೧೧. ಕುಹಕಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು

ಕಿಂ ತೇತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ವಗ್ಗುಲಿವತಂ ಕುಹಕಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಕಿರ ವೇಸಾಲಿನಗರದ್ವಾರೇ ಏಕಂ ಕಕುಧರುಕ್ಖಂ ಆರುಯ್ಹ ದ್ವೀಹಿ ಪಾದೇಹಿ ರುಕ್ಖಸಾಖಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಅಧೋಸಿರೋ ಓಲಮ್ಬನ್ತೋ ‘‘ಕಪಿಲಾನಂ ಮೇ ಸತಂ ದೇಥ, ಕಹಾಪಣೇ ದೇಥ, ಪರಿಚಾರಿಕಂ ದೇಥ, ನೋ ಚೇ ದಸ್ಸಥ, ಇತೋ ಪತಿತ್ವಾ ಮರನ್ತೋ ನಗರಂ ಅನಗರಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ. ತಥಾಗತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತಸ್ಸ ನಗರಂ ಪವಿಸನಕಾಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮನಕಾಲೇಪಿ ನಂ ತಥೇವ ಓಲಮ್ಬನ್ತಂ ಪಸ್ಸಿಂಸು. ನಾಗರಾಪಿ ‘‘ಅಯಂ ಪಾತೋವ ಪಟ್ಠಾಯ ಏವಂ ಓಲಮ್ಬನ್ತೋ ಪತಿತ್ವಾ ಮರನ್ತೋ ನಗರಂ ಅನಗರಂ ಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ನಗರವಿನಾಸಭೀತಾ ‘‘ಯಂ ಸೋ ಯಾಚತಿ, ಸಬ್ಬಂ ದೇಮಾ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಅದಂಸು. ಸೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಹಾರೂಪಚಾರೇ ತಂ ಗಾವಿಂ ವಿಯ ವಿರವಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಞ್ಜಾನಿತ್ವಾ ‘‘ಲದ್ಧಂ ತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಯಥಾಪತ್ಥಿತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಆಮ, ಲದ್ಧಂ ಮೇ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಅನ್ತೋವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ಸೋ ಕುಹಕಚೋರೋ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಕುಹಕಚೋರೋಯೇವ ಅಹೋಸಿ. ಇದಾನಿ ಪನೇಸ ಬಾಲಜನಂ ವಞ್ಚೇತಿ, ತದಾ ಪನ ಪಣ್ಡಿತೇ ವಞ್ಚೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಮಾಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಏಕಂ ಕಾಸಿಕಗಾಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಏಕೋ ಕುಹಕತಾಪಸೋ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ತಂ ಏಕಂ ಕುಲಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿ. ದಿವಾ ಉಪ್ಪನ್ನಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಾನಂ ವಿಯ ತಸ್ಸಪಿ ಏಕಂ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ದೇತಿ, ಸಾಯಂ ಉಪ್ಪನ್ನಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ದುತಿಯದಿವಸೇ ದೇತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸಾಯಂ ಗೋಧಮಂಸಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಸಾಧುಕಂ ಪಚಿತ್ವಾ ತತೋ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ದುತಿಯದಿವಸೇ ತಸ್ಸ ಅದಂಸು. ತಾಪಸೋ ಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾವ ರಸತಣ್ಹಾಯ ಬದ್ಧೋ ‘‘ಕಿಂ ಮಂಸಂ ನಾಮೇತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಗೋಧಮಂಸ’’ನ್ತಿ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಸಪ್ಪಿದಧಿಕಟುಕಭಣ್ಡಾದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಠಪೇಸಿ. ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ಪನ ಅವಿದೂರೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಮ್ಮಿಕೇ ಗೋಧರಾಜಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ತಾಪಸಂ ವನ್ದಿತುಂ ಆಗಚ್ಛತಿ. ತಂದಿವಸಂ ಪನೇಸ ‘‘ತಂ ವಧಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ದಣ್ಡಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಮ್ಮಿಕಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಠಾನೇ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋ ವಿಯ ನಿಸೀದಿ. ಗೋಧರಾಜಾ ವಮ್ಮಿಕತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋವ ಆಕಾರಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ‘‘ನ ಮೇ ಅಜ್ಜ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಆಕಾರೋ ರುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ತತೋವ ನಿವತ್ತಿ. ತಾಪಸೋ ತಸ್ಸ ನಿವತ್ತನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮಾರಣತ್ಥಾಯ ದಣ್ಡಂ ಖಿಪಿ, ದಣ್ಡೋ ವಿರಜ್ಝಿತ್ವಾ ಗತೋ. ಗೋಧರಾಜಾಪಿ ಧಮ್ಮಿಕಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತತೋ ಸೀಸಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಆಗತಮಗ್ಗಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಾಪಸಂ ಆಹ –

‘‘ಸಮಣಂ ತಂ ಮಞ್ಞಮಾನೋ, ಉಪಗಚ್ಛಿಮಸಞ್ಞತಂ;

ಸೋ ಮಂ ದಣ್ಡೇನ ಪಾಹಾಸಿ, ಯಥಾ ಅಸಮಣೋ ತಥಾ.

