೭. ಸುಖಪತ್ಥನಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೬. ಸತ್ತಮೇ ಸುಖಾನೀತಿ ಸುಖನಿಮಿತ್ತಾನಿ. ಪತ್ಥಯಮಾನೋತಿ ಇಚ್ಛಮಾನೋ ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ. ಸೀಲನ್ತಿ ಗಹಟ್ಠಸೀಲಂ ಪಬ್ಬಜಿತಸೀಲಞ್ಚ. ಗಹಟ್ಠೋ ಚೇ ಗಹಟ್ಠಸೀಲಂ, ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಚೇ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ರಕ್ಖೇಯ್ಯಾತಿ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಅವೀತಿಕ್ಕಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮದೇವ ಗೋಪೇಯ್ಯ. ಪಸಂಸಾ ಮೇ ಆಗಚ್ಛತೂತಿ ‘‘ಮಮ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಆಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ ಇಚ್ಛನ್ತೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಸಪ್ಪಞ್ಞೋ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ. ಸೀಲವತೋ ಹಿ ಗಹಟ್ಠಸ್ಸ ತಾವ ‘‘ಅಸುಕೋ ಅಸುಕಕುಲಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಸೀಲವಾ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ ಸದ್ಧೋ ಪಸನ್ನೋ ದಾಯಕೋ ಕಾರಕೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ‘‘ಅಸುಕೋ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ವತ್ತಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸೋರತೋ ಸುಖಸಂವಾಸೋ ಸಗಾರವೋ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸೋ’’ತಿಆದಿನಾ…ಪೇ… ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತೀತಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಗಹಪತಯೋ, ಸೀಲವತೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೫.೨೧೩; ಉದಾ. ೭೬; ಮಹಾವ. ೨೮೫).

ತಥಾ –

‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು – ‘ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಪಿಯೋ ಚಸ್ಸಂ ಮನಾಪೋ, ಗರು ಚ ಭಾವನೀಯೋ ಚಾ’ತಿ, ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ ಪರಿಪೂರಕಾರೀ’’ತಿಆದಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೬೫).

ಭೋಗಾ ಮೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೂತಿ ಏತ್ಥ ಗಹಟ್ಠಸ್ಸ ತಾವ ಸೀಲವತೋ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮಸ್ಸ ಯೇನ ಯೇನ ಸಿಪ್ಪಟ್ಠಾನೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ – ಯದಿ ಕಸಿಯಾ, ಯದಿ ವಣಿಜ್ಜಾಯ, ಯದಿ ರಾಜಪೋರಿಸೇನ, ತಂ ತಂ ಯಥಾಕಾಲಂ ಯಥಾವಿಧಿಞ್ಚ ಅತಿವಿಯ ಅಪ್ಪಮತ್ತಭಾವತೋ ಅಥಸ್ಸ ಅನುಪ್ಪನ್ನಾ ಚೇವ ಭೋಗಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಚ ಭೋಗಾ ಫಾತಿಂ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಪನ ಸೀಲಾಚಾರಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರಿಸ್ಸ ಸತೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಸೀಲಸಮ್ಪದಾಯ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾದಿಗುಣೇಸು ಚ ಪಸನ್ನಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಉಳಾರುಳಾರೇ ಪಚ್ಚಯೇ ಅಭಿಹರನ್ತಿ, ಏವಮಸ್ಸ ಅನುಪ್ಪನ್ನಾ ಚೇವ ಭೋಗಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಚ ಥಿರಾ ಹೋನ್ತಿ. ತಥಾ ಹಿ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಗಹಪತಯೋ, ಸೀಲವಾ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಪ್ಪಮಾದಾಧಿಕರಣಂ ಮಹನ್ತಂ ಭೋಗಕ್ಖನ್ಧಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೫.೨೧೩; ಉದಾ. ೭೬; ಮಹಾವ. ೨೮೫).

