೪. ಧಮ್ಮಾರಾಮತ್ಥೇರವತ್ಥು

ಧಮ್ಮಾರಾಮೋತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಧಮ್ಮಾರಾಮತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸತ್ಥಾರಾ ಕಿರ ‘‘ಇತೋ ಮೇ ಚತುಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆರೋಚಿತೇ ಅನೇಕಸಹಸ್ಸಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ಥಾರಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ವಿಚರಿಂಸು. ತತ್ಥ ಪುಥುಜ್ಜನಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಸ್ಸೂನಿ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು, ಖೀಣಾಸವಾನಂ ಧಮ್ಮಸಂವೇಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಸಬ್ಬೇಪಿ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವಗ್ಗಬನ್ಧನೇನ ವಿಚರನ್ತಿ. ಏಕೋ ಪನ ಧಮ್ಮಾರಾಮೋ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ನ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ. ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ‘‘ಕಿಂ, ಆವುಸೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನೋ ಪಟಿವಚನಮ್ಪಿ ಅದತ್ವಾ ‘‘ಸತ್ಥಾ ಕಿರ ಚತುಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಅಹಞ್ಚಮ್ಹಿ ಅವೀತರಾಗೋ, ಸತ್ಥರಿ ಧರಮಾನೇಯೇವ ವಾಯಮಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏಕಕೋವ ವಿಹರನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಾ ದೇಸಿತಂ ಧಮ್ಮಂ ಆವಜ್ಜೇತಿ ಚಿನ್ತೇತಿ ಅನುಸ್ಸರತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಾರಾಮಸ್ಸ ತುಮ್ಹೇಸು ಸಿನೇಹಮತ್ತಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ, ‘ಸತ್ಥಾ ಕಿರ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮನ್ತನಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಕರೋತೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ ಏವಂ ಕರೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಕಾರಣಾ’’ತಿ? ತುಮ್ಹೇ ಕಿರ ಚತುಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಥ, ಅಹಞ್ಚಮ್ಹಿ ಅವೀತರಾಗೋ, ತುಮ್ಹೇಸು ಧರನ್ತೇಸುಯೇವ ವಾಯಮಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ತುಮ್ಹೇಹಿ ದೇಸಿತಂ ಧಮ್ಮಂ ಆವಜ್ಜಾಮಿ ಚಿನ್ತೇಮಿ ಅನುಸ್ಸರಾಮೀತಿ.

ಸತ್ಥಾ ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧೂ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಸಾಧುಕಾರಂ ದತ್ವಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞೇನಾಪಿ ಮಯಿ ಸಿನೇಹವನ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ನಾಮ ಧಮ್ಮಾರಾಮಸದಿಸೇನೇವ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ನ ಹಿ ಮಯ್ಹಂ ಮಾಲಾಗನ್ಧಾದೀಹಿ ಪೂಜಂ ಕರೋನ್ತಾ ಮಮ ಪೂಜಂ ಕರೋನ್ತಿ ನಾಮ, ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಾಯೇವ ಪನ ಮಂ ಪೂಜೇನ್ತಿ ನಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೬೪. ‘‘ಧಮ್ಮಾರಾಮೋ ಧಮ್ಮರತೋ, ಧಮ್ಮಂ ಅನುವಿಚಿನ್ತಯಂ;

ಧಮ್ಮಂ ಅನುಸ್ಸರಂ ಭಿಕ್ಖು, ಸದ್ಧಮ್ಮಾ ನ ಪರಿಹಾಯತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ನಿವಾಸನಟ್ಠೇನ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಧಮ್ಮೋ ಆರಾಮೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಧಮ್ಮಾರಾಮೋ. ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಧಮ್ಮೇ ರತೋತಿ ಧಮ್ಮರತೋ. ತಸ್ಸೇವ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪುನಪ್ಪುನಂ ವಿಚಿನ್ತನತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ಅನುವಿಚಿನ್ತಯಂ, ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನುಸ್ಸರನ್ತಿ ತಮೇವ ಧಮ್ಮಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ. ಸದ್ಧಮ್ಮಾತಿ ಏವರೂಪೋ ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ತತಿಂಸಭೇದಾ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಧಮ್ಮಾ ನವವಿಧಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಾ ಚ ನ ಪರಿಹಾಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ, ಸಮ್ಪತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಧಮ್ಮಾರಾಮತ್ಥೇರವತ್ಥು ಚತುತ್ಥಂ.