೨೬. ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಗ್ಗೋ

೧. ಪಸಾದಬಹುಲಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು

ಛಿನ್ದ ಸೋತನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಪಸಾದಬಹುಲಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಕಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹೇ ಸೋಳಸಮತ್ತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನಿಚ್ಚಭತ್ತಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆಗತವೇಲಾಯ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಆಗಚ್ಛನ್ತು ಭೋನ್ತೋ ಅರಹನ್ತೋ, ನಿಸೀದನ್ತು ಭೋನ್ತೋ ಅರಹನ್ತೋ’’ತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ವದನ್ತೋ ಅರಹನ್ತವಾದಪಟಿಸಂಯುತ್ತಮೇವ ವದತಿ. ತೇಸು ಪುಥುಜ್ಜನಾ ‘‘ಅಯಂ ಅಮ್ಹೇಸು ಅರಹನ್ತಸಞ್ಞೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು, ಖೀಣಾಸವಾ ‘‘ಅಯಂ ನೋ ಖೀಣಾಸವಭಾವಂ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಏವಂ ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ತಸ್ಸ ಗೇಹಂ ನಾಗಮಿಂಸು. ಸೋ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನೋ ‘‘ಕಿನ್ನು ಖೋ, ಅಯ್ಯಾ, ನಾಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಏತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತೇಹಿ ತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಆರೋಚಿತೇ ‘‘ಸಾದಿಯಥ ಪನ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಹನ್ತವಾದ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ‘‘ನ ಸಾದಿಯಾಮ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಏತಂ ಪಸಾದಭಞ್ಞಂ, ಅನಾಪತ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಸಾದಭಞ್ಞೇ, ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಪನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅರಹನ್ತೇಸು ಅಧಿಮತ್ತಂ ಪೇಮಂ, ತಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹೇಹಿಪಿ ತಣ್ಹಾಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಮೇವ ಪತ್ತುಂ ಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೮೩. ‘‘ಛಿನ್ದ ಸೋತಂ ಪರಕ್ಕಮ್ಮ, ಕಾಮೇ ಪನುದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ;

ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಖಯಂ ಞತ್ವಾ, ಅಕತಞ್ಞೂಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪರಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ತಣ್ಹಾಸೋತಂ ನಾಮ ನ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇನ ವಾಯಾಮೇನ ಛಿನ್ದಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ತಸ್ಮಾ ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತೇನ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಕ್ಕಮೇನ ಪರಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಸೋತಂ ಛಿನ್ದ. ಉಭೋಪಿ ಕಾಮೇ ಪನುದ ನೀಹರ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ಖೀಣಾಸವಾನಂ ಆಲಪನಮೇತಂ. ಸಙ್ಖಾರಾನನ್ತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಖಯಂ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಅಕತಞ್ಞೂತಿ ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತ್ವಂ ಸುವಣ್ಣಾದೀಸು ಕೇನಚಿ ಅಕತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಜಾನನತೋ ಅಕತಞ್ಞೂ ನಾಮ ಹೋಸೀತಿ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಪಸಾದಬಹುಲಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು ಪಠಮಂ.

೨. ಸಮ್ಬಹುಲಭಿಕ್ಖುವತ್ಥು

ಯದಾ ದ್ವಯೇಸೂತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಮ್ಬಹುಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಏಕದಿವಸಞ್ಹಿ ತಿಂಸಮತ್ತಾ ದಿಸಾವಾಸಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ತೇಸಂ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಠಿತಕೋವ ಇಮಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ದ್ವೇ ಧಮ್ಮಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಕತಮೇ ನು ಖೋ ದ್ವೇ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿ? ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ದ್ವೇ ಧಮ್ಮಾತಿ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾ ವುಚ್ಚನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೮೪. ‘‘ಯದಾ ದ್ವಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ಪಾರಗೂ ಹೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ;

ಅಥಸ್ಸ ಸಬ್ಬೇ ಸಂಯೋಗಾ, ಅತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಜಾನತೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಯದಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ದ್ವಿಧಾ ಠಿತೇಸು ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಧಮ್ಮೇಸು ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾರಗಾದಿವಸೇನ ಅಯಂ ಖೀಣಾಸವೋ ಪಾರಗೂ ಹೋತಿ, ಅಥಸ್ಸ ವಟ್ಟಸ್ಮಿಂ ಸಂಯೋಜನಸಮತ್ಥಾ ಸಬ್ಬೇ ಕಾಮಯೋಗಾದಯೋ ಸಂಯೋಗಾ ಏವಂ ಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸೂತಿ.

ಸಮ್ಬಹುಲಭಿಕ್ಖುವತ್ಥು ದುತಿಯಂ.

೩. ಮಾರವತ್ಥು

ಯಸ್ಸ ಪಾರನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಮಾರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಕಿರೇಕಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಅಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಪಾರಂ ಪಾರನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಕಿನ್ನು ಖೋ ಏತಂ ಪಾರಂ ನಾಮಾ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಮಾರೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ ವಿದಿತ್ವಾ, ‘‘ಪಾಪಿಮ, ಕಿಂ ತವ ಪಾರೇನ, ತಞ್ಹಿ ವೀತರಾಗೇಹಿ ಪತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೮೫. ‘‘ಯಸ್ಸ ಪಾರಂ ಅಪಾರಂ ವಾ, ಪಾರಾಪಾರಂ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ವೀತದ್ದರಂ ವಿಸಂಯುತ್ತಂ, ತಮಹಂ ಬ್ರೂಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಪಾರನ್ತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾನಿ ಛ ಆಯತನಾನಿ. ಅಪಾರನ್ತಿ ಬಾಹಿರಾನಿ ಛ ಆಯತನಾನಿ. ಪಾರಾಪಾರನ್ತಿ ತದುಭಯಂ. ನ ವಿಜ್ಜತೀತಿ ಯಸ್ಸ ಸಬ್ಬಮ್ಪೇತಂ ‘‘ಅಹ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಮಮ’’ನ್ತಿ ವಾ ಗಹಣಾಭಾವೇನ ನತ್ಥಿ, ತಂ ಕಿಲೇಸದರಥಾನಂ ವಿಗಮೇನ ವೀತದ್ದರಂ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇಹಿ ವಿಸಂಯುತ್ತಂ ಅಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಮಾರವತ್ಥು ತತಿಯಂ.

