೭. ಪೋಟ್ಠಿಲತ್ಥೇರವತ್ಥು

ಯೋಗಾ ವೇತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಪೋಟ್ಠಿಲಂ ನಾಮ ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಕಿರ ಸತ್ತನ್ನಮ್ಪಿ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಸನೇ ತೇಪಿಟಕೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಂ ಧಮ್ಮಂ ವಾಚೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ‘ಅತ್ತನೋ ದುಕ್ಖನಿಸ್ಸರಣಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ ಸಂವೇಜೇಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಂ ಥೇರಂ ಅತ್ತನೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಆಗತಕಾಲೇ ‘‘ಏಹಿ, ತುಚ್ಛಪೋಟ್ಠಿಲ, ವನ್ದ, ತುಚ್ಛಪೋಟ್ಠಿಲ, ನಿಸೀದ, ತುಚ್ಛಪೋಟ್ಠಿಲ, ಯಾಹಿ, ತುಚ್ಛಪೋಟ್ಠಿಲಾ’’ತಿ ವದತಿ. ಉಟ್ಠಾಯ ಗತಕಾಲೇಪಿ ‘‘ತುಚ್ಛಪೋಟ್ಠಿಲೋ ಗತೋ’’ತಿ ವದತಿ. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಸಾಟ್ಠಕಥಾನಿ ತೀಣಿ ಪಿಟಕಾನಿ ಧಾರೇಮಿ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಂ ಅಟ್ಠಾರಸ ಮಹಾಗಣೇ ಧಮ್ಮಂ ವಾಚೇಮಿ, ಅಥ ಪನ ಮಂ ಸತ್ಥಾ ಅಭಿಕ್ಖಣಂ, ‘ತುಚ್ಛಪೋಟ್ಠಿಲಾ’ತಿ ವದೇತಿ, ಅದ್ಧಾ ಮಂ ಸತ್ಥಾ ಝಾನಾದೀನಂ ಅಭಾವೇನ ಏವಂ ವದೇತೀ’’ತಿ. ಸೋ ಉಪ್ಪನ್ನಸಂವೇಗೋ ‘‘ದಾನಿ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಯಮೇವ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಾ ಧಮ್ಮಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಪರಿವೇಣೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತಾ ನಂ ‘‘ಆಚರಿಯೋ’’ತಿ ನ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಸುಂ. ಸೋ ವೀಸಯೋಜನಸತಮಗ್ಗಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅರಞ್ಞಾವಾಸೇ ತಿಂಸ ಭಿಕ್ಖೂ ವಸನ್ತಿ, ತೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅವಸ್ಸಯೋ ಮೇ ಹೋಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಆವುಸೋ, ತ್ವಂ ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ನಾಮ ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕಿಞ್ಚಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ ಭವೇಯ್ಯ, ಕಸ್ಮಾ ಏವಂ ವದೇಸೀತಿ? ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಕರೋಥ, ಅವಸ್ಸಯೋ ಮೇ ಹೋಥಾತಿ. ತೇ ಪನ ಸಬ್ಬೇ ಖೀಣಾಸವಾವ. ಅಥ ನಂ ಮಹಾಥೇರೋ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಉಗ್ಗಹಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಾನೋ ಅತ್ಥಿಯೇವಾ’’ತಿ ಅನುಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಪಹಿಣಿ. ಸೋಪಿ ನಂ ತಥೇವಾಹ. ಇಮಿನಾ ನೀಹಾರೇನ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತಂ ಪೇಸೇನ್ತಾ ದಿವಾಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸೂಚಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬನವಕಸ್ಸ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಪಹಿಣಿಂಸು. ಏವಮಸ್ಸ ಮಾನಂ ನೀಹರಿಂಸು.

