೮. ಪಞ್ಚಮಹಲ್ಲಕತ್ಥೇರವತ್ಥು

ವನಂ ಛಿನ್ದಥಾತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಮ್ಬಹುಲೇ ಮಹಲ್ಲಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ತೇ ಕಿರ ಗಿಹಿಕಾಲೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಾ ಮಹದ್ಧನಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸಹಾಯಕಾ ಏಕತೋ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತಾ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮಯಂ ಮಹಲ್ಲಕಾ, ಕಿಂ ನೋ ಘರಾವಾಸೇನಾ’’ತಿ ಸತ್ಥಾರಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿಂಸು, ಮಹಲ್ಲಕಭಾವೇನ ಪನ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ವಿಹಾರಪರಿಯನ್ತೇ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಏಕತೋವ ವಸಿಂಸು. ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಾಪಿ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಪುತ್ತದಾರಸ್ಸೇವ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿಂಸು. ತೇಸು ಏಕಸ್ಸ ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕಾ ಮಧುರಪಾಚಿಕಾ ನಾಮ, ಸಾ ತೇಸಂ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಉಪಕಾರಿಕಾ ಅಹೋಸಿ. ಕಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಾಹಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಏವ ಗೇಹೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ? ಸಾಪಿ ನೇಸಂ ಯಥಾಸನ್ನಿಹಿತಂ ಸೂಪಬ್ಯಞ್ಜನಂ ದೇತಿ. ಸಾ ಅಞ್ಞತರಾಬಾಧೇನ ಫುಟ್ಠಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಅಥ ತೇ ಮಹಲ್ಲಕತ್ಥೇರಾ ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಗೀವಾಸು ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಮಧುರಪಾಚಿಕಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಕಾಲಕತಾ’’ತಿ ವಿಲಪನ್ತಾ ರೋದಿಂಸು. ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಚ ಸಮನ್ತತೋ ಉಪಧಾವಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಇದಂ, ಆವುಸೋ’’ತಿ ಪುಟ್ಠಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ನೋ ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕಾ ಕಾಲಕತಾ, ಸಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅತಿವಿಯ ಉಪಕಾರಿಕಾ. ಇದಾನಿ ಕುತೋ ತಥಾರೂಪಿಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ರೋದಾಮಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು.

ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಕಾಕಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಸಮುದ್ದತೀರೇ ಚರಮಾನಾ ಸಮುದ್ದಊಮಿಯಾ ಸಮುದ್ದಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಮಾರಿತಾಯ ಕಾಕಿಯಾ ರೋದಿತ್ವಾ ಪರಿದೇವಿತ್ವಾ ತಂ ನೀಹರಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಮುಖತುಣ್ಡಕೇಹಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಉಸ್ಸಿಞ್ಚನ್ತಾ ಕಿಲಮಿಂಸೂ’’ತಿ ಅತೀತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ –

‘‘ಅಪಿ ನು ಹನುಕಾ ಸನ್ತಾ, ಮುಖಞ್ಚ ಪರಿಸುಸ್ಸತಿ;

ಓರಮಾಮ ನ ಪಾರೇಮ, ಪೂರತೇವ ಮಹೋದಧೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧.೧೪೬);

ಇಮಂ ಕಾಕಜಾತಕಂ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಗದೋಸಮೋಹವನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಇದಂ ದುಕ್ಖಂ ಪತ್ತಂ, ತಂ ವನಂ ಛಿನ್ದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಏವಂ ನಿದ್ದುಕ್ಖಾ ಭವಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೮೩. ‘‘ವನಂ ಛಿನ್ದಥ ಮಾ ರುಕ್ಖಂ, ವನತೋ ಜಾಯತೇ ಭಯಂ;

ಛೇತ್ವಾ ವನಞ್ಚ ವನಥಞ್ಚ, ನಿಬ್ಬನಾ ಹೋಥ ಭಿಕ್ಖವೋ.

