೭. ಚೂಳಧನುಗ್ಗಹಪಣ್ಡಿತವತ್ಥು

ವಿತಕ್ಕಮಥಿತಸ್ಸಾತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಚೂಳಧನುಗ್ಗಹಪಣ್ಡಿತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಏಕೋ ಕಿರ ದಹರಭಿಕ್ಖು ಸಲಾಕಗ್ಗೇ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಸಲಾಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಲಾಕಯಾಗುಂ ಆದಾಯ ಆಸನಸಾಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಿವಿ. ತತ್ಥ ಉದಕಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಉದಕತ್ಥಾಯ ಏಕಂ ಘರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತತ್ಥ ತಂ ಏಕಾ ಕುಮಾರಿಕಾ ದಿಸ್ವಾವ ಉಪ್ಪನ್ನಸಿನೇಹಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಪುನ ಪಾನೀಯೇನ ಅತ್ಥೇ ಸತಿ ಇಧೇವ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯದಾ ಪಾನೀಯಂ ನ ಲಭತಿ, ತದಾ ತತ್ಥೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ಸಾಪಿಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾನೀಯಂ ದೇತಿ. ಏವಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಾಲೇ ಯಾಗುಮ್ಪಿ ದತ್ವಾ ಪುನೇಕದಿವಸಂ ತತ್ಥೇವ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ಅದಾಸಿ. ಸನ್ತಿಕೇ ಚಸ್ಸ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ನತ್ಥಿ ನಾಮ, ಕೇವಲಂ ಮಯಂ ವಿಚರಣಕಮನುಸ್ಸಮೇವ ನ ಲಭಾಮಾ’’ತಿ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಸೋ ಕಥಿಪಾಹೇನೇವ ತಸ್ಸಾ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿ. ಅಥ ನಂ ಏಕದಿವಸಂ ಆಗನ್ತುಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಕಿಸೋ ಉಪ್ಪಣ್ಡುಪಣ್ಡುಕಜಾತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಮ್ಹಿ, ಆವುಸೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ನಯಿಂಸು. ತೇಪಿ ನಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ನೇತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ಮಾದಿಸಸ್ಸ ಆರದ್ಧವೀರಿಯಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ’ತಿ ವಾ ‘ಸಕದಾಗಾಮೀ’ತಿ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಅವದಾಪೇತ್ವಾ ‘ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ’ತಿ ವದಾಪೇಸಿ, ಭಾರಿಯಂ ತೇ ಕಮ್ಮಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಕಾರಣಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಏಕಾ ಮಂ ಇತ್ಥೀ ಏವಮಾಹಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಭಿಕ್ಖು, ಅನಚ್ಛರಿಯಂ ಏತಂ ತಸ್ಸಾ ಕಿರಿಯಂ. ಸಾ ಹಿ ಪುಬ್ಬೇ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಅಗ್ಗಧನುಗ್ಗಹಪಣ್ಡಿತಂ ಪಹಾಯ ತಂಮುಹುತ್ತದಿಟ್ಠಕೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಿನೇಹಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ತಂ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸತ್ಥಸ್ಸ ಪಕಾಸನತ್ಥಂ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಯಾಚಿತೋ –

ಅತೀತೇ ಚೂಳಧನುಗ್ಗಹಪಣ್ಡಿತಕಾಲೇ ತಕ್ಕಸಿಲಾಯಂ ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಿಪ್ಪಂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ತೇನ ತುಟ್ಠೇನ ದಿನ್ನಂ ಧೀತರಂ ಆದಾಯ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅಟವಿಮುಖೇ ಏಕೂನಪಞ್ಞಾಸಾಯ ಕಣ್ಡೇಹಿ ಏಕೂನಪಞ್ಞಾಸಚೋರೇ ಮಾರೇತ್ವಾ ಕಣ್ಡೇಸು ಖೀಣೇಸು ಚೋರಜೇಟ್ಠಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ಪಾತೇತ್ವಾ, ‘‘ಭದ್ದೇ, ಅಸಿಂ ಆಹರಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತಾಯ ತಙ್ಖಣಂ ದಿಟ್ಠಚೋರೇ ಸಿನೇಹಂ ಕತ್ವಾ ಚೋರಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಅಸಿಥರುಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಚೋರೇನ ಧನುಗ್ಗಹಪಣ್ಡಿತಸ್ಸ ಮಾರಿತಭಾವಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಚೋರೇನ ಚ ತಂ ಆದಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತೇನ ‘‘ಮಮ್ಪಿ ಏಸಾ ಅಞ್ಞಂ ದಿಸ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸಾಮಿಕಂ ವಿಯ ಮಾರಾಪೇಸ್ಸತಿ, ಕಿಂ ಮೇ ಇಮಾಯಾ’’ತಿ ಏಕಂ ನದಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಓರಿಮತೀರೇ ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಭಣ್ಡಕಂ ಆದಾಯ ‘‘ತ್ವಂ ಇಧೇವ ಹೋಹಿ, ಯಾವಾಹಂ ಭಣ್ಡಿಕಂ ಉತ್ತಾರೇಮೀ’’ತಿ ತತ್ಥೇವ ತಂ ಪಹಾಯ ಗಮನಭಾವಞ್ಚ ಆವಿಕತ್ವಾ –

‘‘ಸಬ್ಬಂ ಭಣ್ಡಂ ಸಮಾದಾಯ, ಪಾರಂ ತಿಣ್ಣೋಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ;

ಪಚ್ಚಾಗಚ್ಛ ಲಹುಂ ಖಿಪ್ಪಂ, ಮಮ್ಪಿ ತಾರೇಹಿ ದಾನಿತೋ.

‘‘ಅಸನ್ಥುತಂ ಮಂ ಚಿರಸನ್ಥುತೇನ,

ನಿಮೀನಿ ಭೋತೀ ಅದ್ಧುವಂ ಧುವೇನ;

ಮಯಾಪಿ ಭೋತೀ ನಿಮಿನೇಯ್ಯ ಅಞ್ಞಂ,

ಇತೋ ಅಹಂ ದೂರತರಂ ಗಮಿಸ್ಸಂ.

‘‘ಕಾಯಂ ಏಳಗಲಾಗುಮ್ಬೇ, ಕರೋತಿ ಅಹುಹಾಸಿಯಂ;

ನಯೀಧ ನಚ್ಚಂ ವಾ ಗೀತಂ ವಾ, ತಾಳಂ ವಾ ಸುಸಮಾಹಿತಂ;

ಅನಮ್ಹಿಕಾಲೇ ಸುಸೋಣಿ, ಕಿಂ ನು ಜಗ್ಘಸಿ ಸೋಭನೇ.

‘‘ಸಿಙ್ಗಾಲ ಬಾಲ ದುಮ್ಮೇಧ, ಅಪ್ಪಪಞ್ಞೋಸಿ ಜಮ್ಬುಕ;

ಜೀನೋ ಮಚ್ಛಞ್ಚ ಪೇಸಿಞ್ಚ, ಕಪಣೋ ವಿಯ ಝಾಯಸಿ.

‘‘ಸುದಸ್ಸಂ ವಜ್ಜಮಞ್ಞೇಸಂ, ಅತ್ತನೋ ಪನ ದುದ್ದಸಂ;

ಜೀನಾ ಪತಿಞ್ಚ ಜಾರಞ್ಚ, ಮಞ್ಞೇ ತ್ವಞ್ಞೇವ ಝಾಯಸಿ.

‘‘ಏವಮೇತಂ ಮಿಗರಾಜ, ಯಥಾ ಭಾಸಸಿ ಜಮ್ಬುಕ;

ಸಾ ನೂನಾಹಂ ಇತೋ ಗನ್ತ್ವಾ, ಭತ್ತು ಹೇಸ್ಸಂ ವಸಾನುಗಾ.

‘‘ಯೋ ಹರೇ ಮತ್ತಿಕಂ ಥಾಲಂ, ಕಂಸಥಾಲಮ್ಪಿ ಸೋ ಹರೇ;

ಕತಞ್ಚೇವ ತಯಾ ಪಾಪಂ, ಪುನಪೇವಂ ಕರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೫.೧೨೮-೧೩೪) –

ಇಮಂ ಪಞ್ಚಕನಿಪಾತೇ ಚೂಳಧನುಗ್ಗಹಜಾತಕಂ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ‘‘ತದಾ ಚೂಳಧನುಗ್ಗಹಪಣ್ಡಿತೋ ತ್ವಂ ಅಹೋಸಿ, ಸಾ ಇತ್ಥೀ ಏತರಹಿ ಅಯಂ ಕುಮಾರಿಕಾ, ಸಿಙ್ಗಾಲರೂಪೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ನಿಗ್ಗಹಕಾರಕೋ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಅಹಮೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ ಸಾ ಇತ್ಥೀ ತಂಮುಹುತ್ತದಿಟ್ಠಕೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಿನೇಹೇನ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಅಗ್ಗಪಣ್ಡಿತಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಸಿ, ತಂ ಇತ್ಥಿಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ತವ ತಣ್ಹಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ವಿಹರಾಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ತಂ ಓವದಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಿಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೩೪೯. ‘‘ವಿತಕ್ಕಮಥಿತಸ್ಸ ಜನ್ತುನೋ,

ತಿಬ್ಬರಾಗಸ್ಸ ಸುಭಾನುಪಸ್ಸಿನೋ;

ಭಿಯ್ಯೋ ತಣ್ಹಾ ಪವಡ್ಢತಿ,

ಏಸ ಖೋ ದಳ್ಹಂ ಕರೋತಿ ಬನ್ಧನಂ.

೩೫೦. ‘‘ವಿತಕ್ಕೂಪಸಮೇ ಚ ಯೋ ರತೋ,

ಅಸುಭಂ ಭಾವಯತೇ ಸದಾ ಸತೋ;

ಏಸ ಖೋ ಬ್ಯನ್ತಿ ಕಾಹಿತಿ,

ಏಸ ಛೇಚ್ಛತಿ ಮಾರಬನ್ಧನ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ವಿತಕ್ಕಮಥಿತಸ್ಸಾತಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದೀಹಿ ವಿತಕ್ಕೇಹಿ ನಿಮ್ಮಥಿತಸ್ಸ. ತಿಬ್ಬರಾಗಸ್ಸಾತಿ ಬಹಲರಾಗಸ್ಸ. ಸುಭಾನುಪಸ್ಸಿನೋತಿ ಇಟ್ಠಾರಮ್ಮಣೇ ಸುಭನಿಮಿತ್ತಗಾಹಾದಿವಸೇನ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಮಾನಸತಾಯ ಸುಭನ್ತಿ ಅನುಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ. ತಣ್ಹಾತಿ ಏವರೂಪಸ್ಸ ಝಾನಾದೀಸು ಏಕಮ್ಪಿ ನ ವಡ್ಢತಿ, ಅಥ ಖೋ ಛದ್ವಾರಿಕಾ ತಣ್ಹಾಯೇವ ಭಿಯ್ಯೋ ವಡ್ಢತಿ. ಏಸ ಖೋತಿ ಏಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ತಣ್ಹಾಬನ್ಧನಂ ದಳ್ಹಂ ಸುಥಿರಂ ಕರೋತಿ. ವಿತಕ್ಕೂಪಸಮೇತಿ ಮಿಚ್ಛಾವಿತಕ್ಕಾದೀನಂ ವೂಪಸಮಸಙ್ಖಾತೇ ದಸಸು ಅಸುಭೇಸು ಪಠಮಜ್ಝಾನೇ. ಸದಾ ಸತೋತಿ ಯೋ ಏತ್ಥ ಅಭಿರತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಚ್ಚಂ ಉಪಟ್ಠಿತಸತಿತಾಯ ಸತೋ ತಂ ಅಸುಭಝಾನಂ ಭಾವೇತಿ. ಬ್ಯನ್ತಿ ಕಾಹಿತೀತಿ ಏಸ ಭಿಕ್ಖು ತೀಸು ಭವೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಂ ತಣ್ಹಂ ವಿಗತನ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ. ಮಾರಬನ್ಧನನ್ತಿ ಏಸೋ ತೇಭೂಮಕವಟ್ಟಸಙ್ಖಾತಂ ಮಾರಬನ್ಧನಮ್ಪಿ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ, ಸಮ್ಪತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಚೂಳಧನುಗ್ಗಹಪಣ್ಡಿತವತ್ಥು ಸತ್ತಮಂ.