಗ್ಗಲೇ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಕಲ್ಯಾಣಾಧಿಮುತ್ತಿಕೇ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೇ ಸೇವನ್ತೇನ ಅಸಂಸಗ್ಗೇನ ಸಂಸಗ್ಗಜೋ ವನಥೋ ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯಥಾವುತ್ತಮತ್ಥಂ ವಿತ್ಥಾರತೋ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಕುಸೀತಸೇವನಾಯ ತಾವ ಆದೀನವಂ ಪಕಾಸೇತುಂ ‘‘ಪರಿತ್ತಂ ದಾರು’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ.

ತತ್ಥ ಪರಿತ್ತಂ ದಾರುನ್ತಿ ಖುದ್ದಕಂ ಕಟ್ಠಮಯಂ ಕುಲ್ಲಂ. ಯಥಾ ಸೀದೇ ಮಹಣ್ಣವೇತಿ ಯಥಾ ಖುದ್ದಕಂ ಕುಲ್ಲಂ ಆರುಹಿತ್ವಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ತರಿತುಕಾಮೋ ತೀರಂ ಅಪ್ಪತ್ವಾ ಸಮುದ್ದಮಜ್ಝೇಯೇವ ಸೀದೇಯ್ಯ, ಪತಿತ್ವಾ ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಭಕ್ಖೋ ಭವೇಯ್ಯ. ಏವಂ ಕುಸೀತಂ ಆಗಮ್ಮ, ಸಾಧುಜೀವೀಪಿ ಸೀದತೀತಿ ಏವಮೇವ ಕುಸೀತಂ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭರಹಿತಂ ಕಿಲೇಸವಸಿಕಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ತೇನ ಕತಸಂಸಗ್ಗೋ ಸಾಧುಜೀವೀಪಿ ಪರಿಸುದ್ಧಾಜೀವೋ ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೋಪಿ ಸಮಾನೋ ಹೀನಸಂಸಗ್ಗತೋ ಉಪ್ಪನ್ನೇಹಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದೀಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನೋ ಪಾರಂ ಗನ್ತುಂ ಅಸಮತ್ಥೋ ಸಂಸಾರಣ್ಣವೇಯೇವ ಸೀದತಿ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಏವಂ ಅನತ್ಥಾವಹೋ ಕುಸೀತಸಂಸಗ್ಗೋ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಆಗಮ್ಮ ಆಲಸಿಯಾನುಯೋಗೇನ ಕುಚ್ಛಿತಂ ಸೀದತೀತಿ ಕುಸೀತಂ. ತತೋ ಏವ ಹೀನವೀರಿಯಂ ನಿಬ್ಬೀರಿಯಂ ಅಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಂ ಪರಿವಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಏಕನ್ತೇನೇವ ಪನ ಕಾಯವಿವೇಕಾದೀನಞ್ಚೇವ ತದಙ್ಗವಿವೇಕಾದೀನಞ್ಚ ವಸೇನ ಪವಿವಿತ್ತೇಹಿ, ತತೋ ಏವ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಆರಕತ್ತಾ ಅರಿಯೇಹಿ ಪರಿಸುದ್ಧೇಹಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಟಿಪೇಸಿತತ್ತಭಾವತೋ ಪಹಿತತ್ತೇಹಿ ಆರಮ್ಮಣಲಕ್ಖಣೂಪನಿಜ್ಝಾನಾನಂ ವಸೇನ ಝಾಯನತೋ ಝಾಯೀಹಿ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಪಗ್ಗಹಿತವೀರಿಯತಾಯ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೇಹಿ ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಸಪ್ಪಞ್ಞೇಹಿಯೇವ ಸಹ ಆವಸೇಯ್ಯ ಸಂವಸೇಯ್ಯಾತಿ.

ನವಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.