೪. ಅಞ್ಞತರಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು

ಝಾಯಿನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಕಿರ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸತ್ಥಾ ಅತ್ತನೋ ಸಾವಕೇ, ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’ತಿ ವದತಿ, ಅಹಞ್ಚಮ್ಹಿ ಜಾತಿಗೋತ್ತೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಮಮ್ಪಿ ನು ಖೋ ಏವಂ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಸೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನಾಹಂ ಜಾತಿಗೋತ್ತಮತ್ತೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವದಾಮಿ, ಉತ್ತಮತ್ಥಂ ಅರಹತ್ತಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತಮೇವ ಪನೇವಂ ವದಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೮೬. ‘‘ಝಾಯಿಂ ವಿರಜಮಾಸೀನಂ, ಕತಕಿಚ್ಚಮನಾಸವಂ;

ಉತ್ತಮತ್ಥಮನುಪ್ಪತ್ತಂ, ತಮಹಂ ಬ್ರೂಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಝಾಯಿನ್ತಿ ದುವಿಧೇನ ಝಾನೇನ ಝಾಯನ್ತಂ ಕಾಮರಜೇನ ವಿರಜಂ ವನೇ ಏಕಕಮಾಸೀನಂ ಚತೂಹಿ ಮಗ್ಗೇಹಿ ಸೋಳಸನ್ನಂ ಕಿಚ್ಚಾನಂ ಕತತ್ತಾ ಕತಕಿಚ್ಚಂ ಆಸವಾನಂ ಅಭಾವೇನ ಅನಾಸವಂ ಉತ್ತಮತ್ಥಂ ಅರಹತ್ತಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತಂ ಅಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ, ಸಮ್ಪತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಅಞ್ಞತರಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಆನನ್ದತ್ಥೇರವತ್ಥು

ದಿವಾ ತಪತೀತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಪಸೇನದಿ ಕೋಸಲೋ ಕಿರ ಮಹಾಪವಾರಣಾಯ ಸಬ್ಬಾಭರಣಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀನಿ ಆದಾಯ ವಿಹಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಕಾಳುದಾಯಿತ್ಥೇರೋ ಝಾನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ನಾಮಮೇವ ಪನಸ್ಸೇತಂ, ಸರೀರಂ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಖಣೇ ಚನ್ದೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಸೂರಿಯೋ ಅತ್ಥಮೇತಿ. ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ಅತ್ಥಮೇನ್ತಸ್ಸ ಚ ಸೂರಿಯಸ್ಸ ಉಗ್ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಚ ಚನ್ದಸ್ಸ ಓಭಾಸಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ರಞ್ಞೋ ಸರೀರೋಭಾಸಂ ಥೇರಸ್ಸ ಸರೀರೋಭಾಸಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಚ ಸರೀರೋಭಾಸಂ ಓಲೋಕೇಸಿ. ತತ್ಥ ಸಬ್ಬೋಭಾಸೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾವ ವಿರೋಚತಿ. ಥೇರೋ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಜ್ಜ ಮಮ ಇಮೇ ಓಭಾಸೇ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ತುಮ್ಹಾಕಮೇವ ಓಭಾಸೋ ರುಚ್ಚತಿ. ತುಮ್ಹಾಕಞ್ಹಿ ಸರೀರಂ ಸಬ್ಬೋಭಾಸೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವಿರೋಚತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ, ‘‘ಆನನ್ದ, ಸೂರಿಯೋ ನಾಮ ದಿವಾ ವಿರೋಚತಿ, ಚನ್ದೋ ರತ್ತಿಂ, ರಾಜಾ ಅಲಙ್ಕತಕಾಲೇಯೇವ, ಖೀಣಾಸವೇ ಗಣಸಙ್ಗಣಿಕಂ ಪಹಾಯ ಅನ್ತೋಸಮಾಪತ್ತಿಯಂಯೇವ ವಿರೋಚತಿ, ಬುದ್ಧಾ ಪನ ರತ್ತಿಮ್ಪಿ ದಿವಾಪಿ ಪಞ್ಚವಿಧೇನ ತೇಜೇನ ವಿರೋಚನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೮೭. ‘‘ದಿವಾ ತಪತಿ ಆದಿಚ್ಚೋ, ರತ್ತಿಮಾಭಾತಿ ಚನ್ದಿಮಾ;

ಸನ್ನದ್ಧೋ ಖತ್ತಿಯೋ ತಪತಿ, ಝಾಯೀ ತಪತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ;

ಅಥ ಸಬ್ಬಮಹೋರತ್ತಿಂ, ಬುದ್ಧೋ ತಪತಿ ತೇಜಸಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ದಿವಾ ತಪತೀತಿ ದಿವಾ ವಿರೋಚತಿ, ರತ್ತಿಂ ಪನಸ್ಸ ಗತಮಗ್ಗೋಪಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಚನ್ದಿಮಾತಿ ಚನ್ದೋಪಿ ಅಬ್ಭಾದೀಹಿ ವಿಮುತ್ತೋ ರತ್ತಿಮೇವ ವಿರೋಚತಿ, ನೋ ದಿವಾ. ಸನ್ನದ್ಧೋತಿ ಸುವಣ್ಣಮಣಿವಿಚಿತ್ತೇಹಿ ಸಬ್ಬಾಭರಣೇಹಿ ಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋವ ರಾಜಾ ವಿರೋಚತಿ, ನ ಅಞ್ಞಾತಕವೇಸೇನ ಠಿತೋ. ಝಾಯೀತಿ ಖೀಣಾಸವೋ ಪನ ಗಣಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ಝಾಯನ್ತೋವ ವಿರೋಚತಿ. ತೇಜಸಾತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಪನ ಸೀಲತೇಜೇನ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯತೇಜಂ, ಗುಣತೇಜೇನ ನಿಗ್ಗುಣತೇಜಂ, ಪಞ್ಞಾತೇಜೇನ ದುಪ್ಪಞ್ಞತೇಜಂ, ಪುಞ್ಞತೇಜೇನ ಅಪುಞ್ಞತೇಜಂ, ಧಮ್ಮತೇಜೇನ ಅಧಮ್ಮತೇಜಂ ಪರಿಯಾದಿಯಿತ್ವಾ ಇಮಿನಾ ಪಞ್ಚವಿಧೇನ ತೇಜಸಾ ನಿಚ್ಚಕಾಲಮೇವ ವಿರೋಚತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಆನನ್ದತ್ಥೇರವತ್ಥು ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಅಞ್ಞತರಬ್ರಾಹ್ಮಣಪಬ್ಬಜಿತವತ್ಥು

ಬಾಹಿತಪಾಪೋತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪಬ್ಬಜಿತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಏಕೋ ಕಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬಾಹಿರಕಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ‘‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಅತ್ತನೋ ಸಾವಕೇ ‘ಪಬ್ಬಜಿತಾ’ತಿ ವದತಿ, ಅಹಞ್ಚಮ್ಹಿ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಮಮ್ಪಿ ಖೋ ಏವಂ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತಮತ್ಥಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನಾಹಂ ಏತ್ತಕೇನ ‘ಪಬ್ಬಜಿತೋ’ತಿ ವದಾಮಿ, ಕಿಲೇಸಮಲಾನಂ ಪನ ಪಬ್ಬಾಜಿತತ್ತಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ನಾಮ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೮೮. ‘‘ಬಾಹಿತಪಾಪೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಸಮಚರಿಯಾ ಸಮಣೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ;

ಪಬ್ಬಾಜಯಮತ್ತನೋ ಮಲಂ, ತಸ್ಮಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಮಚರಿಯಾತಿ ಸಬ್ಬಾಕುಸಲಾನಿ ಸಮೇತ್ವಾ ಚರಣೇನ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಬಾಹಿತಪಾಪತಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಅಕುಸಲಾನಿ ಸಮೇತ್ವಾ ಚರಣೇನ ಸಮಣೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಮಾ ಯೋ ಅತ್ತನೋ ರಾಗಾದಿಮಲಂ ಪಬ್ಬಾಜಯನ್ತೋ ವಿನೋದೇನ್ತೋ ಚರತಿ, ಸೋಪಿ ತೇನ ಪಬ್ಬಾಜನೇನ ಪಬ್ಬಜಿತೋತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ, ಸಮ್ಪತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಅಞ್ಞತರಬ್ರಾಹ್ಮಣಪಬ್ಬಜಿತವತ್ಥು ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರವತ್ಥು

ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸಾತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ಠಾನೇ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಅಹೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಅಯ್ಯೋ, ಖನ್ತಿಬಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಅಞ್ಞೇಸು ಅಕ್ಕೋಸನ್ತೇಸು ವಾ ಪಹರನ್ತೇಸು ವಾ ಕೋಪಮತ್ತಮ್ಪಿ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಗುಣೇ ಕಥಯಿಂಸು. ಅಥೇಕೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ಕೋ ಏಸ ನ ಕುಜ್ಝತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಥೇರೋ’’ತಿ. ‘‘ನಂ ಕುಜ್ಝಾಪೇನ್ತೋ ನ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ನತ್ಥೇತಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಅಹಂ ನಂ ಕುಜ್ಝಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚೇ ಸಕ್ಕೋಸಿ, ಕುಜ್ಝಾಪೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಹೋತು, ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಿಸ್ಸ ಕತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಥೇರಂ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಪವಿಟ್ಠಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭಾಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಮಜ್ಝೇ ಮಹನ್ತಂ ಪಾಣಿಪ್ಪಹಾರಮದಾಸಿ. ಥೇರೋ ‘‘ಕಿಂ ನಾಮೇತ’’ನ್ತಿ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾವ ಗತೋ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಸಕಲಸರೀರೇ ಡಾಹೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಸೋ ‘‘ಅಹೋ ಗುಣಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಅಯ್ಯೋ’’ತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ‘‘ಖಮಥ ಮೇ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಏತ’’ನ್ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಹಂ ವೀಮಂಸನತ್ಥಾಯ ತುಮ್ಹೇ ಪಹರಿ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ‘‘ಹೋತು ಖಮಾಮಿ ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಸಚೇ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಖಮಥ, ಮಮ ಗೇಹೇಯೇವ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿ, ಥೇರೋಪಿ ಪತ್ತಂ ಅದಾಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಥೇರಂ ಗೇಹಂ ನೇತ್ವಾ ಪರಿವಿಸಿ.

ಮನುಸ್ಸಾ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ನಿರಪರಾಧೋ ಅಯ್ಯೋ ಪಹಟೋ, ದಣ್ಡೇನಪಿಸ್ಸ ಮೋಕ್ಖೋ ನತ್ಥಿ, ಏತ್ಥೇವ ನಂ ಮಾರೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಲೇಡ್ಡುದಣ್ಡಾದಿಹತ್ಥಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಅಟ್ಠಂಸು. ಥೇರೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಪತ್ತಂ ಅದಾಸಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ತಂ ಥೇರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ನಿವತ್ತೇಥಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಕಿಂ ಏತಂ ಉಪಾಸಕಾತಿ? ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ತುಮ್ಹೇ ಪಹಟಾ, ಮಯಮಸ್ಸ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಾತಿ. ಕಿಂ ಪನ ತುಮ್ಹೇ ಇಮಿನಾ ಪಹಟಾ, ಉದಾಹು ಅಹನ್ತಿ? ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇತಿ. ‘‘ಮಂ ಏಸ ಪಹರಿತ್ವಾ ಖಮಾಪೇಸಿ, ಗಚ್ಛಥ ತುಮ್ಹೇ’’ತಿ ಮನುಸ್ಸೇ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ನಿವತ್ತಾಪೇತ್ವಾ ಥೇರೋ ವಿಹಾರಮೇವ ಗತೋ. ಭಿಕ್ಖೂ ಉಜ್ಝಾಯಿಂಸು ‘‘ಕಿಂ ನಾಮೇತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ಯೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಪಹಟೋ, ತಸ್ಸೇವ ಗೇಹೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋ. ಥೇರಸ್ಸ ಪಹಟಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇದಾನಿ ಸೋ ಕಸ್ಸ ಲಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಅವಸೇಸೇ ಪೋಥೇನ್ತೋ ವಿಚರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಪಹರನ್ತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಗಿಹಿಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಪನ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಹಟೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಕೋಧೋ ನಾಮೇಸ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೇನ ಸಮುಗ್ಘಾತಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೩೮೯. ‘‘ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪಹರೇಯ್ಯ, ನಾಸ್ಸ ಮುಞ್ಚೇಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ;

ಧೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಹನ್ತಾರಂ, ತತೋ ಧೀ ಯಸ್ಸ ಮುಞ್ಚತಿ.