ತಥಾ –

‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು – ‘ಲಾಭೀ ಅಸ್ಸ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನ’ನ್ತಿ, ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ ಪರಿಪೂರಕಾರೀ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೬೫) ಚ –

ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಗಾಥಾಸು ಪತ್ಥಯಾನೋತಿ ಪತ್ಥಯನ್ತೋ. ತಯೋ ಸುಖೇತಿ ತೀಣಿ ಸುಖಾನಿ. ವಿತ್ತಲಾಭನ್ತಿ ಧನಲಾಭಂ, ಭೋಗುಪ್ಪತ್ತಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಸೇಸತೋ ಚೇತ್ಥ ಪಸಂಸಾಯ ಚೇತಸಿಕಸುಖಂ, ಭೋಗೇಹಿ ಕಾಯಿಕಸುಖಂ, ಇತರೇನ ಉಪಪತ್ತಿಸುಖಂ; ತಥಾ ಪಠಮೇನ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖಂ, ತತಿಯೇನ ಸಮ್ಪರಾಯಸುಖಂ, ದುತಿಯೇನ ಉಭಯಸುಖಂ ಗಹಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಇದಾನಿ ಪಸಂಸಾದಿಕಾರಣಸ್ಸ ಸೀಲಸ್ಸ ವಿಯ ಪಸಂಸಾದೀನಮ್ಪಿ ವಿಸೇಸಕಾರಣಂ ಪಾಪಮಿತ್ತಪರಿವಜ್ಜನಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸೇವನಞ್ಚ ಆದೀನವಾನಿಸಂಸೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಕರೋನ್ತೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಙ್ಕಿಯೋತಿ ಪಾಪಸ್ಮಿಂ ಪರಿಸಙ್ಕಿತಬ್ಬೋ ‘‘ಅದ್ಧಾ ಇಮಿನಾ ಪಾಪಂ ಕತಂ ವಾ ಕರಿಸ್ಸತಿ ವಾ, ತಥಾ ಹೇಸ ಪಾಪಪುರಿಸೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಞ್ಚರತೀ’’ತಿ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಇಮಸ್ಸ ಪಾಪಜನಸೇವಿನೋ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪರಿ, ಅಸ್ಸ ವಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅವಣ್ಣೋ ಅಭೂತೋಪಿ ಪಾಪಜನಸೇವಿತಾಯ ರುಹತಿ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಪತ್ಥರತಿ. ಅಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸ ವೇ ತಾದಿಸಕೋ ಹೋತೀತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸಂ ಪಾಪಮಿತ್ತಂ ವಾ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಂ ವಾ ಭಜತಿ ಉಪಸೇವತಿ ಚ, ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಭೂಮಿಭಾಗವಸೇನ ಉದಕಂ ವಿಯ ತಾದಿಸೋವ ಹೋತಿ, ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ ವಾ ಹೋತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಸಹವಾಸೋ ಹಿ ತಾದಿಸೋ; ಯಸ್ಮಾ ಸಹವಾಸೋ ಸಂಸಗ್ಗೋ ಉಪರಾಗೋ ವಿಯ ಫಲಿಕಮಣೀಸು ಪುರಿಸಉಪನಿಸ್ಸಯಭೂತಂ ಪುಗ್ಗಲಾಕಾರಂ ಗಾಹಾಪೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಾಪಪುಗ್ಗಲೇನ ಸಹ ವಾಸೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಸೇವಮಾನೋ ಸೇವಮಾನನ್ತಿ ಪರಂ ಪಕತಿಸುದ್ಧಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸೇವಮಾನಂ ಸೇವಮಾನೋ ಭಜಮಾನೋ ಪಾಪಪುಗ್ಗಲೋ, ತೇನ ವಾ ಸೇವಿಯಮಾನೋ. ಸಮ್ಫುಟ್ಠೋ ಸಮ್ಫುಸನ್ತಿ ತೇನ ಪಕತಿಸುದ್ಧೇನ ಪುಗ್ಗಲೇನ ಸಹವಾಸೇನ ಸಂಸಗ್ಗೇನ ಸಮ್ಫುಟ್ಠೋ ಪಾಪಪುಗ್ಗಲೋ ಸಯಮ್ಪಿ, ತಥಾ ತಂ ಫುಸನ್ತೋ. ಸರೋ ದಿದ್ಧೋ ಕಲಾಪಂ ವಾತಿ ಯಥಾ ನಾಮ ಸರೋ ವಿಸೇನ ದಿದ್ಧೋ ಲಿತ್ತೋ ಸರಕಲಾಪಗತೋ ಸರಸಮೂಹಸಙ್ಖಾತಂ ಸರಕಲಾಪಂ ಅತ್ತನಾ ಫುಟ್ಠಂ ಅಲಿತ್ತಮ್ಪಿ ಉಪಲಿಮ್ಪತಿ, ಏವಂ ಪಾಪೇನ ಉಪಲೇಪಭಯಾ ಧೀರೋತಿ ಧಿತಿಸಮ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಧೀರೋ ಪಣ್ಡಿತಪುರಿಸೋ ಪಾಪಸಹಾಯೋ ನ ಭವೇಯ್ಯ.

