೭. ಸಮ್ಬಹುಲಭಿಕ್ಖುವತ್ಥು

ಸಚೇ ಲಭೇಥಾತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯಕಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ರಕ್ಖಿತವನಸಣ್ಡೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಮ್ಬಹುಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವತ್ಥು ಯಮಕವಗ್ಗೇ ‘‘ಪರೇ ಚ ನ ವಿಜಾನನ್ತೀ’’ತಿ ಗಾಥಾವಣ್ಣನಾಯ ಆಗತಮೇವ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ (ಧ. ಪ. ಅಟ್ಠ. ೧.೫ ಕೋಸಮ್ಬಕವತ್ಥು) –

ತಥಾಗತಸ್ಸ ತತ್ಥ ಹತ್ಥಿನಾಗೇನ ಉಪಟ್ಠಿಯಮಾನಸ್ಸ ವಸನಭಾವೋ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ. ಸಾವತ್ಥಿನಗರತೋ ‘‘ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ವಿಸಾಖಾ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ’’ತಿ ಏವಮಾದೀನಿ ಮಹಾಕುಲಾನಿ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಪಹಿಣಿಂಸು ‘‘ಸತ್ಥಾರಂ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ದಸ್ಸೇಥಾ’’ತಿ. ದಿಸಾವಾಸಿನೋಪಿ ಪಞ್ಚಸತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವುಟ್ಠವಸ್ಸಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಚಿರಸ್ಸುತಾ ನೋ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ಭಗವತೋ ಸಮ್ಮುಖಾ ಧಮ್ಮೀ ಕಥಾ, ಸಾಧು ಮಯಂ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ಲಭೇಯ್ಯಾಮ ಭಗವತೋ ಸಮ್ಮುಖಾ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಸವನಾಯಾ’’ತಿ ಯಾಚಿಂಸು. ಥೇರೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆದಾಯ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ತೇಮಾಸಂ ಏಕವಿಹಾರಿನೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಏತ್ತಕೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪಸಙ್ಕಮನಂ ಅಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಬಹಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಏಕಕೋವ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯಕೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ದಣ್ಡಮಾದಾಯ ಪಕ್ಖನ್ದಿ. ತಂ ಸತ್ಥಾ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಅಪೇಹಿ, ಅಪೇಹಿ, ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯಕ, ಮಾ ವಾರಯಿ, ಬುದ್ಧುಪಟ್ಠಾಕೋ ಏಸೋ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತತ್ಥೇವ ದಣ್ಡಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ಆಪುಚ್ಛಿ. ಥೇರೋ ನಾದಾಸಿ. ನಾಗೋ ‘‘ಸಚೇ ಉಗ್ಗಹಿತವತ್ತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸತ್ಥು ನಿಸೀದನಪಾಸಾಣಫಲಕೇ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ನ ಠಪೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ಥೇರೋ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಭೂಮಿಯಂ ಠಪೇಸಿ. ವತ್ತಸಮ್ಪನ್ನಾ ಹಿ ಗರೂನಂ ಆಸನೇ ವಾ ಸಯನೇ ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ನ ಠಪೇನ್ತಿ.

ಥೇರೋ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಏಕಕೋವ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಆಗತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕಹಂ ಪನ ತೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಬಹಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಆಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಪಕ್ಕೋಸಾಹಿ ನೇ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಬುದ್ಧಸುಖುಮಾಲೋ ಚೇವ ಖತ್ತಿಯಸುಖುಮಾಲೋ ಚ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ತೇಮಾಸಂ ಏಕಕೇಹಿ ತಿಟ್ಠನ್ತೇಹಿ ನಿಸೀದನ್ತೇಹಿ ಚ ದುಕ್ಕರಂ ಕತಂ, ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಕಾರಕೋಪಿ ಮುಖೋದಕಾದಿದಾಯಕೋಪಿ ನಾಹೋಸಿ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯಕಹತ್ಥಿನಾ ಮಮ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕತಾನಿ. ಏವರೂಪಞ್ಹಿ ಸಹಾಯಂ ಲಭನ್ತೇನ ಏಕಕೋವ ವಸಿತುಂ ಯುತ್ತಂ, ಅಲಭನ್ತಸ್ಸ ಏಕಚಾರಿಕಭಾವೋವ ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ನಾಗವಗ್ಗೇ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೩೨೮. ‘‘ಸಚೇ ಲಭೇಥ ನಿಪಕಂ ಸಹಾಯಂ,

ಸದ್ಧಿಂಚರಂ ಸಾಧುವಿಹಾರಿ ಧೀರಂ;

ಅಭಿಭುಯ್ಯ ಸಬ್ಬಾನಿ ಪರಿಸ್ಸಯಾನಿ,

ಚರೇಯ್ಯ ತೇನತ್ತಮನೋ ಸತೀಮಾ.

೩೨೯. ‘‘ನೋ ಚೇ ಲಭೇಥ ನಿಪಕಂ ಸಹಾಯಂ,

ಸದ್ಧಿಂಚರಂ ಸಾಧುವಿಹಾರಿ ಧೀರಂ;

ರಾಜಾವ ರಟ್ಠಂ ವಿಜಿತಂ ಪಹಾಯ,

ಏಕೋ ಚರೇ ಮಾತಙ್ಗರಞ್ಞೇವ ನಾಗೋ.