೨೮೪. ‘‘ಯಾವ ಹಿ ವನಥೋ ನ ಛಿಜ್ಜತಿ,

ಅಣುಮತ್ತೋಪಿ ನರಸ್ಸ ನಾರಿಸು;

ಪಟಿಬದ್ಧಮನೋವ ತಾವ ಸೋ,

ವಚ್ಛೋ ಖೀರಪಕೋವ ಮಾತರೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಮಾ ರುಕ್ಖನ್ತಿ ಸತ್ಥಾರಾ ಹಿ ‘‘ವನಂ ಛಿನ್ದಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತೇಸಂ ಅಚಿರಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ‘‘ಸತ್ಥಾ ಅಮ್ಹೇ ವಾಸಿಆದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ವನಂ ಛಿನ್ದಾಪೇತೀ’’ತಿ ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಿತುಕಾಮತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಅಥ ನೇ ‘‘ಮಯಾ ರಾಗಾದಿಕಿಲೇಸವನಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ, ನ ರುಕ್ಖೇ’’ತಿ ಪಟಿಸೇಧೇನ್ತೋ ‘‘ಮಾ ರುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ವನತೋತಿ ಯಥಾ ಪಾಕತಿಕವನತೋ ಸೀಹಾದಿಭಯಂ ಜಾಯತಿ, ಏವಂ ಜಾತಿಆದಿಭಯಮ್ಪಿ ಕಿಲೇಸವನತೋ ಜಾಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವನಞ್ಚ ವನಥಞ್ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಮಹನ್ತಾ ರುಕ್ಖಾ ವನಂ ನಾಮ, ಖುದ್ದಕಾ ತಸ್ಮಿಂ ವನೇ ಠಿತತ್ತಾ ವನಥಾ ನಾಮ. ಪುಬ್ಬುಪ್ಪತ್ತಿಕರುಕ್ಖಾ ವಾ ವನಂ ನಾಮ, ಅಪರಾಪರುಪ್ಪತ್ತಿಕಾ ವನಥಾ ನಾಮ. ಏವಮೇವ ಮಹನ್ತಮಹನ್ತಾ ಭವಾಕಡ್ಢನಕಾ ಕಿಲೇಸಾ ವನಂ ನಾಮ, ಪವತ್ತಿಯಂ ವಿಪಾಕದಾಯಕಾ ವನಥಾ ನಾಮ. ಪುಬ್ಬಪ್ಪತ್ತಿಕಾ ವನಂ ನಾಮ, ಅಪರಾಪರುಪ್ಪತ್ತಿಕಾ ವನಥಾ ನಾಮ. ತಂ ಉಭಯಂ ಚತುತ್ಥಮಗ್ಗಞಾಣೇನ ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಂ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಛೇತ್ವಾ ವನಞ್ಚ ವನಥಞ್ಚ, ನಿಬ್ಬನಾ ಹೋಥ ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ನಿಬ್ಬನಾ ಹೋಥಾತಿ ನಿಕ್ಕಿಲೇಸಾ ಹೋಥ. ಯಾವ ಹಿ ವನಥೋತಿ ಯಾವ ಏಸ ಅಣುಮತ್ತೋಪಿ ಕಿಲೇಸವನಥೋ ನರಸ್ಸ ನಾರೀಸು ನ ಛಿಜ್ಜತಿ, ತಾವ ಸೋ ಖೀರಪಕೋ ವಚ್ಛೋ ಮಾತರಿ ವಿಯ ಪಟಿಬದ್ಧಮನೋ ಲಗ್ಗಚಿತ್ತೋವ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಪಞ್ಚಪಿ ತೇ ಮಹಲ್ಲಕತ್ಥೇರಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು, ಸಮ್ಪತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಪಞ್ಚಮಹಲ್ಲಕತ್ಥೇರವತ್ಥು ಅಟ್ಠಮಂ.