೧೦. ಸಕ್ಕಪಞ್ಹವತ್ಥು

ಸಬ್ಬದಾನನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಕ್ಕಂ ದೇವರಾಜಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಏಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸಮಯೇ ತಾವತಿಂಸದೇವಲೋಕೇ ದೇವತಾ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಪಞ್ಹೇ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಕತರಂ ದಾನಂ ನು ಖೋ ದಾನೇಸು, ಕತರೋ ರಸೋ ರಸೇಸು, ಕತರಾ ರತಿ ರತೀಸು ಜೇಟ್ಠಕಾ, ತಣ್ಹಕ್ಖಯೋವ ಕಸ್ಮಾ ಜೇಟ್ಠಕೋತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ? ತೇ ಪಞ್ಹೇ ಏಕಾ ದೇವತಾಪಿ ವಿನಿಚ್ಛಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಏಕೋ ಪನ ದೇವೋ ಏಕಂ ದೇವಂ, ಸೋಪಿ ಅಪರನ್ತಿ ಏವಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪುಚ್ಛನ್ತಾ ದಸಸು ಚಕ್ಕವಾಳಸಹಸ್ಸೇಸು ದ್ವಾದಸ ಸಂವಚ್ಛರಾನಿ ವಿಚರಿಂಸು. ಏತ್ತಕೇನಾಪಿ ಕಾಲೇನ ಪಞ್ಹಾನಂ ಅತ್ಥಂ ಅದಿಸ್ವಾ ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳದೇವತಾ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾರಾಜಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ತಾತಾ, ಮಹಾದೇವತಾಸನ್ನಿಪಾತೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಪಞ್ಹೇ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ವಿನಿಚ್ಛಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತಮ್ಹಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪಞ್ಹಂ ನಾಮೇತಂ, ತಾತಾ’’ತಿ. ‘‘ದಾನರಸರತೀಸು ಕತಮಾ ದಾನರಸರತೀ ನು ಖೋ ಸೇಟ್ಠಾ, ತಣ್ಹಕ್ಖಯೋವ ಕಸ್ಮಾ ಸೇಟ್ಠೋ’’ತಿ ಇಮೇ ಪಞ್ಹೇ ವಿನಿಚ್ಛಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಆಗತಮ್ಹಾತಿ. ತಾತಾ, ಮಯಮ್ಪಿ ಇಮೇಸಂ ಅತ್ಥೇ ನ ಜಾನಾಮ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ರಾಜಾ ಜನಸಹಸ್ಸೇನ ಚಿನ್ತಿತೇ ಅತ್ಥೇ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತಙ್ಖಣೇನೇವ ಜಾನಾತಿ, ಸೋ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಪಞ್ಞಾಯ ಚ ಪುಞ್ಞೇನ ಚ ವಿಸಿಟ್ಠೋ, ಏಥ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛಾಮಾತಿ ತಮೇವ ದೇವಗಣಂ ಆದಾಯ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ದೇವರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇನಾಪಿ ‘‘ಕಿಂ, ತಾತಾ, ಮಹನ್ತೋ ದೇವಸನ್ನಿಪಾತೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ತಾತಾ, ಇಮೇಸಂ ಪಞ್ಹಾನಂ ಅತ್ಥಂ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಜಾನಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಬುದ್ಧವಿಸಯಾ ಹೇತೇ. ಸತ್ಥಾ ಪನೇತರಹಿ ಕಹಂ ವಿಹರತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಜೇತವನೇ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಏಥ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ದೇವಗಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ಸಕಲಂ ಜೇತವನಂ ಓಭಾಸೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ‘‘ಕಿಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹತಾ ದೇವಸಙ್ಘೇನ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ದೇವಗಣೇನ ಇಮೇ ನಾಮ ಪಞ್ಹಾ ಸಮುಟ್ಠಾಪಿತಾ, ಅಞ್ಞೋ ಇಮೇಸಂ ಅತ್ಥಂ ಜಾನಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಇಮೇಸಂ ನೋ ಅತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ.