೩೯೦. ‘‘ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸೇತದಕಿಞ್ಚಿ ಸೇಯ್ಯೋ, ಯದಾ ನಿಸೇಧೋ ಮನಸೋ ಪಿಯೇಹಿ;

ಯತೋ ಯತೋ ಹಿಂಸಮನೋ ನಿವತ್ತತಿ, ತತೋ ತತೋ ಸಮ್ಮತಿಮೇವ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಪಹರೇಯ್ಯಾತಿ ‘‘ಖೀಣಾಸವಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿ ಜಾನನ್ತೋ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ವಾ ಜಾತಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ನ ಪಹರೇಯ್ಯ. ನಾಸ್ಸ ಮುಞ್ಚೇಥಾತಿ ಸೋಪಿ ಪಹಟೋ ಖೀಣಾಸವಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಸ್ಸ ಪಹರಿತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ವೇರಂ ನ ಮುಞ್ಚೇಥ, ತಸ್ಮಿಂ ಕೋಪಂ ನ ಕರೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಧೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸಾತಿ ಖೀಣಾಸವಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಹನ್ತಾರಂ ಗರಹಾಮಿ. ತತೋ ಧೀತಿ ಯೋ ಪನ ತಂ ಪಹರನ್ತಂ ಪಟಿಪಹರನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಉಪರಿ ವೇರಂ ಮುಞ್ಚತಿ, ತಂ ತತೋಪಿ ಗರಹಾಮಿಯೇವ.

ಏತದಕಿಞ್ಚಿ ಸೇಯ್ಯೋತಿ ಯಂ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತಂ ವಾ ಅಪಚ್ಚಕ್ಕೋಸನಂ, ಪಹರನ್ತಂ ವಾ ಅಪ್ಪಟಿಪಹರಣಂ, ಏತಂ ತಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಸೇಯ್ಯೋ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಂ ಸೇಯ್ಯೋ ನ ಹೋತಿ, ಅಧಿಮತ್ತಮೇವ ಸೇಯ್ಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯದಾ ನಿಸೇಧೋ ಮನಸೋ ಪಿಯೇಹೀತಿ ಕೋಧನಸ್ಸ ಹಿ ಕೋಧುಪ್ಪಾದೋವ ಮನಸೋ ಪಿಯೋ ನಾಮ. ಕೋಧೋ ಹಿ ಪನೇಸ ಮಾತಾಪಿತೂಸುಪಿ ಬುದ್ಧಾದೀಸುಪಿ ಅಪರಜ್ಝತಿ. ತಸ್ಮಾ ಯೋ ಅಸ್ಸ ತೇಹಿ ಮನಸೋ ನಿಸೇಧೋ ಕೋಧವಸೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹೋ, ಏತಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಸೇಯ್ಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಹಿಂಸಮನೋತಿ ಕೋಧಮನೋ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಯತೋ ಯತೋ ವತ್ಥುತೋ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೇನ ಸಮುಗ್ಘಾತಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ನಿವತ್ತತಿ. ತತೋ ತತೋತಿ ತತೋ ತತೋ ವತ್ಥುತೋ ಸಕಲಮ್ಪಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಂ ನಿವತ್ತತಿಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರವತ್ಥು ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಮಹಾಪಜಾಪತಿಗೋತಮೀವತ್ಥು

ಯಸ್ಸ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯಾತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿಂ ಗೋತಮಿಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಭಗವತಾ ಹಿ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮೇ ಮಣ್ಡನಕಜಾತಿಯೋ ಪುರಿಸೋ ಸುರಭಿಪುಪ್ಫದಾಮಂ ವಿಯ ಸಿರಸಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಸಪರಿವಾರಾ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಲಭಿ, ಅಞ್ಞೋ ತಸ್ಸಾ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ವಾ ಆಚರಿಯೋ ವಾ ನತ್ಥಿ. ಏವಂ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದಂ ಥೇರಿಂ ಆರಬ್ಭ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಮಹಾಪಜಾಪತಿಯಾ ಗೋತಮಿಯಾ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾ ನ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ, ಸಹತ್ಥೇನೇವ ಕಾಸಾಯಾನಿ ಗಣ್ಹೀ’’ತಿ. ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಿಯೋ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ನೇವ ಉಪೋಸಥಂ ನ ಪವಾರಣಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತಾ ಗನ್ತ್ವಾ ತಥಾಗತಸ್ಸಪಿ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ತಾಸಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮಯಾ ಮಹಾಪಜಾಪತಿಯಾ ಗೋತಮಿಯಾ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮಾ ದಿನ್ನಾ, ಅಹಮೇವಸ್ಸಾಚರಿಯೋ, ಅಹಮೇವ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ. ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದಿವಿರಹಿತೇಸು ಖೀಣಾಸವೇಸು ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ನಾಮ ನ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೯೧. ‘‘ಯಸ್ಸ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ಮನಸಾ ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಕಟಂ;

ಸಂವುತಂ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ, ತಮಹಂ ಬ್ರೂಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಸಾವಜ್ಜಂ ದುಕ್ಖುದ್ರಯಂ ಅಪಾಯಸಂವತ್ತನಿಕಂ ಕಮ್ಮಂ. ತೀಹಿ ಠಾನೇಹೀತಿ ಏತೇಹಿ ಕಾಯಾದೀಹಿ ತೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದಿಪವೇಸನಿವಾರಣತ್ಥಾಯ ದ್ವಾರಂ ಪಿಹಿತಂ, ತಂ ಅಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಮಹಾಪಜಾಪತಿಗೋತಮೀವತ್ಥು ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರವತ್ಥು

