೮. ತಿತ್ಥಿಯವತ್ಥು

ನ ಮೋನೇನಾತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ತಿತ್ಥಿಯೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ತೇ ಕಿರ ಭುತ್ತಟ್ಠಾನೇಸು ಮನುಸ್ಸಾನಂ ‘‘ಖೇಮಂ ಹೋತು, ಸುಖಂ ಹೋತು, ಆಯು ವಡ್ಢತು, ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ನಾಮ ಕಲಲಂ ಅತ್ಥಿ, ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ನಾಮ ಕಣ್ಟಕೋ ಅತ್ಥಿ, ಏವರೂಪಂ ಠಾನಂ ಗನ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಮಙ್ಗಲಂ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಪನ ಪಠಮಬೋಧಿಯಂ ಅನುಮೋದನಾದೀನಂ ಅನನುಞ್ಞಾತಕಾಲೇ ಭತ್ತಗ್ಗೇ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅನುಮೋದನಂ ಅಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಸನ್ತಿಕಾ ಮಙ್ಗಲಂ ಸುಣಾಮ, ಭದ್ದನ್ತಾ ಪನ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾ ಪಕ್ಕಮನ್ತೀ’’ತಿ ಉಜ್ಝಾಯಿಂಸು. ಭಿಕ್ಖೂ ತಮತ್ಥಂ ಸತ್ಥು ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭತ್ತಗ್ಗಾದೀಸು ಯಥಾಸುಖಂ ಅನುಮೋದನಂ ಕರೋಥ, ಉಪನಿಸಿನ್ನಕಥಂ ಕರೋಥ, ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಥಾ’’ತಿ ಅನುಜಾನಿ. ತೇ ತಥಾ ಕರಿಂಸು. ಮನುಸ್ಸಾ ಅನುಮೋದನಾದೀನಿ ಸುಣನ್ತಾ ಉಸ್ಸಾಹಪ್ಪತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋನ್ತಾ ವಿಚರನ್ತಿ. ತಿತ್ಥಿಯಾ ಪನ ‘‘ಮಯಂ ಮುನಿನೋ ಮೋನಂ ಕರೋಮ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕಾ ಭತ್ತಗ್ಗಾದೀಸು ಮಹಾಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಾ ವಿಚರನ್ತೀ’’ತಿ ಉಜ್ಝಾಯಿಂಸು.

ಸತ್ಥಾ ತಮತ್ಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತುಣ್ಹೀಭಾವಮತ್ತೇನ ‘ಮುನೀ’ತಿ ವದಾಮಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಹಿ ಅಜಾನನ್ತಾ ನ ಕಥೇನ್ತಿ, ಏಕಚ್ಚೇ ಅವಿಸಾರದತಾಯ, ಏಕಚ್ಚೇ ‘ಮಾ ನೋ ಇಮಂ ಅತಿಸಯತ್ಥಂ ಅಞ್ಞೇ ಜಾನಿಂಸೂ’ತಿ ಮಚ್ಛೇರೇನ. ತಸ್ಮಾ ಮೋನಮತ್ತೇನ ಮುನಿ ನ ಹೋತಿ, ಪಾಪವೂಪಸಮೇನ ಪನ ಮುನಿ ನಾಮ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೬೮. ‘‘ನ ಮೋನೇನ ಮುನೀ ಹೋತಿ, ಮೂಳ್ಹರೂಪೋ ಅವಿದ್ದಸು;

ಯೋ ಚ ತುಲಂವ ಪಗ್ಗಯ್ಹ, ವರಮಾದಾಯ ಪಣ್ಡಿತೋ.

೨೬೯. ‘‘ಪಾಪಾನಿ ಪರಿವಜ್ಜೇತಿ, ಸ ಮುನೀ ತೇನ ಸೋ ಮುನಿ;

ಯೋ ಮುನಾತಿ ಉಭೋ ಲೋಕೇ, ಮುನಿ ತೇನ ಪವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ನ ಮೋನೇನಾತಿ ಕಾಮಞ್ಹಿ ಮೋನೇಯ್ಯಪಟಿಪದಾಸಙ್ಖಾತೇನ ಮಗ್ಗಞಾಣಮೋನೇನ ಮುನಿ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಇಧ ಪನ ತುಣ್ಹೀಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಮೋನೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಮೂಳ್ಹರೂಪೋತಿ ತುಚ್ಛರೂಪೋ. ಅವಿದ್ದಸೂತಿ ಅವಿಞ್ಞೂ. ಏವರೂಪೋ ಹಿ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋಪಿ ಮುನಿ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ಅಥ ವಾ ಮೋನೇನ ಮುನಿ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ತುಚ್ಛಸಭಾವೋ ಪನ ಅವಿಞ್ಞೂ ಚ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೋ ಚ ತುಲಂವ ಪಗಯ್ಹಾತಿ ಯಥಾ ಹಿ ತುಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತೋ ಅತಿರೇಕಂ ಚೇ ಹೋತಿ, ಹರತಿ. ಊನಂ ಚೇ ಹೋತಿ, ಪಕ್ಖಿಪತಿ. ಏವಮೇವ ಯೋ ಅತಿರೇಕಂ ಹರನ್ತೋ ವಿಯ ಪಾಪಂ ಹರತಿ ಪರಿವಜ್ಜೇತಿ, ಊನಕೇ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ವಿಯ ಕುಸಲಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಏವಞ್ಚ ಪನ ಕರೋನ್ತೋ ಸೀಲಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಸಙ್ಖಾತಂ ವರಂ ಉತ್ತಮಮೇವ ಆದಾಯ ಪಾಪಾನಿ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಾನಿ ಪರಿವಜ್ಜೇತಿ. ಸ ಮುನೀತಿ ಸೋ ಮುನಿ ನಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನ ಸೋ ಮುನೀತಿ ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಸೋ ಮುನೀತಿ ಚೇ? ಯಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಕಾರಣಂ, ತೇನ ಸೋ ಮುನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋ ಮುನಾತಿ ಉಭೋ ಲೋಕೇತಿ ಯೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಖನ್ಧಾದಿಲೋಕೇ ತುಲಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಮಿನನ್ತೋ ವಿಯ ‘‘ಇಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ ಖನ್ಧಾ, ಇಮೇ ಬಾಹಿರಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಇಮೇ ಉಭೋ ಅತ್ಥೇ ಮುನಾತಿ. ಮುನಿ ತೇನ ಪವುಚ್ಚತೀತಿ ತೇನ ಕಾರಣೇನ ಮುನೀತಿ ವುಚ್ಚತಿಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ತಿತ್ಥಿಯವತ್ಥು ಅಟ್ಠಮಂ.