೮. ತಿಸ್ಸದಹರವತ್ಥು

ದದಾತಿ ವೇತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ತಿಸ್ಸದಹರಂ ನಾಮ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಕಿರ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿನೋ ವಿಸಾಖಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯಾತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಅರಿಯಸಾವಕಕೋಟೀನಂ ದಾನಂ ನಿನ್ದನ್ತೋ ವಿಚರಿ, ಅಸದಿಸದಾನಮ್ಪಿ ನಿನ್ದಿಯೇವ. ತೇಸಂ ತೇಸಂ ದಾನಗ್ಗೇ ಸೀತಲಂ ಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ಸೀತಲ’’ನ್ತಿ ನಿನ್ದಿ, ಉಣ್ಹಂ ಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ಉಣ್ಹ’’ನ್ತಿ ನಿನ್ದಿ. ಅಪ್ಪಂ ದೇನ್ತೇಪಿ ‘‘ಕಿಂ ಇಮೇ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಂ ದೇನ್ತೀ’’ತಿ ನಿನ್ದಿ, ಬಹುಂ ದೇನ್ತೇಪಿ ‘‘ಇಮೇಸಂ ಗೇಹೇ ಠಪನಟ್ಠಾನಂ ಮಞ್ಞೇ ನತ್ಥಿ, ನನು ನಾಮ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಯಾಪನಮತ್ತಂ ದಾತಬ್ಬಂ, ಏತ್ತಕಂ ಯಾಗುಭತ್ತಂ ನಿರತ್ಥಕಮೇವ ವಿಸ್ಸಜ್ಜತೀ’’ತಿ ನಿನ್ದಿ. ಅತ್ತನೋ ಪನ ಞಾತಕೇ ಆರಬ್ಭ ‘‘ಅಹೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಞಾತಕಾನಂ ಗೇಹಂ ಚತೂಹಿ ದಿಸಾಹಿ ಆಗತಾಗತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಓಪಾನಭೂತ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ಪಸಂಸಂ ಪವತ್ತೇಸಿ. ಸೋ ಪನೇಕಸ್ಸ ದೋವಾರಿಕಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಜನಪದಂ ವಿಚರನ್ತೇಹಿ ವಡ್ಢಕೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಚರನ್ತೋ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ. ಅಥ ನಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ದಾನಾದೀನಿ ನಿನ್ದನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮ ನ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಆವುಸೋ, ತವ ಞಾತಕಾ ಕಹಂ ವಸನ್ತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕಗಾಮೇ ನಾಮಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾವ ಕತಿಪಯೇ ದಹರೇ ಪೇಸೇಸುಂ. ತೇ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಗಾಮವಾಸಿಕೇಹಿ ಆಸನಸಾಲಾಯ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಕತಸಕ್ಕಾರಾ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಇಮಮ್ಹಾ ಗಾಮಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ತಿಸ್ಸೋ ನಾಮ ದಹರೋ ಅತ್ಥಿ. ತಸ್ಸ ಕತಮೇ ಞಾತಕಾ’’ತಿ? ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಇಧ ಕುಲಗೇಹತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತದಾರಕೋ ನತ್ಥಿ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಇಮೇ ವದನ್ತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಏಕೋ ದೋವಾರಿಕಪುತ್ತೋ ವಡ್ಢಕೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಚರಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋತಿ ಸುಣೋಮ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದೇಥ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ದಹರಭಿಕ್ಖೂ ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ತತ್ಥ ಇಸ್ಸರಞಾತಕಾನಂ ಅಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅಕಾರಣಮೇವ, ಭನ್ತೇ, ತಿಸ್ಸೋ ವಿಲಪನ್ತೋ ವಿಚರತೀ’’ತಿ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಭಿಕ್ಖೂಪಿ ತಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ.

ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ವಿಕತ್ಥೇನ್ತೋ ವಿಚರತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ವಿಕತ್ಥಕೋವ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ –

‘‘ಬಹುಮ್ಪಿ ಸೋ ವಿಕತ್ಥೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞಂ ಜನಪದಂ ಗತೋ;

ಅನ್ವಾಗನ್ತ್ವಾನ ದೂಸೇಯ್ಯ, ಭುಞ್ಜ ಭೋಗೇ ಕಟಾಹಕಾ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧.೧೨೫) –

ಇಮಂ ಕಟಾಹಜಾತಕಂ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋ ಹಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರೇಹಿ ಅಪ್ಪಕೇ ವಾ ಬಹುಕೇ ವಾ ಲೂಖೇ ವಾ ಪಣೀತೇ ವಾ ದಿನ್ನೇ ಅಞ್ಞೇಸಂ ವಾ ದತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅದಿನ್ನೇ ಮಙ್ಕು ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಝಾನಂ ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಾ ಮಗ್ಗಫಲಾದೀನಿ ವಾ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೪೯. ‘‘ದದಾತಿ ವೇ ಯಥಾಸದ್ಧಂ, ಯಥಾಪಸಾದನಂ ಜನೋ;

ತತ್ಥ ಯೋ ಚ ಮಙ್ಕು ಹೋತಿ, ಪರೇಸಂ ಪಾನಭೋಜನೇ;

ನ ಸೋ ದಿವಾ ವಾ ರತ್ತಿಂ ವಾ, ಸಮಾಧಿಮಧಿಗಚ್ಛತಿ.

೨೫೦. ‘‘ಯಸ್ಸ ಚೇತಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಂ, ಮೂಲಘಚ್ಚಂ ಸಮೂಹತಂ;

ಸ ವೇ ದಿವಾ ವಾ ರತ್ತಿಂ ವಾ, ಸಮಾಧಿಮಧಿಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ದದಾತಿ ವೇ ಯಥಾಸದ್ಧನ್ತಿ ಲೂಖಪಣೀತಾದೀಸು ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ದೇನ್ತೋ ಜನೋ ಯಥಾಸದ್ಧಂ ಅತ್ತನೋ ಸದ್ಧಾನುರೂಪಮೇವ ದೇತಿ. ಯಥಾಪಸಾದನನ್ತಿ ಥೇರನವಾದೀಸು ಚಸ್ಸ ಯಸ್ಮಿಂ ಯಸ್ಮಿಂ ಪಸಾದೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಸ ದೇನ್ತೋ ಯಥಾಪಸಾದನಂ ಅತ್ತನೋ ಪಸಾದಾನುರೂಪಮೇವ ದೇತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪರಸ್ಸ ದಾನೇ ‘‘ಮಯಾ ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಲದ್ಧಂ, ಲೂಖಂ ವಾ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ ಮಙ್ಕುಭಾವಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸಮಾಧಿನ್ತಿ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ದಿವಾ ವಾ ರತ್ತಿಂ ವಾ ಉಪಚಾರಪ್ಪನಾವಸೇನ ವಾ ಮಗ್ಗಫಲವಸೇನ ವಾ ಸಮಾಧಿಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛತಿ. ಯಸ್ಸ ಚೇತನ್ತಿ ಯಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಏತಂ ಏಕೇಸು ಠಾನೇಸು ಮಙ್ಕುಭಾವಸಙ್ಖಾತಂ ಅಕುಸಲಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಂ ಮೂಲಘಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಞಾಣೇನ ಸಮೂಹತಂ, ಸೋ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಸಮಾಧಿಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ತಿಸ್ಸದಹರವತ್ಥು ಅಟ್ಠಮಂ.