ಸತ್ಥಾ ‘‘ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜ, ಮಯಾ ಹಿ ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇತ್ವಾ ಮಹಾಪರಿಚ್ಚಾಗೇ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಂ ಕಙ್ಖಚ್ಛೇದನತ್ಥಮೇವ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಂ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ, ತಯಾ ಪುಚ್ಛಿತಪಞ್ಹೇಸು ಹಿ ಸಬ್ಬದಾನಾನಂ ಧಮ್ಮದಾನಂ ಸೇಟ್ಠಂ, ಸಬ್ಬರಸಾನಂ ಧಮ್ಮರಸೋ ಸೇಟ್ಠೋ, ಸಬ್ಬರತೀನಂ ಧಮ್ಮರತಿ ಸೇಟ್ಠಾ, ತಣ್ಹಕ್ಖಯೋ ಪನ ಅರಹತ್ತಂ ಸಮ್ಪಾಪಕತ್ತಾ ಸೇಟ್ಠೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೫೪. ‘‘ಸಬ್ಬದಾನಂ ಧಮ್ಮದಾನಂ ಜಿನಾತಿ,

ಸಬ್ಬರಸಂ ಧಮ್ಮರಸೋ ಜಿನಾತಿ;

ಸಬ್ಬರತಿಂ ಧಮ್ಮರತಿ ಜಿನಾತಿ,

ತಣ್ಹಕ್ಖಯೋ ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಂ ಜಿನಾತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಬ್ಬದಾನಂ ಧಮ್ಮದಾನನ್ತಿ ಸಚೇಪಿ ಹಿ ಚಕ್ಕವಾಳಗಬ್ಭೇ ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ನಿರನ್ತರಂ ಕತ್ವಾ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಬುದ್ಧಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಖೀಣಾಸವಾನಂ ಕದಲಿಗಬ್ಭಸದಿಸಾನಿ ಚೀವರಾನಿ ದದೇಯ್ಯ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಾಗಮೇ ಚತುಪ್ಪದಿಕಾಯ ಗಾಥಾಯ ಕತಾನುಮೋದನಾವ ಸೇಟ್ಠಾ. ತಞ್ಹಿ ದಾನಂ ತಸ್ಸಾ ಗಾಥಾಯ ಸೋಳಸಿಂ ಕಲಂ ನಾಗ್ಘತಿ. ಏವಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ದೇಸನಾಪಿ ವಾಚನಮ್ಪಿ ಸವನಮ್ಪಿ ಮಹನ್ತಂ. ಯೇನ ಚ ಪುಗ್ಗಲೇನ ಬಹೂನಂ ತಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಕಾರಿತಂ, ತಸ್ಸೇವ ಆನಿಸಂಸೋ ಮಹಾ. ತಥಾರೂಪಾಯ ಏವ ಪರಿಸಾಯ ಪಣೀತಪಿಣ್ಡಪಾತಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ದಿನ್ನದಾನತೋಪಿ ಸಪ್ಪಿತೇಲಾದೀನಂ ಪತ್ತೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ದಿನ್ನಭೇಸಜ್ಜದಾನತೋಪಿ ಮಹಾವಿಹಾರಸದಿಸಾನಂ ವಿಹಾರಾನಞ್ಚ ಲೋಹಪಾಸಾದಸದಿಸಾನಞ್ಚ ಪಾಸಾದಾನಂ ಅನೇಕಾನಿ ಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಕಾರೇತ್ವಾ ದಿನ್ನಸೇನಾಸನದಾನತೋಪಿ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಾದೀಹಿ ವಿಹಾರೇ ಆರಬ್ಭ ಕತಪರಿಚ್ಚಾಗತೋಪಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಚತುಪ್ಪದಿಕಾಯ ಗಾಥಾಯ ಅನುಮೋದನಾವಸೇನಾಪಿ ಪವತ್ತಿತಂ ಧಮ್ಮದಾನಮೇವ ವರಂ ಸೇಟ್ಠಂ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಏವರೂಪಾನಿ ಹಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾವ ಕರೋನ್ತಿ, ನೋ ಅಸುತ್ವಾ. ಸಚೇ ಹಿ ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಧಮ್ಮಂ ನ ಸುಣೇಯ್ಯುಂ, ಉಳುಙ್ಕಮತ್ತಂ ಯಾಗುಮ್ಪಿ ಕಟಚ್ಛುಮತ್ತಂ ಭತ್ತಮ್ಪಿ ನ ದದೇಯ್ಯುಂ. ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ಸಬ್ಬದಾನೇಹಿ ಧಮ್ಮದಾನಮೇವ ಸೇಟ್ಠಂ. ಅಪಿಚ ಠಪೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧೇ ಚ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ಚ ಸಕಲಕಪ್ಪಂ ದೇವೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ ಉದಕಬಿನ್ದೂನಿ ಗಣೇತುಂ ಸಮತ್ಥಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಸಾರಿಪುತ್ತಾದಯೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಅಧಿಗನ್ತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು, ಅಸ್ಸಜಿತ್ಥೇರಾದೀಹಿ ಕಥಿತಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕರಿಂಸು, ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಸಾವಕಪಾರಮೀಞಾಣಂ ಸಚ್ಛಿಕರಿಂಸು. ಇಮಿನಾಪಿ ಕಾರಣೇನ, ಮಹಾರಾಜ, ಧಮ್ಮದಾನಮೇವ ಸೇಟ್ಠಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸಬ್ಬದಾನಂ ಧಮ್ಮದಾನಂ ಜಿನಾತೀ’’ತಿ.

