೧೧. ಕಿಸಾಗೋತಮೀವತ್ಥು

ತಂ ಪುತ್ತಪಸುಸಮ್ಮತ್ತನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಕಿಸಾಗೋತಮಿಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವತ್ಥು ಸಹಸ್ಸವಗ್ಗೇ –

‘‘ಯೋ ಚ ವಸ್ಸಸತಂ ಜೀವೇ, ಅಪಸ್ಸಂ ಅಮತಂ ಪದಂ;

ಏಕಾಹಂ ಜೀವಿತಂ ಸೇಯ್ಯೋ, ಪಸ್ಸತೋ ಅಮತಂ ಪದ’’ನ್ತಿ. (ಧ. ಪ. ೧೧೪) –

ಗಾಥಾವಣ್ಣನಾಯ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ಕಥಿತಂ. ತದಾ ಹಿ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಕಿಸಾಗೋತಮಿ ಲದ್ಧಾ ತೇ ಏಕಚ್ಛರಮತ್ತಾ ಸಿದ್ಧತ್ಥಕಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ನ ಲದ್ಧಾ, ಭನ್ತೇ, ಸಕಲಗಾಮೇ ಜೀವನ್ತೇಹಿ ಕಿರ ಮತಕಾ ಏವ ಬಹುತರಾ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ತ್ವಂ ‘ಮಮೇವ ಪುತ್ತೋ ಮತೋ’ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಸಿ, ಧುವಧಮ್ಮೋ ಏಸ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ. ಮಚ್ಚುರಾಜಾ ಹಿ ಸಬ್ಬಸತ್ತೇ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಜ್ಝಾಸಯೇ ಏವ ಮಹೋಘೋ ವಿಯ ಪರಿಕಡ್ಢಮಾನೋ ಅಪಾಯಸಮುದ್ದೇ ಪಕ್ಖಿಪತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೮೭. ‘‘ತಂ ಪುತ್ತಪಸುಸಮ್ಮತ್ತಂ, ಬ್ಯಾಸತ್ತಮನಸಂ ನರಂ;

ಸುತ್ತಂ ಗಾಮಂ ಮಹೋಘೋವ, ಮಚ್ಚು ಆದಾಯ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ತಂ ಪುತ್ತಪಸುಸಮ್ಮತ್ತನ್ತಿ ತಂ ರೂಪಬಲಾದಿಸಮ್ಪನ್ನೇ ಪುತ್ತೇ ಚ ಪಸೂ ಚ ಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ಪುತ್ತಾ ಅಭಿರೂಪಾ ಬಲಸಮ್ಪನ್ನಾ ಪಣ್ಡಿತಾ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಸಮತ್ಥಾ, ಮಮ ಗೋಣಾ ಅಭಿರೂಪಾ ಅರೋಗಾ ಮಹಾಭಾರವಹಾ, ಮಮ ಗಾವೀ ಬಹುಖೀರಾ’’ತಿ ಏವಂ ಪುತ್ತೇಹಿ ಚ ಪಸೂಹಿ ಚ ಸಮ್ಮತ್ತಂ ನರಂ. ಬ್ಯಾಸತ್ತಮನಸನ್ತಿ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಾದೀಸು ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಾದೀಸು ವಾ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಲಭಿತ್ವಾ ತತೋ ಉತ್ತರಿತರಂ ಪತ್ಥನತಾಯ ಆಸತ್ತಮಾನಸಂ ವಾ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾದೀಸು ಆರಮ್ಮಣೇಸು ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇಸು ವಾ ಪರಿಕ್ಖಾರೇಸು ಯಂ ಯಂ ಲದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ಲಗ್ಗನತಾಯ ಬ್ಯಾಸತ್ತಮಾನಸಂ ವಾ. ಸುತ್ತಂ ಗಾಮನ್ತಿ ನಿದ್ದಂ ಉಪಗತಂ ಸತ್ತನಿಕಾಯಂ. ಮಹೋಘೋವಾತಿ ಯಥಾ ಏವರೂಪಂ ಗಾಮಂ ಗಮ್ಭೀರವಿತ್ಥತೋ ಮಹನ್ತೋ ಮಹಾನದೀನಂ ಓಘೋ ಅನ್ತಮಸೋ ಸುನಖಮ್ಪಿ ಅಸೇಸೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಆದಾಯ ಗಚ್ಛತಿ, ಏವಂ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ನರಂ ಮಚ್ಚು ಆದಾಯ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಕಿಸಾಗೋತಮೀ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ, ಸಮ್ಪತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಕಿಸಾಗೋತಮೀವತ್ಥು ಏಕಾದಸಮಂ.