ಯಮ್ಹಾತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಕಿರಾಯಸ್ಮಾ ಅಸ್ಸಜಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪತ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ‘‘ಯಸ್ಸಂ ದಿಸಾಯಂ ಥೇರೋ ವಸತೀ’’ತಿ ಸುಣಾತಿ, ತತೋ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ತತೋವ ಸೀಸಂ ಕತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಅಜ್ಜಾಪಿ ದಿಸಾ ನಮಸ್ಸಮಾನೋ ವಿಚರತೀ’’ತಿ ತಮತ್ಥಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ಥೇರಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದಿಸಾ ನಮಸ್ಸನ್ತೋ ವಿಚರಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಮ ದಿಸಾ ನಮಸ್ಸನಭಾವಂ ವಾ ಅನಮಸ್ಸನಭಾವಂ ವಾ ತುಮ್ಹೇವ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ದಿಸಾ ನಮಸ್ಸತಿ, ಅಸ್ಸಜಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಪನ ಸನ್ತಿಕಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪತ್ತತಾಯ ಅತ್ತನೋ ಆಚರಿಯಂ ನಮಸ್ಸತಿ. ಯಞ್ಹಿ ಆಚರಿಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮಂ ವಿಜಾನಾತಿ, ತೇನ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಅಗ್ಗಿ ವಿಯ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ನಮಸ್ಸಿತಬ್ಬೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೯೨. ‘‘ಯಮ್ಹಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಜಾನೇಯ್ಯ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧದೇಸಿತಂ;

ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ತಂ ನಮಸ್ಸೇಯ್ಯ, ಅಗ್ಗಿಹುತ್ತಂವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಗ್ಗಿಹುತ್ತಂವಾತಿ ಯಥಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಗ್ಗಿಹುತ್ತಂ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಚರಣೇನ ಚೇವ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಾದೀಹಿ ಚ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ನಮಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಯಮ್ಹಾ ಆಚರಿಯಾ ತಥಾಗತಪವೇದಿತಂ ಧಮ್ಮಂ ವಿಜಾನೇಯ್ಯ, ತಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ನಮಸ್ಸೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರವತ್ಥು ನವಮಂ.

೧೦. ಜಟಿಲಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು

ನ ಜಟಾಹೀತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಜಟಿಲಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಕಿರ ‘‘ಅಹಂ ಮಾತಿತೋ ಚ ಪಿತಿತೋ ಚ ಸುಜಾತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ಸಚೇ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಅತ್ತನೋ ಸಾವಕೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ವದತಿ, ಮಮ್ಪಿ ನು ಖೋ ತಥಾ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ನಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಜಟಾಮತ್ತೇನ, ನ ಜಾತಿಗೋತ್ತಮತ್ತೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವದಾಮಿ, ಪಟಿವಿದ್ಧಸಚ್ಚಮೇವ ಪನಾಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ ವದಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೯೩. ‘‘ನ ಜಟಾಹಿ ನ ಗೋತ್ತೇನ, ನ ಜಚ್ಚಾ ಹೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ;

ಯಮ್ಹಿ ಸಚ್ಚಞ್ಚ ಧಮ್ಮೋ ಚ, ಸೋ ಸುಚೀ ಸೋ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಚ್ಚನ್ತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಸೋಳಸಹಾಕಾರೇಹಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಠಿತಂ ಸಚ್ಚಞಾಣಞ್ಚೇವ ನವವಿಧೋ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೋ ಅತ್ಥಿ, ಸೋ ಸುಚಿ, ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಜಟಿಲಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು ದಸಮಂ.

೧೧. ಕುಹಕಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು

ಕಿಂ ತೇತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ವಗ್ಗುಲಿವತಂ ಕುಹಕಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಕಿರ ವೇಸಾಲಿನಗರದ್ವಾರೇ ಏಕಂ ಕಕುಧರುಕ್ಖಂ ಆರುಯ್ಹ ದ್ವೀಹಿ ಪಾದೇಹಿ ರುಕ್ಖಸಾಖಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಅಧೋಸಿರೋ ಓಲಮ್ಬನ್ತೋ ‘‘ಕಪಿಲಾನಂ ಮೇ ಸತಂ ದೇಥ, ಕಹಾಪಣೇ ದೇಥ, ಪರಿಚಾರಿಕಂ ದೇಥ, ನೋ ಚೇ ದಸ್ಸಥ, ಇತೋ ಪತಿತ್ವಾ ಮರನ್ತೋ ನಗರಂ ಅನಗರಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ. ತಥಾಗತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತಸ್ಸ ನಗರಂ ಪವಿಸನಕಾಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮನಕಾಲೇಪಿ ನಂ ತಥೇವ ಓಲಮ್ಬನ್ತಂ ಪಸ್ಸಿಂಸು. ನಾಗರಾಪಿ ‘‘ಅಯಂ ಪಾತೋವ ಪಟ್ಠಾಯ ಏವಂ ಓಲಮ್ಬನ್ತೋ ಪತಿತ್ವಾ ಮರನ್ತೋ ನಗರಂ ಅನಗರಂ ಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ನಗರವಿನಾಸಭೀತಾ ‘‘ಯಂ ಸೋ ಯಾಚತಿ, ಸಬ್ಬಂ ದೇಮಾ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಅದಂಸು. ಸೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಹಾರೂಪಚಾರೇ ತಂ ಗಾವಿಂ ವಿಯ ವಿರವಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಞ್ಜಾನಿತ್ವಾ ‘‘ಲದ್ಧಂ ತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಯಥಾಪತ್ಥಿತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಆಮ, ಲದ್ಧಂ ಮೇ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಅನ್ತೋವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ಸೋ ಕುಹಕಚೋರೋ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಕುಹಕಚೋರೋಯೇವ ಅಹೋಸಿ. ಇದಾನಿ ಪನೇಸ ಬಾಲಜನಂ ವಞ್ಚೇತಿ, ತದಾ ಪನ ಪಣ್ಡಿತೇ ವಞ್ಚೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಮಾಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಏಕಂ ಕಾಸಿಕಗಾಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಏಕೋ ಕುಹಕತಾಪಸೋ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ತಂ ಏಕಂ ಕುಲಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿ. ದಿವಾ ಉಪ್ಪನ್ನಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಾನಂ ವಿಯ ತಸ್ಸಪಿ ಏಕಂ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ದೇತಿ, ಸಾಯಂ ಉಪ್ಪನ್ನಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ದುತಿಯದಿವಸೇ ದೇತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸಾಯಂ ಗೋಧಮಂಸಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಸಾಧುಕಂ ಪಚಿತ್ವಾ ತತೋ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ದುತಿಯದಿವಸೇ ತಸ್ಸ ಅದಂಸು. ತಾಪಸೋ ಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾವ ರಸತಣ್ಹಾಯ ಬದ್ಧೋ ‘‘ಕಿಂ ಮಂಸಂ ನಾಮೇತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಗೋಧಮಂಸ’’ನ್ತಿ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಸಪ್ಪಿದಧಿಕಟುಕಭಣ್ಡಾದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಠಪೇಸಿ. ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ಪನ ಅವಿದೂರೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಮ್ಮಿಕೇ ಗೋಧರಾಜಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ತಾಪಸಂ ವನ್ದಿತುಂ ಆಗಚ್ಛತಿ. ತಂದಿವಸಂ ಪನೇಸ ‘‘ತಂ ವಧಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ದಣ್ಡಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಮ್ಮಿಕಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಠಾನೇ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋ ವಿಯ ನಿಸೀದಿ. ಗೋಧರಾಜಾ ವಮ್ಮಿಕತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋವ ಆಕಾರಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ‘‘ನ ಮೇ ಅಜ್ಜ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಆಕಾರೋ ರುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ತತೋವ ನಿವತ್ತಿ. ತಾಪಸೋ ತಸ್ಸ ನಿವತ್ತನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮಾರಣತ್ಥಾಯ ದಣ್ಡಂ ಖಿಪಿ, ದಣ್ಡೋ ವಿರಜ್ಝಿತ್ವಾ ಗತೋ. ಗೋಧರಾಜಾಪಿ ಧಮ್ಮಿಕಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತತೋ ಸೀಸಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಆಗತಮಗ್ಗಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಾಪಸಂ ಆಹ –

