೩೭. ವಙ್ಗೀಸತ್ಥೇರವತ್ಥು

ಚುತಿಂ ಯೋ ವೇದೀತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ವಙ್ಗೀಸತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ರಾಜಗಹೇ ಕಿರೇಕೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಙ್ಗೀಸೋ ನಾಮ ಮತಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸೀಸಂ ಆಕೋಟೇತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಸ್ಸ ಸೀಸಂ, ಇದಂ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಂ, ಇದಂ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯೇ, ಇದಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ, ಇದಂ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಸ್ಸ ಸೀಸ’’ನ್ತಿ ಜಾನಾತಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ‘‘ಸಕ್ಕಾ ಇಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಲೋಕಂ ಖಾದಿತು’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತಂ ದ್ವೇ ರತ್ತವತ್ಥಾನಿ ಪರಿದಹಾಪೇತ್ವಾ ಆದಾಯ ಜನಪದಂ ಚರನ್ತಾ ಮನುಸ್ಸೇ ವದನ್ತಿ ‘‘ಏಸೋ ವಙ್ಗೀಸೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮತಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸೀಸಂ ಆಕೋಟೇತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಜಾನಾತಿ, ಅತ್ತನೋ ಞಾತಕಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಪುಚ್ಛಥಾ’’ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಯಥಾಬಲಂ ದಸಪಿ ಕಹಾಪಣೇ ವೀಸತಿಪಿ ಸತಮ್ಪಿ ದತ್ವಾ ಞಾತಕಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ. ತೇ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪತ್ವಾ ಜೇತವನಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ನಿವಾಸಂ ಗಣ್ಹಿಂಸು. ತೇ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸಾ ಮಹಾಜನಂ ಗನ್ಧಮಾಲಾದಿಹತ್ಥಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಹಂ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ವಿಹಾರಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಥ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಙ್ಗೀಸಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಸದಿಸೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಮತಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸೀಸಂ ಆಕೋಟೇತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಜಾನಾತಿ, ಞಾತಕಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಪುಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ತೇ ‘‘ವಙ್ಗೀಸೋ ಕಿಂ ಜಾನಾತಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸತ್ಥಾರಾ ಸದಿಸೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇತರೇಹಿಪಿ ‘‘ವಙ್ಗೀಸಸದಿಸೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಕಥಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ‘‘ಏಥ, ದಾನಿ ವೋ ವಙ್ಗೀಸಸ್ಸ ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಾ ಸತ್ಥು ಜಾನನಭಾವಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತೇ ಆದಾಯ ವಿಹಾರಂ ಅಗಮಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ಆಗಮನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ನಿರಯೇ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ದೇವಲೋಕೇತಿ ಚತೂಸು ಠಾನೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಾನಂ ಚತ್ತಾರಿ ಸೀಸಾನಿ, ಖೀಣಾಸವಸೀಸಞ್ಚಾತಿ ಪಞ್ಚ ಸೀಸಾನಿ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಆಗತಕಾಲೇ ವಙ್ಗೀಸಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ತ್ವಂ ಕಿರ ಸೀಸಂ ಆಕೋಟೇತ್ವಾ ಮತಕಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಇದಂ ಕಸ್ಸ ಸೀಸ’’ನ್ತಿ? ಸೋ ತಂ ಆಕೋಟೇತ್ವಾ ‘‘ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಾಧುಕಾರಂ ದತ್ವಾ ಇತರಾನಿಪಿ ತೀಣಿ ಸೀಸಾನಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತೇನ ಅವಿರಜ್ಝಿತ್ವಾ ವುತ್ತವುತ್ತಕ್ಖಣೇ ತಥೇವ ತಸ್ಸ ಸಾಧುಕಾರಂ ದತ್ವಾ ಪಞ್ಚಮಂ ಸೀಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ಕಸ್ಸ ಸೀಸ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ, ಸೋ ತಮ್ಪಿ ಆಕೋಟೇತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನಂ ನ ಜಾನಾತಿ.

ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಕಿಂ, ವಙ್ಗೀಸ, ನ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ, ‘‘ಆಮ, ನ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಹಂ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ವಙ್ಗೀಸೋ ಯಾಚಿ ‘‘ದೇಥ ಮೇ ಇಮಂ ಮನ್ತ’’ನ್ತಿ. ನ ಸಕ್ಕಾ ಅಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ದಾತುನ್ತಿ. ಸೋ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಮನ್ತೇ ಗಹಿತೇ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಅಹಂ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ತತ್ಥೇವ ಕತಿಪಾಹಂ ವಸಥ, ಅಹಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದೋ ವಙ್ಗೀಸತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಮನ್ತಸ್ಸ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಸಜ್ಝಾಯಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತಂ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತೋ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ‘‘ಗಹಿತೋ ತೇ ಮನ್ತೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಯಮಾನೋ ‘‘ಆಗಮೇಥ ತಾವ, ಗಣ್ಹಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹೇನೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಪುನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ಅಭಬ್ಬೋ ದಾನಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಗನ್ತು’’ನ್ತಿ ಆಹ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭೂತೇನ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತೀ’’ತಿ ಸತ್ಥು ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವಂ ಅವಚುತ್ಥ, ಇದಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಪುತ್ತೋ ಚುತಿಪಟಿಸನ್ಧಿಕುಸಲೋ ಜಾತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೪೧೯. ‘‘ಚುತಿಂ ಯೋ ವೇದಿ ಸತ್ತಾನಂ, ಉಪಪತ್ತಿಞ್ಚ ಸಬ್ಬಸೋ;

ಅಸತ್ತಂ ಸುಗತಂ ಬುದ್ಧಂ, ತಮಹಂ ಬ್ರೂಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ.

೪೨೦. ‘‘ಯಸ್ಸ ಗತಿಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ, ದೇವಾ ಗನ್ಧಬ್ಬಮಾನುಸಾ;

ಖೀಣಾಸವಂ ಅರಹನ್ತಂ, ತಮಹಂ ಬ್ರೂಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಯೋ ವೇದೀತಿ ಯೋ ಸತ್ತಾನಂ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ ಚುತಿಞ್ಚ ಪಟಿಸನ್ಧಿಞ್ಚ ಪಾಕಟಂ ಕತ್ವಾ ಜಾನಾತಿ, ತಮಹಂ ಅಲಗ್ಗತಾಯ ಅಸತ್ತಂ, ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಸುಟ್ಠು ಗತತ್ತಾ ಸುಗತಂ, ಚತುನ್ನಂ ಸಚ್ಚಾನಂ ಬುದ್ಧತಾಯ ಬುದ್ಧಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಸ್ಸಾತಿ ಯಸ್ಸೇತೇ ದೇವಾದಯೋ ಗತಿಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ, ತಮಹಂ ಆಸವಾನಂ ಖೀಣತಾಯ ಖೀಣಾಸವಂ, ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಆರಕತ್ತಾ ಅರಹನ್ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ವಙ್ಗೀಸತ್ಥೇರವತ್ಥು ಸತ್ತತಿಂಸತಿಮಂ.