೭. ದುತಿಯಸೇಖಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೭. ಸತ್ತಮೇ ಬಾಹಿರನ್ತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಸನ್ತಾನತೋ ಬಹಿ ಭವಂ. ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾತಿ ಯಸ್ಸ ಸೀಲಾದಿಗುಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಘಸ್ಸ ಘಾತಾ, ಹಿತಸ್ಸ ವಿಧಾತಾ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ ಉಪಕಾರಕೋ ಮಿತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ, ತಸ್ಸ ಭಾವೋ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾ. ತತ್ರಾಯಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ ಪಕತಿಯಾ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುತಸಮ್ಪನ್ನೋ ಚಾಗಸಮ್ಪನ್ನೋ ವೀರಿಯಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸತಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸಮಾಧಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪನ್ನೋ. ತತ್ಥ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸದ್ದಹತಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಬೋಧಿಂ, ತೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಹೇತುಭೂತಂ ಸತ್ತೇಸು ಹಿತಸುಖೇಸಿತಂ ನ ಪರಿಚ್ಚಜತಿ, ಸೀಲಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ ಗರು ಚ ಭಾವನೀಯೋ ಚೋದಕೋ ಪಾಪಗರಹೀ ವತ್ತಾ ವಚನಕ್ಖಮೋ, ಸುತಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಖನ್ಧಾಯತನಸಚ್ಚಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಾದಿಕಾನಂ ಗಮ್ಭೀರಾನಂ ಕಥಾನಂ ಕತ್ತಾ ಹೋತಿ, ಚಾಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛೋ ಹೋತಿ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಪವಿವಿತ್ತೋ ಅಸಂಸಟ್ಠೋ, ವೀರಿಯಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅತ್ತನೋ ಪರೇಸಞ್ಚ ಹಿತಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಹೋತಿ, ಸತಿಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಉಪಟ್ಠಿತಸ್ಸತಿ ಹೋತಿ ಪರಮೇನ ಸತಿನೇಪಕ್ಕೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಚಿರಕತಮ್ಪಿ ಚಿರಭಾಸಿತಮ್ಪಿ ಸರಿತಾ ಅನುಸ್ಸರಿತಾ, ಸಮಾಧಿಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಹೋತಿ ಸಮಾಹಿತೋ ಏಕಗ್ಗಚಿತ್ತೋ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅವಿಪರೀತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಸೋ ಸತಿಯಾ ಕುಸಲಾಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಗತಿಯೋ ಸಮನ್ವೇಸನ್ತೋ ಪಞ್ಞಾಯ ಸತ್ತಾನಂ ಹಿತಸುಖಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಸಮಾಧಿನಾ ತತ್ಥ ಅಬ್ಯಗ್ಗಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ವೀರಿಯೇನ ಸತ್ತೇ ಅಹಿತತೋ ನಿಸೇಧೇತ್ವಾ ಏಕನ್ತಹಿತೇ ನಿಯೋಜೇತಿ. ತೇನೇವಾಹ –

‘‘ಪಿಯೋ ಗರು ಭಾವನೀಯೋ, ವತ್ತಾ ಚ ವಚನಕ್ಖಮೋ;

ಗಮ್ಭೀರಞ್ಚ ಕಥಂ ಕತ್ತಾ, ನೋ ಚಾಟ್ಠಾನೇ ನಿಯೋಜಕೋ’’ತಿ. (ನೇತ್ತಿ. ೧೧೩);

ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹತಿ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇತೀತಿ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಾಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಸದ್ಧಂ ಫಾತಿಂ ಕರೋತಿ, ಸದ್ಧಾಜಾತೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ. ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ತಥಾಗತೇ ಸದ್ಧಂ ಪಟಿಲಭತಿ, ತೇನ ಸದ್ಧಾಪಟಿಲಾಭೇನ ಘರಾವಾಸಂ ಪಹಾಯ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಅನುತಿಟ್ಠತಿ, ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಂ ಸಮ್ಪಾದೇತಿ, ಯಥಾಬಲಂ ಧುತಧಮ್ಮೇ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತತಿ, ದಸಕಥಾವತ್ಥುಲಾಭೀ ಹೋತಿ, ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ವಿಹರತಿ ಉಪಟ್ಠಿತಸ್ಸತಿ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಪುಬ್ಬರತ್ತಾಪರರತ್ತಂ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಭಾವನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ, ನಚಿರಸ್ಸೇವ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾಧಿಗಮೇನ ಸಬ್ಬಂ ಅಕುಸಲಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ಸಬ್ಬಞ್ಚ ಕುಸಲಂ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಮೇನ್ತೋ ವಡ್ಢೇತಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –

‘‘ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸ್ಸೇತಂ, ಮೇಘಿಯ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ ಕಲ್ಯಾಣಸಹಾಯಸ್ಸ ಕಲ್ಯಾಣಸಮ್ಪವಙ್ಕಸ್ಸ ‘ಯಂ ಸೀಲವಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋ ವಿಹರಿಸ್ಸತಿ ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಅಣುಮತ್ತೇಸು ವಜ್ಜೇಸು, ಭಯದಸ್ಸಾವೀ ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖಿಸ್ಸತಿ, ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು’.