‘‘ಸಮಣಂ ತಂ ಮಞ್ಞಮಾನೋ, ಉಪಗಚ್ಛಿಮಸಞ್ಞತಂ;

ಸೋ ಮಂ ದಣ್ಡೇನ ಪಾಹಾಸಿ, ಯಥಾ ಅಸಮಣೋ ತಥಾ.

‘‘ಕಿಂ ತೇ ಜಟಾಹಿ ದುಮ್ಮೇಧ, ಕಿಂ ತೇ ಅಜಿನಸಾಟಿಯಾ;

ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ತೇ ಗಹನಂ, ಬಾಹಿರಂ ಪರಿಮಜ್ಜಸೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೪.೯೭-೯೮);

ಅಥ ನಂ ತಾಪಸೋ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕೇನ ಪಲೋಭೇತುಂ ಏವಮಾಹ –

‘‘ಏಹಿ ಗೋಧ ನಿವತ್ತಸ್ಸು, ಭುಞ್ಜ ಸಾಲೀನಮೋದನಂ;

ತೇಲಂ ಲೋಣಞ್ಚ ಮೇ ಅತ್ಥಿ, ಪಹೂತಂ ಮಯ್ಹ ಪಿಪ್ಫಲೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೪.೯೯);

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಗೋಧರಾಜಾ ‘‘ಯಥಾ ಯಥಾ ತ್ವಂ ಕಥೇಸಿ, ತಥಾ ತಥಾ ಮೇ ಪಲಾಯಿತುಕಾಮತಾವ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ಏಸ ಭಿಯ್ಯೋ ಪವೇಕ್ಖಾಮಿ, ವಮ್ಮಿಕಂ ಸತಪೋರಿಸಂ;

ತೇಲಂ ಲೋಣಞ್ಚ ಕಿತ್ತೇಸಿ, ಅಹಿತಂ ಮಯ್ಹ ಪಿಪ್ಫಲೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೪.೧೦೦);

ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ತಯಿ ಸಮಣಸಞ್ಞಂ ಅಕಾಸಿಂ, ಇದಾನಿ ಪನ ತೇ ಮಂ ಪಹರಿತುಕಾಮತಾಯ ದಣ್ಡೋ ಖಿತ್ತೋ, ತಸ್ಸ ಖಿತ್ತಕಾಲೇಯೇವ ಅಸಮಣೋ ಜಾತೋ. ಕಿಂ ತಾದಿಸಸ್ಸ ದುಪ್ಪಞ್ಞಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಜಟಾಹಿ, ಕಿಂ ಸಖುರೇನ ಅಜಿನಚಮ್ಮೇನ. ಅಬ್ಭನ್ತರಞ್ಹಿ ತೇ ಗಹನಂ, ಕೇವಲಂ ಬಾಹಿರಮೇವ ಪರಿಮಜ್ಜಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಅತೀತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ತದಾ ಏಸ ಕುಹಕೋ ತಾಪಸೋ ಅಹೋಸಿ, ಗೋಧರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ತದಾ ಗೋಧಪಣ್ಡಿತೇನ ತಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹಿತಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೯೪. ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಜಟಾಹಿ ದುಮ್ಮೇಧ, ಕಿಂ ತೇ ಅಜಿನಸಾಟಿಯಾ;

ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ತೇ ಗಹನಂ, ಬಾಹಿರಂ ಪರಿಮಜ್ಜಸೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೪.೯೮);

ತತ್ಥ ಕಿಂ ತೇ ಜಟಾಹೀತಿ ಅಮ್ಭೋ ದುಪ್ಪಞ್ಞ ತವ ಬದ್ಧಾಹಿಪಿ ಇಮಾಹಿ ಜಟಾಹಿ ಸಖುರಾಯ ನಿವತ್ಥಾಯಪಿ ಇಮಾಯ ಅಜಿನಚಮ್ಮಸಾಟಿಕಾಯ ಚ ಕಿಮತ್ಥೋತಿ. ಅಬ್ಭನ್ತರನ್ತಿ ಅಬ್ಭನ್ತರಞ್ಹಿ ತೇ ರಾಗಾದಿಕಿಲೇಸಗಹನಂ, ಕೇವಲಂ ಹತ್ಥಿಲಣ್ಡಂ ಅಸ್ಸಲಣ್ಡಂ ವಿಯ ಮಟ್ಠಂ ಬಾಹಿರಂ ಪರಿಮಜ್ಜಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಕುಹಕಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು ಏಕಾದಸಮಂ.

