೧೦. ಮಹಾಧನವಾಣಿಜವತ್ಥು

ಇಧ ವಸ್ಸನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಮಹಾಧನವಾಣಿಜಂ ನಾಮ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಕಿರ ಬಾರಾಣಸಿತೋ ಕುಸುಮ್ಭರತ್ತಾನಂ ವತ್ಥಾನಂ ಪಞ್ಚ ಸಕಟಸತಾನಿ ಪೂರೇತ್ವಾ ವಣಿಜ್ಜಾಯ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಆಗತೋ ನದೀತೀರಂ ಪತ್ವಾ ‘‘ಸ್ವೇ ನದಿಂ ಉತ್ತರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತತ್ಥೇವ ಸಕಟಾನಿ ಮೋಚೇತ್ವಾ ವಸಿ. ರತ್ತಿಂ ಮಹಾಮೇಘೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ವಸ್ಸಿ. ನದೀ ಸತ್ತಾಹಂ ಉದಕಸ್ಸ ಪೂರಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ನಾಗರಾಪಿ ಸತ್ತಾಹಂ ನಕ್ಖತ್ತಂ ಕೀಳಿಂಸು. ಕುಸುಮ್ಭರತ್ತೇಹಿ ವತ್ಥೇಹಿ ಕಿಚ್ಚಂ ನ ನಿಟ್ಠಿತಂ. ವಾಣಿಜೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ದೂರಂ ಆಗತೋ. ಸಚೇ ಪುನ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಪಪಞ್ಚೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಇಧೇವ ವಸ್ಸಞ್ಚ ಹೇಮನ್ತಞ್ಚ ಗಿಮ್ಹಞ್ಚ ಮಮ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಸಿತ್ವಾ ಇಮಾನಿ ವಿಕ್ಕಿಣಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ನಗರೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಞತ್ವಾ ಸಿತಂ ಪಾತುಕರಿತ್ವಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೇನ ಸಿತಕಾರಣಂ ಪುಟ್ಠೋ ಆಹ – ‘‘ದಿಟ್ಠೋ ತೇ, ಆನನ್ದ, ಮಹಾಧನವಾಣಿಜೋ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಇಮಂ ಸಂವಚ್ಛರಂ ಇಧೇವ ವಸಿತ್ವಾ ಭಣ್ಡಂ ವಿಕ್ಕಿಣಿತುಂ ಚಿತ್ತಮಕಾಸೀತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ಅನ್ತರಾಯೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ಸತ್ಥಾ ‘‘ಆಮಾನನ್ದ, ಸತ್ತಾಹಮೇವ ಜೀವಿತ್ವಾ ಸೋ ಮಚ್ಚುಮುಖೇ ಪತಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ಅಜ್ಜೇವ ಕಿಚ್ಚಮಾತಪ್ಪಂ, ಕೋ ಜಞ್ಞಾ ಮರಣಂ ಸುವೇ;

ನ ಹಿ ನೋ ಸಙ್ಗರಂ ತೇನ, ಮಹಾಸೇನೇನ ಮಚ್ಚುನಾ.

‘‘ಏವಂ ವಿಹಾರಿಂ ಆತಾಪಿಂ, ಅಹೋರತ್ತಮತನ್ದಿತಂ;

ತಂ ವೇ ಭದ್ದೇಕರತ್ತೋತಿ, ಸನ್ತೋ ಆಚಿಕ್ಖತೇ ಮುನೀ’’ತಿ. (ಮ. ನಿ. ೩.೨೭೨);

ಗಚ್ಛಾಮಿಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮೀತಿ. ವಿಸ್ಸತ್ಥೋ ಗಚ್ಛಾನನ್ದಾತಿ. ಥೇರೋ ಸಕಟಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರಿ. ವಾಣಿಜೋ ಥೇರಂ ಆಹಾರೇನ ಪತಿಮಾನೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ಥೇರೋ ಆಹ – ‘‘ಕಿತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಇಧ ವಸಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಹಂ ದೂರತೋ ಆಗತೋ’’. ಸಚೇ ಪುನ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಪಪಞ್ಚೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇಮಂ ಸಂವಚ್ಛರಂ ಇಧ ವಸಿತ್ವಾ ಭಣ್ಡಂ ವಿಕ್ಕಿಣಿತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಉಪಾಸಕ, ದುಜ್ಜಾನೋ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯೋ, ಅಪ್ಪಮಾದಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅನ್ತರಾಯೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ‘‘ಆಮ, ಉಪಾಸಕ, ಸತ್ತಾಹಮೇವ ತೇ ಜೀವಿತಂ ಪವತ್ತಿಸ್ಸತೀತಿ’’. ಸೋ ಸಂವಿಗ್ಗಮಾನಸೋ ಹುತ್ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಅನುಮೋದನತ್ಥಾಯ ಪತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕರೋನ್ತೋ, ‘‘ಉಪಾಸಕ, ಪಣ್ಡಿತೇನ ನಾಮ ‘ಇಧೇವ ವಸ್ಸಾದೀನಿ ವಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ ಪಯೋಜೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಚಿನ್ತೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅತ್ತನೋ ಪನ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯಮೇವ ಚಿನ್ತೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೮೬. ‘‘ಇಧ ವಸ್ಸಂ ವಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ಇಧ ಹೇಮನ್ತಗಿಮ್ಹಿಸು;

ಇತಿ ಬಾಲೋ ವಿಚಿನ್ತೇತಿ, ಅನ್ತರಾಯಂ ನ ಬುಜ್ಝತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಇಧ ವಸ್ಸನ್ತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕರೋನ್ತೋ ಚತುಮಾಸಂ ವಸ್ಸಂ ವಸಿಸ್ಸಾಮಿ. ಹೇಮನ್ತಗಿಮ್ಹಿಸೂತಿ ಹೇಮನ್ತಗಿಮ್ಹೇಸುಪಿ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕರೋನ್ತೋ ಇಧೇವ ವಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ಅತ್ಥಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಬಾಲೋ ವಿಚಿನ್ತೇತಿ. ಅನ್ತರಾಯನ್ತಿ ‘‘ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಕಾಲೇ ವಾ ದೇಸೇ ವಾ ವಯೇ ವಾ ಮರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯಂ ನ ಬುಜ್ಝತೀತಿ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸೋ ವಾಣಿಜೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ, ಸಮ್ಪತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅಹೋಸಿ. ವಾಣಿಜೋಪಿ ಸತ್ಥಾರಂ ಅನುಗನ್ತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ‘‘ಸೀಸರೋಗೋ ವಿಯ ಮೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ಸಯನೇ ನಿಪಜ್ಜಿ, ತಥಾನಿಪನ್ನೋವ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತುಸಿತವಿಮಾನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ.

ಮಹಾಧನವಾಣಿಜವತ್ಥು ದಸಮಂ.