ಸಬ್ಬೇ ಪನ ಗನ್ಧರಸಾದಯೋಪಿ ರಸಾ ಉಕ್ಕಂಸತೋ ದೇವತಾನಂ ಸುಧಾಭೋಜನರಸೋಪಿ ಸಂಸಾರವಟ್ಟೇ ಪಾತೇತ್ವಾ ದುಕ್ಖಾನುಭವನಸ್ಸೇವ ಪಚ್ಚಯೋ. ಯೋ ಪನೇಸ ಸತ್ತತಿಂಸಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಧಮ್ಮಸಙ್ಖಾತೋ ಚ ನವಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಸಙ್ಖಾತೋ ಚ ಧಮ್ಮರಸೋ, ಅಯಮೇವ ಸಬ್ಬರಸಾನಂ ಸೇಟ್ಠೋ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸಬ್ಬರಸಂ ಧಮ್ಮರಸೋ ಜಿನಾತೀ’’ತಿ. ಯಾಪೇಸಾ ಪುತ್ತರತಿಧೀತುರತಿಧನರತಿಇತ್ಥಿರತಿನಚ್ಚಗೀತವಾದಿತಾದಿರತಿಪಭೇದಾ ಚ ಅನೇಕಪ್ಪಭೇದಾ ರತೀ, ಸಾಪಿ ಸಂಸಾರವಟ್ಟೇ ಪಾತೇತ್ವಾ ದುಕ್ಖಾನುಭವನಸ್ಸೇವ ಪಚ್ಚಯೋ. ಯಾ ಪನೇಸಾ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ ವಾ ಸುಣನ್ತಸ್ಸ ವಾ ವಾಚೇನ್ತಸ್ಸ ವಾ ಅನ್ತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾ ಪೀತಿ ಉದಗ್ಗಭಾವಂ ಜನೇತಿ, ಅಸ್ಸೂನಿ ಪವತ್ತೇತಿ, ಲೋಮಹಂಸಂ ಜನೇತಿ, ಸಾಯಂ ಸಂಸಾರವಟ್ಟಸ್ಸ ಅನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಪರಿಯೋಸಾನಾ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬರತೀನಂ ಏವರೂಪಾ ಧಮ್ಮರತಿಯೇವ ಸೇಟ್ಠಾ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸಬ್ಬರತಿಂ ಧಮ್ಮರತಿ ಜಿನಾತೀ’’ತಿ ತಣ್ಹಕ್ಖಯೋ ಪನ ತಣ್ಹಾಯ ಖಯನ್ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅರಹತ್ತಂ ಸಕಲಸ್ಸಪಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅಭಿಭವನತೋ ಸಬ್ಬಸೇಟ್ಠಮೇವ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ತಣ್ಹಕ್ಖಯೋ ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಂ ಜಿನಾತೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ಸತ್ಥರಿ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಗಾಥಾಯ ಅತ್ಥಂ ಕಥೇನ್ತೇಯೇವ ಚತುರಾಸೀತಿಯಾ ಪಾಣಸಹಸ್ಸಾನಂ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸಿ. ಸಕ್ಕೋಪಿ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಏವಂಜೇಟ್ಠಕೇ ನಾಮ ಧಮ್ಮದಾನೇ ಕಿಮತ್ಥಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪತ್ತಿಂ ನ ದಾಪೇಥ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಕಥೇತ್ವಾ ಪತ್ತಿಂ ದಾಪೇಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಜ್ಜಾದಿಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ವಾ ಪಾಕತಿಕಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ವಾ ಉಪನಿಸಿನ್ನಕಥಂ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಅನುಮೋದನಮ್ಪಿ ಕಥೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಪತ್ತಿಂ ದದೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ಆಹ.

ಸಕ್ಕಪಞ್ಹವತ್ಥು ದಸಮಂ.