೩೩೦. ‘‘ಏಕಸ್ಸ ಚರಿತಂ ಸೇಯ್ಯೋ,

ನತ್ಥಿ ಬಾಲೇ ಸಹಾಯತಾ;

ಏಕೋ ಚರೇ ನ ಚ ಪಾಪಾನಿ ಕಯಿರಾ,

ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ಮಾತಙ್ಗರಞ್ಞೇವ ನಾಗೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ನಿಪಕನ್ತಿ ನೇಪಕ್ಕಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಂ. ಸಾಧುವಿಹಾರಿ ಧೀರನ್ತಿ ಭದ್ದಕವಿಹಾರಿಂ ಪಣ್ಡಿತಂ. ಪರಿಸ್ಸಯಾನೀತಿ ತಾದಿಸಂ ಮೇತ್ತಾವಿಹಾರಿಂ ಸಹಾಯಂ ಲಭನ್ತೋ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಾದಯೋ ಪಾಕಟಪರಿಸ್ಸಯೇ ಚ ರಾಗಭಯದೋಸಭಯಮೋಹಭಯಾದಯೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿಸ್ಸಯೇ ಚಾತಿ ಸಬ್ಬೇವ ಪರಿಸ್ಸಯೇ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅತ್ತಮನೋ ಉಪಟ್ಠಿತಸತೀ ಹುತ್ವಾ ಚರೇಯ್ಯ, ವಿಹರೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ರಾಜಾವ ರಟ್ಠನ್ತಿ ರಟ್ಠಂ ಹಿತ್ವಾ ಗತೋ ಮಹಾಜನಕರಾಜಾ ವಿಯ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಥಾ ವಿಜಿತಭೂಮಿಪದೇಸೋ ರಾಜಾ ‘‘ಇದಂ ರಜ್ಜಂ ನಾಮ ಮಹನ್ತಂ ಪಮಾದಟ್ಠಾನಂ, ಕಿಂ ಮೇ ರಜ್ಜೇನ ಕಾರಿತೇನಾ’’ತಿ ವಿಜಿತಂ ರಟ್ಠಂ ಪಹಾಯ ಏಕಕೋವ ಮಹಾರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತಾಪಸಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಚತೂಸು ಇರಿಯಾಪಥೇಸು ಏಕಕೋವ ಚರತಿ, ಏವಂ ಏಕಕೋವ ಚರೇಯ್ಯಾತಿ. ಮಾತಙ್ಗರಞ್ಞೇವ ನಾಗೋತಿ ಯಥಾ ಚ ‘‘ಅಹಂ ಖೋ ಆಕಿಣ್ಣೋ ವಿಹರಾಮಿ ಹತ್ಥೀಹಿ ಹತ್ಥಿನೀಹಿ ಹತ್ಥಿಕಳಭೇಹಿ ಹತ್ಥಿಚ್ಛಾಪೇಹಿ, ಛಿನ್ನಗ್ಗಾನಿ ಚೇವ ತಿಣಾನಿ ಖಾದಾಮಿ, ಓಭಗ್ಗೋಭಗ್ಗಞ್ಚ ಮೇ ಸಾಖಾಭಙ್ಗಂ ಖಾದನ್ತಿ, ಆವಿಲಾನಿ ಚ ಪಾನೀಯಾನಿ ಪಿವಾಮಿ, ಓಗಾಹಾ ಚ ಮೇ ಉತ್ತಿಣ್ಣಸ್ಸ ಹತ್ಥಿನಿಯೋ ಕಾಯಂ ಉಪನಿಘಂಸನ್ತಿಯೋ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಏಕಕೋವ ಗಣಮ್ಹಾ ವೂಪಕಟ್ಠೋ ವಿಹರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೪೬೭; ಉದಾ. ೩೫) ಏವಂ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಗಮನತೋ ಮಾತಙ್ಗೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅರಞ್ಞೇ ಅಯಂ ಹತ್ಥಿನಾಗೋ ಯೂಥಂ ಪಹಾಯ ಸಬ್ಬಿರಿಯಾಪಥೇಸು ಏಕಕೋವ ಸುಖಂ ಚರತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಏಕೋವ ಚರೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏಕಸ್ಸಾತಿ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಹಿ ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಏಕೀಭಾವಾಭಿರತಸ್ಸ ಏಕಕಸ್ಸೇವ ಚರಿತಂ ಸೇಯ್ಯೋ. ನತ್ಥಿ ಬಾಲೇ ಸಹಾಯತಾತಿ ಚೂಳಸೀಲಂ ಮಜ್ಝಿಮಸೀಲಂ ಮಹಾಸೀಲಂ ದಸ ಕಥಾವತ್ಥೂನಿ ತೇರಸ ಧುತಙ್ಗಗುಣಾನಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗಾ ಚತ್ತಾರಿ ಫಲಾನಿ ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಛ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಅಮತಮಹಾನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ ಅಯಞ್ಹಿ ಸಹಾಯತಾ ನಾಮ. ಸಾ ಬಾಲೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅಧಿಗನ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾತಿ ನತ್ಥಿ ಬಾಲೇ ಸಹಾಯತಾ. ಏಕೋತಿ ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ಸಬ್ಬಿರಿಯಾಪಥೇಸು ಏಕಕೋವ ಚರೇಯ್ಯ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಾನಿಪಿ ನ ಚ ಪಾಪಾನಿ ಕಯಿರಾ. ಯಥಾ ಸೋ ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ನಿರಾಲಯೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅರಞ್ಞೇ ಮಾತಙ್ಗನಾಗೋ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಟ್ಠಾನೇ ಸುಖಂ ಚರತಿ, ಏವಂ ಏಕಕೋವ ಹುತ್ವಾ ಚರೇಯ್ಯ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಾನಿಪಿ ನ ಚ ಪಾಪಾನಿ ಕರೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಪತಿರೂಪಂ ಸಹಾಯಂ ಅಲಭನ್ತೇಹಿ ಏಕಚಾರೀಹೇವ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ದೇಸೇಸಿ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಪಞ್ಚಸತಾಪಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸೂತಿ.

ಸಮ್ಬಹುಲಭಿಕ್ಖುವತ್ಥು ಸತ್ತಮಂ.