‘‘ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸ್ಸೇತಂ…ಪೇ… ಕಲ್ಯಾಣಸಮ್ಪವಙ್ಕಸ್ಸ ‘ಯಂ ಯಾಯಂ ಕಥಾ ಅಭಿಸಲ್ಲೇಖಿಕಾ ಚೇತೋವಿವರಣಸಪ್ಪಾಯಾ ಏಕನ್ತನಿಬ್ಬಿದಾಯ…ಪೇ… ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಕಥಾ, ಸನ್ತುಟ್ಠಿಕಥಾ, ಪವಿವೇಕಕಥಾ, ಅಸಂಸಗ್ಗಕಥಾ, ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಕಥಾ, ಸೀಲಕಥಾ, ಸಮಾಧಿಕಥಾ…ಪೇ… ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಕಥಾ. ಏವರೂಪಾಯ ಕಥಾಯ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ’.

‘‘ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸ್ಸೇತಂ …ಪೇ… ಕಲ್ಯಾಣಸಮ್ಪವಙ್ಕಸ್ಸ ‘ಯಂ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ವಿಹರಿಸ್ಸತಿ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಾಯ ಥಾಮವಾ ದಳ್ಹಪರಕ್ಕಮೋ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರೋ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು’.

‘‘ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸ್ಸೇತಂ…ಪೇ… ಕಲ್ಯಾಣಸಮ್ಪವಙ್ಕಸ್ಸ ‘ಯಂ ಪಞ್ಞವಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಉದಯತ್ಥಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಾಯ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾಯ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನಿಯಾ’’’ತಿ (ಉದಾ. ೩೧).

ಏವಂ ಸಕಲವಟ್ಟದುಕ್ಖಪರಿಮುಚ್ಚನನಿಮಿತ್ತಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತೇನೇವಾಹ –

‘‘ಮಮಞ್ಹಿ, ಆನನ್ದ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಂ ಆಗಮ್ಮ ಜಾತಿಧಮ್ಮಾ ಸತ್ತಾ ಜಾತಿಯಾ ಪರಿಮುಚ್ಚನ್ತಿ, ಜರಾಧಮ್ಮಾ ಸತ್ತಾ ಜರಾಯ ಪರಿಮುಚ್ಚನ್ತೀ’’ತಿಆದಿ (ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೨೯).

ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹತಿ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇತೀ’’ತಿ.

ಗಾಥಾಯ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸೋತಿ ಪತಿಸ್ಸವಸಙ್ಖಾತೇನ ಸಹ ಪತಿಸ್ಸೇನಾತಿ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸೋ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸ್ಸ ಓವಾದಂ ಸಿರಸಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಕೋ ಸುಬ್ಬಚೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ಹಿತಸುಖೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪನೇನ ಪತಿ ಇಸೇತೀತಿ ಪತಿಸ್ಸೋ, ಓವಾದದಾಯಕೋ. ಗರುಆದರಯೋಗೇನ ತೇನ ಪತಿಸ್ಸೇನ ಸಹ ವತ್ತತೀತಿ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸೋ, ಗರೂಸು ಗರುಚಿತ್ತೀಕಾರಬಹುಲೋ. ಸಗಾರವೋತಿ ಛಬ್ಬಿಧೇನಪಿ ಗಾರವೇನ ಯುತ್ತೋ. ಕರಂ ಮಿತ್ತಾನಂ ವಚನನ್ತಿ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಾನಂ ಓವಾದಂ ಕರೋನ್ತೋ ಯಥೋವಾದಂ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತೋ. ಸಮ್ಪಜಾನೋತಿ ಸತ್ತಟ್ಠಾನಿಯೇನ ಸಮ್ಪಜಞ್ಞೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಪತಿಸ್ಸತೋತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಫಾತಿಂ, ಗಮೇತುಂ ಸಮತ್ಥಾಯ ಸತಿಯಾ ಪತಿಸ್ಸತೋ ಸತೋಕಾರೀ. ಅನುಪುಬ್ಬೇನಾತಿ ಸೀಲಾದಿವಿಸುದ್ಧಿಪಟಿಪಾಟಿಯಾ, ತತ್ಥ ಚ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಚೇವ ಮಗ್ಗಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಚ. ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯನ್ತಿ ಕಾಮರಾಗಸಂಯೋಜನಾದೀನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಖೇಪನತೋ ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸ್ಸ ಪರಿಯೋಸಾನಭೂತಂ ಅರಹತ್ತಂ, ತಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಭೂತಂ ನಿಬ್ಬಾನಮೇವ ವಾ. ಪಾಪುಣೇ ಅಧಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತಿ ಇಮೇಸು ದ್ವೀಸು ಸುತ್ತೇಸು ಅರಿಯಮಗ್ಗಾಧಿಗಮಸ್ಸ ಸತ್ಥಾರಾ ಪಧಾನಙ್ಗಂ ನಾಮ ಗಹಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಸತ್ತಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.