೧೨. ಕಿಸಾಗೋತಮೀವತ್ಥು

ಪಂಸುಕೂಲಧರನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಕಿಸಾಗೋತಮಿಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ತದಾ ಕಿರ ಸಕ್ಕೋ ಪಠಮಯಾಮಾವಸಾನೇ ದೇವಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತೇ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುಣನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಕಿಸಾಗೋತಮೀ ‘‘ಸತ್ಥಾರಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ಸಕ್ಕಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿವತ್ತಿ. ಸೋ ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿವತ್ತನ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕಾ ನಾಮೇಸಾ, ಭನ್ತೇ, ಆಗಚ್ಛಮಾನಾವ ತುಮ್ಹೇ ದಿಸ್ವಾ ನಿವತ್ತತೀ’’ತಿ? ಸತ್ಥಾ ‘‘ಕಿಸಾಗೋತಮೀ ನಾಮೇಸಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಮ ಧೀತಾ ಪಂಸುಕೂಲಿಕತ್ಥೇರೀನಂ ಅಗ್ಗಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೯೫. ‘‘ಪಂಸುಕೂಲಧರಂ ಜನ್ತುಂ, ಕಿಸಂ ಧಮನಿಸನ್ಥತಂ;

ಏಕಂ ವನಸ್ಮಿಂ ಝಾಯನ್ತಂ, ತಮಹಂ ಬ್ರೂಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಕಿಸನ್ತಿ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಾ ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಅನುರೂಪಂ ಪಟಿಪದಂ ಪೂರೇನ್ತಾ ಅಪ್ಪಮಂಸಲೋಹಿತಾ ಚೇವ ಹೋನ್ತಿ ಧಮನಿಸನ್ಥತಗತ್ತಾ ಚ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ಏಕಂ ವನಸ್ಮಿನ್ತಿ ವಿವಿತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಏಕಕಂ ವನಸ್ಮಿಂ ಝಾಯನ್ತಂ ತಮಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಕಿಸಾಗೋತಮೀವತ್ಥು ದ್ವಾದಸಮಂ.

೧೩. ಏಕಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು

ನ ಚಾಹನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಕಿರ ‘‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಅತ್ತನೋ ಸಾವಕೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ವದತಿ ಅಹಞ್ಚಮ್ಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಮಮ್ಪಿ ನು ಖೋ ಏವಂ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ನಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಮತ್ತೇನೇವಂ ವದಾಮಿ, ಯೋ ಪನ ಅಕಿಞ್ಚನೋ ಅಗಹಣೋ, ತಮಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವದಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೯೬. ‘‘ನ ಚಾಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಬ್ರೂಮಿ, ಯೋನಿಜಂ ಮತ್ತಿಸಮ್ಭವಂ;

ಭೋವಾದಿ ನಾಮ ಸೋ ಹೋತಿ, ಸಚೇ ಹೋತಿ ಸಕಿಞ್ಚನೋ;

ಅಕಿಞ್ಚನಂ ಅನಾದಾನಂ, ತಮಹಂ ಬ್ರೂಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಯೋನಿಜನ್ತಿ ಯೋನಿಯಂ ಜಾತಂ. ಮತ್ತಿಸಮ್ಭವನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಮಾತು ಸನ್ತಕೇ ಉದರಸ್ಮಿಂ ಸಮ್ಭೂತಂ. ಭೋವಾದೀತಿ ಸೋ ಪನ ಆಮನ್ತನಾದೀಸು ‘‘ಭೋ, ಭೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತೋ ಭೋವಾದಿ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಸಚೇ ರಾಗಾದೀಹಿ ಕಿಞ್ಚನೇಹಿ ಸಕಿಞ್ಚನೋ. ಅಹಂ ಪನ ರಾಗಾದೀಹಿ ಅಕಿಞ್ಚನಂ ಚತೂಹಿ ಉಪಾದಾನೇಹಿ ಅನಾದಾನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ, ಸಮ್ಪತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಏಕಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು ತೇರಸಮಂ.

೧೪. ಉಗ್ಗಸೇನಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತವತ್ಥು

ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಉಗ್ಗಸೇನಂ ನಾಮ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವತ್ಥು ‘‘ಮುಞ್ಚ ಪುರೇ ಮುಞ್ಚ ಪಚ್ಛತೋ’’ತಿ (ಧ. ಪ. ೩೪೮) ಗಾಥಾವಣ್ಣನಾಯ ವಿತ್ಥಾರಿತಮೇವ.

ತದಾ ಹಿ ಸತ್ಥಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಉಗ್ಗಸೇನೋ ‘ನ ಭಾಯಾಮೀ’ತಿ ವದತಿ, ಅಭೂತೇನ ಮಞ್ಞೇ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತೀ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಪುತ್ತಸದಿಸಾ ಛಿನ್ನಸಂಯೋಜನಾ ನ ಭಾಯನ್ತಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೯೭. ‘‘ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಂ ಛೇತ್ವಾ, ಯೋ ವೇ ನ ಪರಿತಸ್ಸತಿ;

ಸಙ್ಗಾತಿಗಂ ವಿಸಂಯುತ್ತಂ, ತಮಹಂ ಬ್ರೂಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನನ್ತಿ ದಸವಿಧಸಂಯೋಜನಂ. ನ ಪರಿತಸ್ಸತೀತಿ ತಣ್ಹಾಯ ನ ಭಾಯತಿ. ತಮಹನ್ತಿ ತಂ ಅಹಂ ರಾಗಾದೀನಂ ಸಙ್ಗಾನಂ ಅತೀತತ್ತಾ ಸಙ್ಗಾತಿಗಂ, ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಯೋಗಾನಂ ಅಭಾವೇನ ವಿಸಂಯುತ್ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಉಗ್ಗಸೇನಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತವತ್ಥು ಚುದ್ದಸಮಂ.

