೯. ಸುವಣ್ಣಕಾರತ್ಥೇರವತ್ಥು

ಉಚ್ಛಿನ್ದಾತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಏಕೋ ಕಿರ ಸುವಣ್ಣಕಾರಪುತ್ತೋ ಅಭಿರೂಪೋ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿ. ಥೇರೋ ‘‘ತರುಣಾನಂ ರಾಗೋ ಉಸ್ಸನ್ನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ರಾಗಪಟಿಘಾತಾಯ ಅಸುಭಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅದಾಸಿ. ತಸ್ಸ ಪನ ತಂ ಅಸಪ್ಪಾಯಂ. ತಸ್ಮಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತೇಮಾಸಂ ವಾಯಮನ್ತೋ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಪುನ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಥೇರೇನ ‘‘ಉಪಟ್ಠಿತಂ ತೇ, ಆವುಸೋ, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಥೇರೋ ‘‘ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ವೋಸಾನಂ ಆಪಜ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ತದೇವ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಸಾಧುಕಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ದುತಿಯವಾರೇಪಿ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಸೇಸಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಥೇರೋಪಿ ಸಕಾರಣಂ ಸಉಪಮಂ ಕತ್ವಾ ತದೇವ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಸೋ ಪುನಪಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಅಸಮ್ಪಜ್ಜನಭಾವಂ ಕಥೇಸಿ. ಥೇರೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಾರಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನಿ ವಿಜ್ಜಮಾನೇ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಾದಯೋ ವಿಜ್ಜಮಾನಾತಿ ಅವಿಜ್ಜಮಾನೇ ಅವಿಜ್ಜಮಾನಾತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಕಾರಕೋ, ನೋ ಅಕಾರಕೋ, ಪಟಿಪನ್ನೋ, ನೋ ಅಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಅಹಂ ಪನೇತಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಬುದ್ಧವೇನೇಯ್ಯೋ ಏಸೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಂ ಆದಾಯ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಮ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ, ಇಮಸ್ಸ ಮಯಾ ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ಇದಂ ನಾಮ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಸಿ.

ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಆಸಯಾನುಸಯಞಾಣಂ ನಾಮೇತಂ ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇತ್ವಾ ದಸಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತುಂ ಉನ್ನಾದೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತಾನಂ ಬುದ್ಧಾನಂಯೇವ ವಿಸಯೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಕತರಕುಲಾ ನು ಖೋ ಏಸ ಪಬ್ಬಜಿತೋ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ‘‘ಸುವಣ್ಣಕಾರಕುಲಾ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಅತೀತೇ ಅತ್ತಭಾವೇ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಸುವಣ್ಣಕಾರಕುಲೇಯೇವ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಅತ್ತಭಾವಸತಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ದಹರೇನ ದೀಘರತ್ತಂ ಸುವಣ್ಣಕಾರಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೇನ ಕಣಿಕಾರಪುಪ್ಫಪದುಮಪುಪ್ಫಾದೀನಿ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ರತ್ತಸುವಣ್ಣಮೇವ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತಿತಂ, ತಸ್ಮಾ ಇಮಸ್ಸ ಅಸುಭಪಟಿಕೂಲಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಮನಾಪಮೇವಸ್ಸ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಸಪ್ಪಾಯ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತ, ತಯಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ದತ್ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಕಿಲಮಿತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಜ್ಜ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತೇಯೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಸಿ, ಗಚ್ಛ ತ್ವ’’ನ್ತಿ ಥೇರಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಇದ್ಧಿಯಾ ಚಕ್ಕಮತ್ತಂ ಸುವಣ್ಣಪದುಮಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಪತ್ತೇಹಿ ಚೇವ ನಾಲೇಹಿ ಚ ಉದಕಬಿನ್ದೂನಿ ಮುಞ್ಚನ್ತಂ ವಿಯ ಕತ್ವಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಇಮಂ ಪದುಮಂ ಆದಾಯ ವಿಹಾರಪಚ್ಚನ್ತೇ ವಾಲುಕರಾಸಿಮ್ಹಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮುಖಟ್ಠಾನೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘ಲೋಹಿತಕಂ ಲೋಹಿತಕ’ನ್ತಿ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಅದಾಸಿ. ತಸ್ಸ ಸತ್ಥುಹತ್ಥತೋ ಪದುಮಂ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸೇವ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದಿ. ಸೋ ವಿಹಾರಪಚ್ಚನ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಾಲುಕಂ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪದುಮನಾಲಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮುಖೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ಲೋಹಿತಕಂ ಲೋಹಿತಕ’’ನ್ತಿ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಆರಭಿ. ಅಥಸ್ಸ ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ನೀವರಣಾನಿ ವಿಕ್ಖಮ್ಭಿಂಸು, ಉಪಚಾರಜ್ಝಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ತದನನ್ತರಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಹಾಕಾರೇಹಿ ವಸೀಭಾವಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಯಥಾನಿಸಿನ್ನೋವ ದುತಿಯಜ್ಝಾನಾದೀನಿಪಿ ಪತ್ವಾ ವಸೀಭೂತೋ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನೇನ ಝಾನಕೀಳಂ ಕೀಳನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ.

ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಝಾನಾನಂ ಉಪ್ಪನ್ನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತಿ ನು ಖೋ ಏಸ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಉತ್ತರಿ ವಿಸೇಸಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತು’’ನ್ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ತಂ ಪದುಮಂ ಮಿಲಾಯತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಹಿ. ತಂ ಹತ್ಥೇಹಿ ಮದ್ದಿತಪದುಮಂ ಮಿಲಾಯನ್ತಂ ವಿಯ ಕಾಳವಣ್ಣಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಝಾನಾ ವುಟ್ಠಾಯ ತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಇಮಂ ಪದುಮಂ ಜರಾಯ ಪಹಟಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಅನುಪಾದಿಣ್ಣಕೇಪಿ ಏವಂ ಜರಾಯ ಅಭಿಭುಯ್ಯಮಾನೇ ಉಪಾದಿಣ್ಣಕೇ ಕಥಾವ ನತ್ಥಿ. ಇದಮ್ಪಿ ಹಿ ಜರಾ ಅಭಿಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣಂ ಪಸ್ಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ದಿಟ್ಠೇ ದುಕ್ಖಲಕ್ಖಣಞ್ಚ ಅನತ್ತಲಕ್ಖಣಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಮೇವ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ತಯೋ ಭವಾ ಆದಿತ್ತಾ ವಿಯ ಕಣ್ಡೇ ಬದ್ಧಕುಣಪಾ ವಿಯ ಚ ಖಾಯಿಂಸು. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ತಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಕುಮಾರಕಾ ಏಕಂ ಸರಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಕುಮುದಾನಿ ಭಞ್ಜಿತ್ವಾ ಥಲೇ ರಾಸಿಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಸೋ ಜಲೇ ಚ ಥಲೇ ಚ ಕುಮುದಾನಿ ಓಲೋಕೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಜಲೇ ಕುಮುದಾನಿ ಅಭಿರೂಪಾನಿ ಉದಕಪಗ್ಘರನ್ತಾನಿ ವಿಯ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸು, ಇತರಾನಿ ಅಗ್ಗಗ್ಗೇಸು ಪರಿಮಿಲಾತಾನಿ. ಸೋ ‘‘ಅನುಪಾದಿಣ್ಣಕಂ ಜರಾ ಏವಂ ಪಹರತಿ, ಉಪಾದಿಣ್ಣಕಂ ಕಿಂ ಪನ ನ ಪಹರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸುಟ್ಠುತರಂ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣಾದೀನಿ ಅದ್ದಸ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಪಾಕಟೀಭೂತಂ ಇದಾನಿ ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ನಿಸಿನ್ನಕೋವ ಓಭಾಸಂ ಮುಞ್ಚಿ, ಸೋ ತಸ್ಸ ಮುಖಂ ಪಹರಿ. ಅಥಸ್ಸ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಏತ’’ನ್ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸಮ್ಮುಖೇ ಠಿತೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ ಸಪ್ಪಾಯಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೮೫. ‘‘ಉಚ್ಛಿನ್ದ ಸಿನೇಹಮತ್ತನೋ, ಕುಮುದಂ ಸಾರದಿಕಂವ ಪಾಣಿನಾ;

ಸನ್ತಿಮಗ್ಗಮೇವ ಬ್ರೂಹಯ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸುಗತೇನ ದೇಸಿತ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಉಚ್ಛಿನ್ದಾತಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೇನ ಉಚ್ಛಿನ್ದ. ಸಾರದಿಕನ್ತಿ ಸರದಕಾಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ. ಸನ್ತಿಮಗ್ಗನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮಿಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ. ಬ್ರೂಹಯಾತಿ ವಡ್ಢಯ. ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಹಿ ಸುಗತೇನ ದೇಸಿತಂ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ.

ಸುವಣ್ಣಕಾರತ್ಥೇರವತ್ಥು ನವಮಂ.