ಸೋ ನಿಹತಮಾನೋ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಅವಸ್ಸಯೋ ಮೇ ಹೋಹಿ ಸಪ್ಪುರಿಸಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಹೋ, ಆಚರಿಯ, ಕಿಂ ನಾಮೇತಂ ಕಥೇಥ, ತುಮ್ಹೇ ಮಹಲ್ಲಕಾ ಬಹುಸ್ಸುತಾ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಮಯಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾರಣಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ. ಮಾ ಏವಂ ಕರಿ, ಸಪ್ಪುರಿಸ, ಹೋಹಿಯೇವ ಮೇ ಅವಸ್ಸಯೋತಿ. ಭನ್ತೇ, ಸಚೇಪಿ ಓವಾದಕ್ಖಮಾ ಭವಿಸ್ಸಥ, ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ ವೋ ಅವಸ್ಸಯೋತಿ. ಹೋಮಿ, ಸಪ್ಪುರಿಸ, ಅಹಂ ‘‘ಅಗ್ಗಿಂ ಪವಿಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಅಗ್ಗಿಂ ಪವಿಸಾಮಿಯೇವಾತಿ. ಅಥ ನಂ ಸೋ ಅವಿದೂರೇ ಏಕಂ ಸರಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಯಥಾನಿವತ್ಥಪಾರುತೋವ ಇಮಂ ಸರಂ ಪವಿಸಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಹಿಸ್ಸ ಮಹಗ್ಘಾನಂ ದುಪಟ್ಟಚೀವರಾನಂ ನಿವತ್ಥಪಾರುತಭಾವಂ ಞತ್ವಾಪಿ ‘‘ಓವಾದಕ್ಖಮೋ ನು ಖೋ’’ತಿ ವೀಮಂಸನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ಥೇರೋಪಿ ಏಕವಚನೇನೇವ ಉದಕಂ ಓತರಿ. ಅಥ ನಂ ಚೀವರಕಣ್ಣಾನಂ ತೇಮಿತಕಾಲೇ ‘‘ಏಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಏಕವಚನೇನೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಠಿತಂ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಮ್ಮಿಕೇ ಛ ಛಿದ್ದಾನಿ, ತತ್ಥ ಏಕೇನ ಛಿದ್ದೇನ ಗೋಧಾ ಅನ್ತೋ ಪವಿಟ್ಠಾ, ತಂ ಗಣ್ಹಿತುಕಾಮೋ ಇತರಾನಿ ಪಞ್ಚ ಛಿದ್ದಾನಿ ಥಕೇತ್ವಾ ಛಟ್ಠಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪವಿಟ್ಠಛಿದ್ದೇನೇವ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಏವಂ ತುಮ್ಹೇಪಿ ಛದ್ವಾರಿಕೇಸು ಆರಮ್ಮಣೇಸು ಸೇಸಾನಿ ಪಞ್ಚದ್ವಾರಾನಿ ಪಿಧಾಯ ಮನೋದ್ವಾರೇ ಕಮ್ಮಂ ಪಟ್ಠಪೇಥಾ’’ತಿ. ಬಹುಸ್ಸುತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಏತ್ತಕೇನೇವ ಪದೀಪುಜ್ಜಲನಂ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ‘‘ಏತ್ತಕಮೇವ ಹೋತು ಸಪ್ಪುರಿಸಾ’’ತಿ ಕರಜಕಾಯೇ ಞಾಣಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಆರಭಿ.

ಸತ್ಥಾ ವೀಸಯೋಜನಸತಮತ್ಥಕೇ ನಿಸಿನ್ನೋವ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಯಥೇವಾಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಭೂರಿಪಞ್ಞೋ, ಏವಮೇವಂ ಅನೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥೇನ್ತೋ ವಿಯ ಓಭಾಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೮೨. ‘‘ಯೋಗಾ ವೇ ಜಾಯತೀ ಭೂರಿ, ಅಯೋಗಾ ಭೂರಿಸಙ್ಖಯೋ;

ಏತಂ ದ್ವೇಧಾಪಥಂ ಞತ್ವಾ, ಭವಾಯ ವಿಭವಾಯ ಚ;

ತಥಾತ್ತಾನಂ ನಿವೇಸೇಯ್ಯ, ಯಥಾ ಭೂರಿ ಪವಡ್ಢತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಯೋಗಾತಿ ಅಟ್ಠತಿಂಸಾಯ ಆರಮ್ಮಣೇಸು ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರಾ. ಭೂರೀತಿ ಪಥವೀಸಮಾಯ ವಿತ್ಥತಾಯ ಪಞ್ಞಾಯೇತಂ ನಾಮಂ. ಸಙ್ಖಯೋತಿ ವಿನಾಸೋ. ಏತಂ ದ್ವೇಧಾಪಥನ್ತಿ ಏತಂ ಯೋಗಞ್ಚ ಅಯೋಗಞ್ಚ. ಭವಾಯ ವಿಭವಾಯ ಚಾತಿ ವುದ್ಧಿಯಾ ಚ ಅವುದ್ಧಿಯಾ ಚ. ತಥಾತಿ ಯಥಾ ಅಯಂ ಭೂರಿಸಙ್ಖಾತಾ ಪಞ್ಞಾ ಪವಡ್ಢತಿ, ಏವಂ ಅತ್ತಾನಂ ನಿವೇಸೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಪೋಟ್ಠಿಲತ್ಥೇರೋ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹೀತಿ.

ಪೋಟ್ಠಿಲತ್ಥೇರವತ್ಥು ಸತ್ತಮಂ.