‘‘ಕಿಂ ತೇ ಜಟಾಹಿ ದುಮ್ಮೇಧ, ಕಿಂ ತೇ ಅಜಿನಸಾಟಿಯಾ;

ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ತೇ ಗಹನಂ, ಬಾಹಿರಂ ಪರಿಮಜ್ಜಸೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೪.೯೭-೯೮);

ಅಥ ನಂ ತಾಪಸೋ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕೇನ ಪಲೋಭೇತುಂ ಏವಮಾಹ –

‘‘ಏಹಿ ಗೋಧ ನಿವತ್ತಸ್ಸು, ಭುಞ್ಜ ಸಾಲೀನಮೋದನಂ;

ತೇಲಂ ಲೋಣಞ್ಚ ಮೇ ಅತ್ಥಿ, ಪಹೂತಂ ಮಯ್ಹ ಪಿಪ್ಫಲೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೪.೯೯);

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಗೋಧರಾಜಾ ‘‘ಯಥಾ ಯಥಾ ತ್ವಂ ಕಥೇಸಿ, ತಥಾ ತಥಾ ಮೇ ಪಲಾಯಿತುಕಾಮತಾವ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ಏಸ ಭಿಯ್ಯೋ ಪವೇಕ್ಖಾಮಿ, ವಮ್ಮಿಕಂ ಸತಪೋರಿಸಂ;

ತೇಲಂ ಲೋಣಞ್ಚ ಕಿತ್ತೇಸಿ, ಅಹಿತಂ ಮಯ್ಹ ಪಿಪ್ಫಲೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೪.೧೦೦);

ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ತಯಿ ಸಮಣಸಞ್ಞಂ ಅಕಾಸಿಂ, ಇದಾನಿ ಪನ ತೇ ಮಂ ಪಹರಿತುಕಾಮತಾಯ ದಣ್ಡೋ ಖಿತ್ತೋ, ತಸ್ಸ ಖಿತ್ತಕಾಲೇಯೇವ ಅಸಮಣೋ ಜಾತೋ. ಕಿಂ ತಾದಿಸಸ್ಸ ದುಪ್ಪಞ್ಞಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಜಟಾಹಿ, ಕಿಂ ಸಖುರೇನ ಅಜಿನಚಮ್ಮೇನ. ಅಬ್ಭನ್ತರಞ್ಹಿ ತೇ ಗಹನಂ, ಕೇವಲಂ ಬಾಹಿರಮೇವ ಪರಿಮಜ್ಜಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಅತೀತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ತದಾ ಏಸ ಕುಹಕೋ ತಾಪಸೋ ಅಹೋಸಿ, ಗೋಧರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ತದಾ ಗೋಧಪಣ್ಡಿತೇನ ತಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹಿತಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೯೪. ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಜಟಾಹಿ ದುಮ್ಮೇಧ, ಕಿಂ ತೇ ಅಜಿನಸಾಟಿಯಾ;

ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ತೇ ಗಹನಂ, ಬಾಹಿರಂ ಪರಿಮಜ್ಜಸೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೪.೯೮);

ತತ್ಥ ಕಿಂ ತೇ ಜಟಾಹೀತಿ ಅಮ್ಭೋ ದುಪ್ಪಞ್ಞ ತವ ಬದ್ಧಾಹಿಪಿ ಇಮಾಹಿ ಜಟಾಹಿ ಸಖುರಾಯ ನಿವತ್ಥಾಯಪಿ ಇಮಾಯ ಅಜಿನಚಮ್ಮಸಾಟಿಕಾಯ ಚ ಕಿಮತ್ಥೋತಿ. ಅಬ್ಭನ್ತರನ್ತಿ ಅಬ್ಭನ್ತರಞ್ಹಿ ತೇ ರಾಗಾದಿಕಿಲೇಸಗಹನಂ, ಕೇವಲಂ ಹತ್ಥಿಲಣ್ಡಂ ಅಸ್ಸಲಣ್ಡಂ ವಿಯ ಮಟ್ಠಂ ಬಾಹಿರಂ ಪರಿಮಜ್ಜಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಕುಹಕಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು ಏಕಾದಸಮಂ.