೪. ಪಸೇನದಿಕೋಸಲವತ್ಥು

ಮಿದ್ಧೀ ಯದಾ ಹೋತೀತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ರಾಜಾನಂ ಪಸೇನದಿಕೋಸಲಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಏಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸಮಯೇ ರಾಜಾ ತಣ್ಡುಲದೋಣಸ್ಸ ಓದನಂ ತದುಪಿಯೇನ ಸೂಪಬ್ಯಞ್ಜನೇನ ಭುಞ್ಜತಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸೋ ಭತ್ತಸಮ್ಮದಂ ಅವಿನೋದೇತ್ವಾವ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಿಲನ್ತರೂಪೋ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತತಿ, ನಿದ್ದಾಯ ಅಭಿಭುಯ್ಯಮಾನೋಪಿ ಉಜುಕಂ ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಆಹ – ‘‘ಕಿಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಅವಿಸ್ಸಮಿತ್ವಾವ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಭುತ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮೇ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ, ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಅತಿಬಹುಭೋಜನಂ ಏವಂ ದುಕ್ಖಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೨೫. ‘‘ಮಿದ್ಧೀ ಯದಾ ಹೋತಿ ಮಹಗ್ಘಸೋ ಚ,

ನಿದ್ದಾಯಿತಾ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತಸಾಯೀ;

ಮಹಾವರಾಹೋವ ನಿವಾಪಪುಟ್ಠೋ,

ಪುನಪ್ಪುನಂ ಗಬ್ಭಮುಪೇತಿ ಮನ್ದೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಮಿದ್ಧೀತಿ ಥಿನಮಿದ್ಧಾಭಿಭೂತೋ. ಮಹಗ್ಘಸೋ ಚಾತಿ ಮಹಾಭೋಜನೋ ಆಹರಹತ್ಥಕಅಲಂಸಾಟಕತತ್ರವಟ್ಟಕಕಾಕಮಾಸಕಭುತ್ತವಮಿತಕಾನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ವಿಯ. ನಿವಾಪಪುಟ್ಠೋತಿ ಕುಣ್ಡಕಾದಿನಾ ಸೂಕರಭತ್ತೇನ ಪುಟ್ಠೋ. ಘರಸೂಕರೋ ಹಿ ದಹರಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪೋಸಿಯಮಾನೋ ಥೂಲಸರೀರಕಾಲೇ ಗೇಹಾ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮಿತುಂ ಅಲಭನ್ತೋ ಹೇಟ್ಠಾಮಞ್ಚಾದೀಸು ಸಮ್ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸಸನ್ತೋ ಪಸ್ಸಸನ್ತೋ ಸಯತೇವ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯದಾ ಪುರಿಸೋ ಮಿದ್ಧೀ ಚ ಹೋತಿ ಮಹಗ್ಘಸೋ ಚ, ನಿವಾಪಪುಟ್ಠೋ ಮಹಾವರಾಹೋ ವಿಯ ಚ ಅಞ್ಞೇನ ಇರಿಯಾಪಥೇನ ಯಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ನಿದ್ದಾಯನಸೀಲೋ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತಸಾಯೀ, ತದಾ ಸೋ ‘‘ಅನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನತ್ತಾ’’ತಿ ತೀಣಿ ಲಕ್ಖಣಾನಿ ಮನಸಿಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ತೇಸಂ ಅಮನಸಿಕಾರಾ ಮನ್ದಪಞ್ಞೋ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಗಬ್ಭಮುಪೇತಿ, ಗಬ್ಭವಾಸತೋ ನ ಪರಿಮುಚ್ಚತೀತಿ. ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸತ್ಥಾ ರಞ್ಞೋ ಉಪಕಾರವಸೇನ –

‘‘ಮನುಜಸ್ಸ ಸದಾ ಸತೀಮತೋ, ಮತ್ತಂ ಜಾನತೋ ಲದ್ಧಭೋಜನೇ;

ತನುಕಸ್ಸ ಭವನ್ತಿ ವೇದನಾ, ಸಣಿಕಂ ಜೀರತಿ ಆಯು ಪಾಲಯ’’ನ್ತಿ. (ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೨೪);

ಇಮಂ ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ಉತ್ತರಮಾಣವಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಗಾಥಂ ರಞ್ಞೋ ಭೋಜನವೇಲಾಯ ಪವೇದೇಯ್ಯಾಸಿ, ಇಮಿನಾ ಉಪಾಯೇನ ಭೋಜನಂ ಪರಿಹಾಪೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಉಪಾಯಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ, ಸೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ರಾಜಾ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ನಾಳಿಕೋದನಪರಮತಾಯ ಸಣ್ಠಿತೋ ಸುಸಲ್ಲಹುಕಸರೀರೋ ಸುಖಪ್ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥರಿ ಉಪ್ಪನ್ನವಿಸ್ಸಾಸೋ ಸತ್ತಾಹಂ ಅಸದಿಸದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸಿ. ದಾನಾನುಮೋದನಾಯ ಮಹಾಜನೋ ಮಹನ್ತಂ ವಿಸೇಸಂ ಪಾಪುಣೀತಿ.

ಪಸೇನದಿಕೋಸಲವತ್ಥು ಚತುತ್ಥಂ.