ಪೂತಿಮಚ್ಛಂ ಕುಸಗ್ಗೇನಾತಿ ಯಥಾ ಕುಚ್ಛಿತಭಾವೇನ ಪೂತಿಭೂತಂ ಮಚ್ಛಂ ಕುಸತಿಣಗ್ಗೇನ ಯೋ ಪುರಿಸೋ ಉಪನಯ್ಹತಿ ಪುಟಬನ್ಧವಸೇನ ಬನ್ಧತಿ, ತಸ್ಸ ತೇ ಕುಸಾ ಅಪೂತಿಕಾಪಿ ಪೂತಿಮಚ್ಛಸಮ್ಬನ್ಧೇನ ಪೂತಿ ದುಗ್ಗನ್ಧಮೇವ ವಾಯನ್ತಿ. ಏವಂ ಬಾಲೂಪಸೇವನಾತಿ ಏವಂಸಮ್ಪದಾ ಬಾಲಜನೂಪಸೇವನಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ಏವಂ ಧೀರೂಪಸೇವನಾತಿ ಯಥಾ ಅಸುರಭಿನೋಪಿ ಪತ್ತಾ ತಗರಸಮ್ಬನ್ಧೇನ ಸುರಭಿಂ ವಾಯನ್ತಿ, ಏವಂ ಪಣ್ಡಿತೂಪಸೇವನಾ ಪಕತಿಯಾ ಅಸೀಲವತೋ ಸೀಲಸಮಾದಾನಾದಿವಸೇನ ಸೀಲಗನ್ಧವಾಯನಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ಹೋತಿ.

ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸೇವನಾಯ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸೇವನಾಯ ಚ ಅಯಂ ಏದಿಸೋ ಆದೀನವೋ ಆನಿಸಂಸೋ ಚ, ತಸ್ಮಾ ಪತ್ತಪುಟಸ್ಸೇವ ಪಲಾಸಪುಟಸ್ಸ ವಿಯ ದುಗ್ಗನ್ಧಸುಗನ್ಧವತ್ಥುಸಂಸಗ್ಗೇನ ಅಸಾಧುಸಾಧುಜನಸನ್ನಿಸ್ಸಯೇನ ಚ. ಞತ್ವಾ ಸಮ್ಪಾಕಮತ್ತನೋತಿ ಅತ್ತನೋ ದುಕ್ಖುದ್ರಯಂ ಸುಖುದ್ರಯಞ್ಚ ಫಲನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ಜಾನಿತ್ವಾ ಅಸನ್ತೇ ಪಾಪಮಿತ್ತೇ ನ ಉಪಸೇವೇಯ್ಯ, ಸನ್ತೇ ಉಪಸನ್ತೇ ವನ್ತದೋಸೇ ಪಸತ್ಥೇ ವಾ ಪಣ್ಡಿತೇ ಸೇವೇಯ್ಯ. ತಥಾ ಹಿ ಅಸನ್ತೋ ನಿರಯಂ ನೇನ್ತಿ, ಸನ್ತೋ ಪಾಪೇನ್ತಿ ಸುಗ್ಗತಿನ್ತಿ. ಇತಿ ಭಗವಾ ಪಠಮಗಾಥಾಯ ಯಥಾವುತ್ತಾನಿ ತೀಣಿ ಸುಖನಿಮಿತ್ತಾನಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತತೋ ಪರಾಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪಟಿಪಕ್ಖಪರಿವಜ್ಜನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಸಂಸಾಸುಖಸ್ಸ ಆಗಮನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಓಸಾನಗಾಥಾಯ ತಿಣ್ಣಮ್ಪಿ ಸುಖಾನಂ ಆಗಮನಕಾರಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಓಸಾನಸುಖಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಸತ್ತಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.