೧೫. ದ್ವೇಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು

ಛೇತ್ವಾ ನದ್ಧಿನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದ್ವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ತೇಸು ಕಿರೇಕಸ್ಸ ಚೂಳರೋಹಿತೋ ನಾಮ ಗೋಣೋ ಅಹೋಸಿ, ಏಕಸ್ಸ ಮಹಾರೋಹಿತೋ ನಾಮ. ತೇ ಏಕದಿವಸಂ ‘‘ತವ ಗೋಣೋ ಬಲವಾ, ಮಮ ಗೋಣೋ ಬಲವಾ’’ತಿ ವಿವದಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನೋ ವಿವಾದೇನ, ಪಾಜೇತ್ವಾ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಅಚಿರವತೀತೀರೇ ಸಕಟಂ ವಾಲುಕಾಯ ಪೂರೇತ್ವಾ ಗೋಣೇ ಯೋಜಯಿಂಸು. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಭಿಕ್ಖೂಪಿ ನ್ಹಾಯಿತುಂ ತತ್ಥ ಗತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಗೋಣೇ ಪಾಜೇಸುಂ. ಸಕಟಂ ನಿಚ್ಚಲಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ, ನದ್ಧಿವರತ್ತಾ ಪನ ಛಿಜ್ಜಿಂಸು. ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಸತ್ಥು ಆರೋಚಯಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬಾಹಿರಾ ಏತಾ ನದ್ಧಿವರತ್ತಾ, ಯೋ ಕೋಚಿ ಏತಾ ಛಿನ್ದತೇವ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪನ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಂ ಕೋಧನದ್ಧಿಞ್ಚೇವ ತಣ್ಹಾವರತ್ತಞ್ಚ ಛಿನ್ದಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೯೮. ‘‘ಛೇತ್ವಾ ನದ್ಧಿಂ ವರತ್ತಞ್ಚ, ಸನ್ದಾನಂ ಸಹನುಕ್ಕಮಂ;

ಉಕ್ಖಿತ್ತಪಲಿಘಂ ಬುದ್ಧಂ, ತಮಹಂ ಬ್ರೂಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ನದ್ಧಿನ್ತಿ ನಯ್ಹನಭಾವೇನ ಪವತ್ತಂ ಕೋಧಂ. ವರತ್ತನ್ತಿ ಬನ್ಧನಭಾವೇನ ಪವತ್ತಂ ತಣ್ಹಂ. ಸನ್ದಾನಂ ಸಹನುಕ್ಕಮನ್ತಿ ಅನುಸಯಾನುಕ್ಕಮಸಹಿತಂ ದ್ವಾಸಟ್ಠಿದಿಟ್ಠಿಸನ್ದಾನಂ, ಇದಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಠಿತಂ ಅವಿಜ್ಜಾಪಲಿಘಸ್ಸ ಉಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾ ಉಕ್ಖಿತ್ತಪಲಿಘಂ, ಚತುನ್ನಂ ಸಚ್ಚಾನಂ ಬುದ್ಧತ್ತಾ ಬುದ್ಧಂ ತಂ ಅಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಪಞ್ಚಸತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು, ಸಮ್ಪತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ದ್ವೇಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು ಪನ್ನರಸಮಂ.

೧೬. ಅಕ್ಕೋಸಕಭಾರದ್ವಾಜವತ್ಥು

ಅಕ್ಕೋಸನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಕ್ಕೋಸಕಭಾರದ್ವಾಜಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ತಸ್ಸ ಹಿ ಭಾತು ಭಾರದ್ವಾಜಸ್ಸ ಧನಞ್ಜಾನೀ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ಖೀಪಿತ್ವಾಪಿ ಕಾಸಿತ್ವಾಪಿ ಪಕ್ಖಲಿತ್ವಾಪಿ ‘‘ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸಾ’’ತಿ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ. ಸಾ ಏಕದಿವಸಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪರಿವೇಸನಾಯ ಪವತ್ತಮಾನಾಯ ಪಕ್ಖಲಿತ್ವಾ ತಥೇವ ಮಹಾಸದ್ದೇನ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ‘‘ಏವಮೇವಾಯಂ ವಸಲೀ ಯತ್ಥ ವಾ ತತ್ಥ ವಾ ಪಕ್ಖಲಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮುಣ್ಡಕಸ್ಸ ಸಮಣಕಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ತೇ, ವಸಲಿ, ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಸಾ ‘‘ಗಚ್ಛ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನಾಹಂ ತಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಯೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಯ್ಯ, ಅಪಿ ಚ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಸ್ಸೂ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅವನ್ದಿತ್ವಾವ ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ಕಿಂಸು ಛೇತ್ವಾ ಸುಖಂ ಸೇತಿ, ಕಿಂಸು ಛೇತ್ವಾ ನ ಸೋಚತಿ;

ಕಿಸ್ಸಸ್ಸು ಏಕಧಮ್ಮಸ್ಸ, ವಧಂ ರೋಚೇಸಿ ಗೋತಮಾ’’ತಿ. (ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೮೭);

ಅಥಸ್ಸ ಪಞ್ಹಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ಕೋಧಂ ಛೇತ್ವಾ ಸುಖಂ ಸೇತಿ, ಕೋಧಂ ಛೇತ್ವಾ ನ ಸೋಚತಿ;

ಕೋಧಸ್ಸ ವಿಸಮೂಲಸ್ಸ, ಮಧುರಗ್ಗಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ;

ವಧಂ ಅರಿಯಾ ಪಸಂಸನ್ತಿ, ತಞ್ಹಿ ಛೇತ್ವಾ ನ ಸೋಚತೀ’’ತಿ. (ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೮೭);

ಸೋ ಸತ್ಥರಿ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಅಥಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠೋ ಅಕ್ಕೋಸಕಭಾರದ್ವಾಜೋ ‘‘ಭಾತಾ ಕಿರ ಮೇ ಪಬ್ಬಜಿತೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಕುದ್ಧೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಅಸಬ್ಭಾಹಿ ಫರುಸಾಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಅಕ್ಕೋಸಿ. ಸೋಪಿ ಸತ್ಥಾರಾ ಅತಿಥೀನಂ ಖಾದನೀಯಾದಿದಾನಓಪಮ್ಮೇನ ಸಞ್ಞತ್ತೋ ಸತ್ಥರಿ ಪಸನ್ನೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಅಪರೇಪಿಸ್ಸ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋ ಬಿಲಿಙ್ಗಕಭಾರದ್ವಾಜೋತಿ ದ್ವೇ ಕನಿಟ್ಠಭಾತರೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತಾವ ಸತ್ಥಾರಾ ವಿನೀತಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ, ‘‘ಆವುಸೋ, ಅಚ್ಛರಿಯಾ ವತ ಬುದ್ಧಗುಣಾ, ಚತೂಸು ನಾಮ ಭಾತಿಕೇಸು ಅಕ್ಕೋಸನ್ತೇಸು ಸತ್ಥಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವತ್ವಾ ತೇಸಂಯೇವ ಪತಿಟ್ಠಾ ಜಾತೋ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಹಂ ಮಮ ಖನ್ತಿಬಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ದುಟ್ಠೇಸು ಅದುಸ್ಸನ್ತೋ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪತಿಟ್ಠಾ ಹೋಮಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –