೨. ಸೂಕರಪೋತಿಕಾವತ್ಥು

ಯಥಾಪಿ ಮೂಲೇತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಗೂಥಸೂಕರಪೋತಿಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ಸಮಯೇ ಸತ್ಥಾ ರಾಜಗಹಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸನ್ತೋ ಏಕಂ ಸೂಕರಪೋತಿಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಿತಂ ಪಾತ್ವಾಕಾಸಿ. ತಸ್ಸ ಸಿತಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಮುಖವಿವರನಿಗ್ಗತಂ ದನ್ತೋಭಾಸಮಣ್ಡಲಂ ದಿಸ್ವಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಹೇತು ಸಿತಸ್ಸ ಪಾತುಕಮ್ಮಾಯಾ’’ತಿ ಸಿತಕಾರಣಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಆಹ – ‘‘ಪಸ್ಸಸೇತಂ, ಆನನ್ದ, ಸೂಕರಪೋತಿಕ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ಏಸಾ ಕಕುಸನ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಾಸನೇ ಏಕಾಯ ಆಸನಸಾಲಾಯ ಸಾಮನ್ತಾ ಕುಕ್ಕುಟೀ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ಏಕಸ್ಸ ಯೋಗಾವಚರಸ್ಸ ವಿಪಸ್ಸನಾಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಘೋಸಂ ಸುತ್ವಾ ತತೋ ಚುತಾ ರಾಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಉಬ್ಬರೀ ನಾಮ ರಾಜಧೀತಾ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಸರೀರವಲಞ್ಜಟ್ಠಾನಂ ಪವಿಟ್ಠಾ ಪುಳವಕರಾಸಿಂ ದಿಸ್ವಾ ತತ್ಥ ಪುಳವಕಸಞ್ಞಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಪಟಿಲಭಿ. ಸಾ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ತತೋ ಚುತಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಪುನ ಗತಿವಸೇನ ಆಲುಲಮಾನಾ ಇದಾನಿ ಸೂಕರಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಇದಂ ಕಾರಣಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಯಾ ಸಿತಂ ಪಾತುಕತನ್ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಪ್ಪಮುಖಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಮಹನ್ತಂ ಸಂವೇಗಂ ಪಟಿಲಭಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ಸಂವೇಗಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಭವತಣ್ಹಾಯ ಆದೀನವಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಅನ್ತರವೀಥಿಯಂ ಠಿತಕೋವ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೩೩೮. ‘‘ಯಥಾಪಿ ಮೂಲೇ ಅನುಪದ್ದವೇ ದಳ್ಹೇ,

ಛಿನ್ನೋಪಿ ರುಕ್ಖೋ ಪುನರೇವ ರೂಹತಿ;

ಏವಮ್ಪಿ ತಣ್ಹಾನುಸಯೇ ಅನೂಹತೇ,

ನಿಬ್ಬತ್ತತೀ ದುಕ್ಖಮಿದಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ.

೩೩೯. ‘‘ಯಸ್ಸ ಛತ್ತಿಂಸತಿ ಸೋತಾ, ಮನಾಪಸವನಾ ಭುಸಾ;

ಮಹಾವಹನ್ತಿ ದುದ್ದಿಟ್ಠಿಂ, ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ರಾಗನಿಸ್ಸಿತಾ.

೩೪೦. ‘‘ಸವನ್ತಿ ಸಬ್ಬಧಿ ಸೋತಾ, ಲತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜ ತಿಟ್ಠತಿ;

ತಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ ಲತಂ ಜಾತಂ, ಮೂಲಂ ಪಞ್ಞಾಯ ಛಿನ್ದಥ.

೩೪೧. ‘‘ಸರಿತಾನಿ ಸಿನೇಹಿತಾನಿ ಚ,

ಸೋಮನಸ್ಸಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಜನ್ತುನೋ;

ತೇ ಸಾತಸಿತಾ ಸುಖೇಸಿನೋ,

ತೇ ವೇ ಜಾತಿಜರೂಪಗಾ ನರಾ.

೩೪೨. ‘‘ತಸಿಣಾಯ ಪುರಕ್ಖತಾ ಪಜಾ,

ಪರಿಸಪ್ಪನ್ತಿ ಸಸೋವ ಬನ್ಧಿತೋ;

ಸಂಯೋಜನಸಙ್ಗಸತ್ತಕಾ,

ದುಕ್ಖಮುಪೇನ್ತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಚಿರಾಯ.

೩೪೩. ‘‘ತಸಿಣಾಯ ಪುರಕ್ಖತಾ ಪಜಾ,

ಪರಿಸಪ್ಪನ್ತಿ ಸಸೋವ ಬನ್ಧಿತೋ;

ತಸ್ಮಾ ತಸಿಣಂ ವಿನೋದಯೇ,

ಆಕಙ್ಖನ್ತ ವಿರಾಗಮತ್ತನೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಮೂಲೇತಿ ಯಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಚತೂಸು ದಿಸಾಸು ಚತುಧಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಚ ಉಜುಕಮೇವ ಗತೇ ಪಞ್ಚವಿಧಮೂಲೇ ಛೇದನಫಾಲನಪಾಚನವಿಜ್ಝನಾದೀನಂ ಕೇನಚಿ ಉಪದ್ದವೇನ ಅನುಪದ್ದವೇ ಥಿರಪತ್ತತಾಯ ದಳ್ಹೇ ಸೋ ರುಕ್ಖೋ ಉಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೋಪಿ ಸಾಖಾನಂ ವಸೇನ ಪುನದೇವ ರೂಹತಿ, ಏವಮೇವ ಛದ್ವಾರಿಕಾಯ ತಣ್ಹಾಯ ಅನುಸಯೇ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಞಾಣೇನ ಅನುಹತೇ ಅಸಮುಚ್ಛಿನ್ನೇ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಭವೇ ಜಾತಿಆದಿಭೇದಂ ಇದಂ ದುಕ್ಖಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಯಸ್ಸಾತಿ ಯಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ‘‘ಇತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಸ್ಸೂಪಾದಾಯ ಅಟ್ಠಾರಸ ತಣ್ಹಾವಿಚರಿತಾನಿ ಬಾಹಿರಸ್ಸೂಪಾದಾಯ ಅಟ್ಠಾರಸ ತಣ್ಹಾವಿಚರಿತಾನೀ’’ತಿ ಇಮೇಸಂ ತಣ್ಹಾವಿಚರಿತಾನಂ ವಸೇನ ಛತ್ತಿಂಸತಿಯಾ ಸೋತೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಮನಾಪೇಸು ರೂಪಾದೀಸು ಆಸವತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ಮನಾಪಸವನಾ ತಣ್ಹಾ ಭುಸಾ ಬಲವತೀ ಹೋತಿ, ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವಿಪನ್ನಞಾಣತಾಯ ದುದ್ದಿಟ್ಠಿಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನತೋ ಮಹನ್ತಭಾವೇನ ಮಹಾ ಹುತ್ವಾ ಝಾನಂ ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಾ ಅನಿಸ್ಸಾಯ ರಾಗನಿಸ್ಸಿತಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ವಹನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸವನ್ತಿ ಸಬ್ಬಧಿ ಸೋತಾತಿ ಇಮೇ ತಣ್ಹಾಸೋತಾ ಚಕ್ಖುದ್ವಾರಾದೀನಂ ವಸೇನ ಸಬ್ಬೇಸು ರೂಪಾದೀಸು ಆರಮ್ಮಣೇಸು ಸವನತೋ, ಸಬ್ಬಾಪಿ ರೂಪತಣ್ಹಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮತಣ್ಹಾತಿ ಸಬ್ಬಭವೇಸು ವಾ ಸವನತೋ ಸಬ್ಬಧಿ ಸವನ್ತಿ ನಾಮ. ಲತಾತಿ ಪಲಿವೇಠನಟ್ಠೇನ ಸಂಸಿಬ್ಬನಟ್ಠೇನ ಚ ಲತಾ ವಿಯಾತಿ ಲತಾ. ಉಪ್ಪಜ್ಜ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಛಹಿ ದ್ವಾರೇಹಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ರೂಪಾದೀಸು ಆರಮ್ಮಣೇಸು ತಿಟ್ಠತಿ. ತಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾತಿ ತಂ ಪನ ತಣ್ಹಾಲತಂ ‘‘ಏತ್ಥೇಸಾ ತಣ್ಹಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಜಾತಟ್ಠಾನವಸೇನ ದಿಸ್ವಾ. ಪಞ್ಞಾಯಾತಿ ಸತ್ಥೇನ ವನೇ ಜಾತಂ ಲತಂ ವಿಯ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಮೂಲೇ ಛಿನ್ದಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸರಿತಾನೀತಿ ಅನುಸಟಾನಿ ಪಯಾತಾನಿ. ಸಿನೇಹಿತಾನೀತಿ ಚೀವರಾದೀಸು ಪವತ್ತಸಿನೇಹವಸೇನ ಸಿನೇಹಿತಾನಿ ಚ, ತಣ್ಹಾಸಿನೇಹಮಕ್ಖಿತಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋಮನಸ್ಸಾನೀತಿ ತಣ್ಹಾವಸಿಕಸ್ಸ ಜನ್ತುನೋ ಏವರೂಪಾನಿ ಸೋಮನಸ್ಸಾನಿ ಭವನ್ತಿ. ತೇ ಸಾತಸಿತಾತಿ ತೇ ತಣ್ಹಾವಸಿಕಾ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸಾತನಿಸ್ಸಿತಾ ಸುಖನಿಸ್ಸಿತಾ ಚ ಹುತ್ವಾ ಸುಖೇಸಿನೋ ಸುಖಪರಿಯೇಸಿನೋ ಭವನ್ತಿ. ತೇ ವೇತಿ ಯೇ ಏವರೂಪಾ ನರಾ, ತೇ ಜಾತಿಜರಾಬ್ಯಾಧಿಮರಣಾನಿ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿಯೇವಾತಿ ಜಾತಿಜರೂಪಗಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಪಜಾತಿ ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ತಾಸಕರಣೇನ ತಸಿಣಾತಿ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗತಾಯ ತಣ್ಹಾಯ ಪುರಕ್ಖತಾ ಪರಿವಾರಿತಾ ಹುತ್ವಾ.

ಬನ್ಧಿತೋತಿ ಲುದ್ದೇನ ಅರಞ್ಞೇ ಬದ್ಧೋ ಸಸೋ ವಿಯ ಪರಿಸಪ್ಪನ್ತಿ ಭಾಯನ್ತಿ. ಸಂಯೋಜನಸಙ್ಗಸತ್ತಕಾತಿ ದಸವಿಧೇನ ಸಂಯೋಜನಸಙ್ಗೇನ ಚೇವ ಸತ್ತವಿಧೇನ ರಾಗಸಙ್ಗಾದಿನಾ ಚ ಸತ್ತಾ ಬದ್ಧಾ ತಸ್ಮಿಂ ವಾ ಲಗ್ಗಾ ಹುತ್ವಾ. ಚಿರಾಯಾತಿ ಚಿರಂ ದೀಘಮದ್ಧಾನಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಜಾತಿಆದಿಕಂ ದುಕ್ಖಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ತಸಿಣಾಯ ಪುರಕ್ಖತಾ ಪಲಿವೇಠಿತಾ ಸತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ಅತ್ತನೋ ವಿರಾಗಂ ರಾಗಾದಿವಿಗಮಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಆಕಙ್ಕಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖು ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೇನೇತಂ ತಸಿಣಂ ವಿನೋದಯೇ ಪನುದಿತ್ವಾ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಛಡ್ಡೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸು.

ಸಾಪಿ ಖೋ ಸೂಕರಪೋತಿಕಾ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಭೂಮಿಯಂ ರಾಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತತೋ ಚುತಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ, ತತೋ ಚುತಾ ಸುಪ್ಪಾರಕಪಟ್ಟನೇ ಅಸ್ಸವಾಣಿಜಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತತೋ ಚುತಾ ಕಾವೀರಪಟ್ಟನೇ ನಾವಿಕಸ್ಸ ಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತತೋ ಚುತಾ ಅನುರಾಧಪುರೇ ಇಸ್ಸರಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತತೋ ಚುತಾ ತಸ್ಸೇವ ದಕ್ಖಿಣದಿಸಾಯ ಭೋಕ್ಕನ್ತಗಾಮೇ ಸುಮನಸ್ಸ ನಾಮ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಸ್ಸ ಧೀತಾ ನಾಮೇನ ಸುಮನಾ ಏವ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಪಿತಾ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಛಡ್ಡಿತೇ ದೀಘವಾಪಿರಟ್ಠಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹಾಮುನಿಗಾಮೇ ನಾಮ ವಸಿ. ತತ್ಥ ನಂ ದುಟ್ಠಗಾಮಣಿರಞ್ಞೋ ಅಮಚ್ಚೋ ಲಕುಣ್ಡಕಅತಿಮ್ಬರೋ ನಾಮ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಗತೋ ದಿಸ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಮಙ್ಗಲಂ ಕತ್ವಾ ಆದಾಯ ಮಹಾಪುಣ್ಣಗಾಮಂ ಗತೋ. ಅಥ ನಂ ಕೋಟಿಪಬ್ಬತಮಹಾವಿಹಾರವಾಸೀ ಮಹಾಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ತತ್ಥ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಠಿತೋ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥೇಸಿ, ‘‘ಆವುಸೋ, ಸೂಕರಪೋತಿಕಾ ನಾಮ ಲಕುಣ್ಡಕಅತಿಮ್ಬರಮಹಾಮತ್ತಸ್ಸ ಭರಿಯಭಾವಂ ಪತ್ತಾ, ಅಹೋ ಅಚ್ಛರಿಯ’’ನ್ತಿ. ಸಾ ತಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಅತೀತಭವೇ ಉಗ್ಘಾಟೇತ್ವಾ ಜಾತಿಸ್ಸರಞಾಣಂ ಪಟಿಲಭಿ. ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಉಪ್ಪನ್ನಸಂವೇಗಾ ಸಾಮಿಕಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಮಹನ್ತೇನ ಇಸ್ಸರಿಯೇನ ಪಞ್ಚಬಲಕತ್ಥೇರೀನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತಿಸ್ಸಮಹಾವಿಹಾರೇ ಮಹಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಸುತ್ತಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಪಚ್ಛಾ ದಮಿಳಮದ್ದನೇ ಕತೇ ಞಾತೀನಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಭೋಕ್ಕನ್ತಗಾಮಮೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥ ವಸನ್ತೀ ಕಲ್ಲಮಹಾವಿಹಾರೇ ಆಸೀವಿಸೋಪಮಸುತ್ತನ್ತಂ ಸುತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ.

ಸಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನದಿವಸೇ ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಪುಚ್ಛಿತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸಬ್ಬಂ ಇಮಂ ಪವತ್ತಿಂ ನಿರನ್ತರಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಮಣ್ಡಲಾರಾಮವಾಸಿನಾ ಧಮ್ಮಪದಭಾಣಕಮಹಾತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಪುಬ್ಬೇ ಮನುಸ್ಸಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತಾ ಕುಕ್ಕುಟೀ ಹುತ್ವಾ ತತ್ಥ ಸೇನಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಾ ಸೀಸಚ್ಛೇದಂ ಪತ್ವಾ ರಾಜಗಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾಸು ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪಠಮಜ್ಝಾನಭೂಮಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತಾ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಚವಿತ್ವಾ ಸೂಕರಯೋನಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತತೋ ಚುತಾ ಸುವಣ್ಣಭೂಮಿಂ, ತತೋ ಚುತಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ, ತತೋ ಚುತಾ ಸುಪ್ಪಾರಕಪಟ್ಟನಂ, ತತೋ ಚುತಾ ಕಾವೀರಪಟ್ಟನಂ, ತತೋ ಚುತಾ ಅನುರಾಧಪುರಂ, ತತೋ ಚುತಾ ಭೋಕ್ಕನ್ತಗಾಮ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಸಮವಿಸಮೇ ತೇರಸ ಅತ್ತಭಾವೇ ಪತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಾ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ಅಪ್ಪಮಾದೇನ ಸಮ್ಪಾದೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಚತಸ್ಸೋ ಪರಿಸಾ ಸಂವೇಜೇತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ.

ಸೂಕರಪೋತಿಕಾವತ್ಥು ದುತಿಯಂ.