೭. ಅತುಲಉಪಾಸಕವತ್ಥು

ಪೋರಾಣಮೇತನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅತುಲಂ ನಾಮ ಉಪಾಸಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಹಿ ಸಾವತ್ಥಿವಾಸೀ ಉಪಾಸಕೋ ಪಞ್ಚಸತಉಪಾಸಕಪರಿವಾರೋ ಏಕದಿವಸಂ ತೇ ಉಪಾಸಕೇ ಆದಾಯ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನತ್ಥಾಯ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರೇವತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ರೇವತತ್ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಸೋ ಪನಾಯಸ್ಮಾ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾರಾಮೋ ಸೀಹೋ ವಿಯ ಏಕಚಾರೋ, ತಸ್ಮಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ‘‘ಅಯಂ ಥೇರೋ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಥೇಸೀ’’ತಿ ಕುದ್ಧೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಥೇರೇನ ‘‘ಕೇನತ್ಥೇನ ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಇಮೇ ಉಪಾಸಕೇ ಆದಾಯ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನತ್ಥಾಯ ರೇವತತ್ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂ, ತಸ್ಸ ಮೇ ಥೇರೋ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಥೇಸಿ, ಸ್ವಾಹಂ ತಸ್ಸ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಇಧಾಗತೋ, ಧಮ್ಮಂ ಮೇ ಕಥೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ಥೇರೋ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಉಪಾಸಕಾ ನಿಸೀದಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಬಹುಕಂ ಕತ್ವಾ ಅಭಿಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇಸಿ. ಉಪಾಸಕೋಪಿ ‘‘ಅಭಿಧಮ್ಮಕಥಾ ನಾಮ ಅತಿಸಣ್ಹಾ, ಥೇರೋ ಬಹುಂ ಅಭಿಧಮ್ಮಮೇವ ಕಥೇಸಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಇಮಿನಾ ಕೋ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪರಿಸಂ ಆದಾಯ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ಥೇರೇನಾಪಿ ‘‘ಕಿಂ ಉಪಾಸಕಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನತ್ಥಾಯ ರೇವತತ್ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಮ್ಹಾ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಆಲಾಪಸಲ್ಲಾಪಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಕುದ್ಧಾ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಿಮ್ಹಾ, ಸೋಪಿ ನೋ ಅತಿಸಣ್ಹಂ ಬಹುಂ ಅಭಿಧಮ್ಮಮೇವ ಕಥೇಸಿ, ‘ಇಮಿನಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕೋ ಅತ್ಥೋ’ತಿ ಏತಸ್ಸಾಪಿ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಇಧಾಗಮಿಮ್ಹಾ, ಕಥೇಹಿ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಕಥ’’ನ್ತಿ. ತೇನ ಹಿ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸುಣಾಥಾತಿ ಥೇರೋ ತೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಕತ್ವಾ ಅಪ್ಪಕಮೇವ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಸಿ. ತೇ ಥೇರಸ್ಸಪಿ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು, ಅಥ ನೇ ಸತ್ಥಾ ಆಹ – ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಉಪಾಸಕಾ ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾಯ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಸುತೋ ಪನ ವೋ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿ? ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯಂ ಆದಿತೋ ರೇವತತ್ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಮ್ಹಾ, ಸೋ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಥೇಸಿ, ತಸ್ಸ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಮ್ಹಾ, ತೇನ ನೋ ಬಹು ಅಭಿಧಮ್ಮೋ ಕಥಿತೋ, ತಂ ಅಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಮ್ಹಾ, ತೇನ ನೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೋವ ಧಮ್ಮೋ ಕಥಿತೋ, ತಸ್ಸಪಿ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಇಧಾಗತಮ್ಹಾ’’ತಿ.

ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಅತುಲ, ಪೋರಾಣತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಆಚಿಣ್ಣಮೇವೇತಂ, ತುಣ್ಹೀಭೂತಮ್ಪಿ ಬಹುಕಥಮ್ಪಿ ಮನ್ದಕಥಮ್ಪಿ ಗರಹನ್ತಿಯೇವ. ಏಕನ್ತಂ ಗರಹಿತಬ್ಬೋಯೇವ ವಾ ಹಿ ಪಸಂಸಿತಬ್ಬೋಯೇವ ವಾ ನತ್ಥಿ. ರಾಜಾನೋಪಿ ಏಕಚ್ಚೇ ನಿನ್ದನ್ತಿ, ಏಕಚ್ಚೇ ಪಸಂಸನ್ತಿ. ಮಹಾಪಥವಿಮ್ಪಿ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯೇಪಿ ಆಕಾಸಾದಯೋಪಿ ಚತುಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತಮ್ಪಿ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಏಕಚ್ಚೇ ಗರಹನ್ತಿ, ಏಕಚ್ಚೇ ಪಸಂಸನ್ತಿ. ಅನ್ಧಬಾಲಾನಞ್ಹಿ ನಿನ್ದಾ ವಾ ಪಸಂಸಾ ವಾ ಅಪ್ಪಮಾಣಾ, ಪಣ್ಡಿತೇನ ಪನ ಮೇಧಾವಿನಾ ನಿನ್ದಿತೋ ನಿನ್ದಿತೋ ನಾಮ, ಪಸಂಸಿತೋ ಚ ಪಸಂಸಿತೋ ನಾಮ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೨೭. ‘‘ಪೋರಾಣಮೇತಂ ಅತುಲ, ನೇತಂ ಅಜ್ಜತನಾಮಿವ;

ನಿನ್ದನ್ತಿ ತುಣ್ಹಿಮಾಸೀನಂ, ನಿನ್ದನ್ತಿ ಬಹುಭಾಣಿನಂ;

ಮಿತಭಾಣಿಮ್ಪಿ ನಿನ್ದನ್ತಿ, ನತ್ಥಿ ಲೋಕೇ ಅನಿನ್ದಿತೋ.

೨೨೮. ‘‘ನ ಚಾಹು ನ ಚ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನ ಚೇತರಹಿ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಏಕನ್ತಂ ನಿನ್ದಿತೋ ಪೋಸೋ, ಏಕನ್ತಂ ವಾ ಪಸಂಸಿತೋ.

೨೨೯. ‘‘ಯಂ ಚೇ ವಿಞ್ಞೂ ಪಸಂಸನ್ತಿ, ಅನುವಿಚ್ಚ ಸುವೇ ಸುವೇ;

ಅಚ್ಛಿದ್ದವುತ್ತಿಂ ಮೇಧಾವಿಂ, ಪಞ್ಞಾಸೀಲಸಮಾಹಿತಂ.

೨೩೦. ‘‘ನಿಕ್ಖಂ ಜಮ್ಬೋನದಸ್ಸೇವ, ಕೋ ತಂ ನಿನ್ದಿತುಮರಹತಿ;

ದೇವಾಪಿ ನಂ ಪಸಂಸನ್ತಿ, ಬ್ರಹ್ಮುನಾಪಿ ಪಸಂಸಿತೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪೋರಾಣಮೇತನ್ತಿ ಪುರಾಣಕಂ ಏತಂ. ಅತುಲಾತಿ ತಂ ಉಪಾಸಕಂ ನಾಮೇನ ಆಲಪತಿ. ನೇತಂ ಅಜ್ಜತನಾಮಿವಾತಿ ಇದಂ ನಿನ್ದನಂ ವಾ ಪಸಂಸನಂ ವಾ ಅಜ್ಜತನಂ ಅಧುನಾ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ವಿಯ ನ ಹೋತಿ. ತುಣ್ಹಿಮಾಸೀನನ್ತಿ ಕಿಂ ಏಸೋ ಮೂಗೋ ವಿಯ ಬಧಿರೋ ವಿಯ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಜಾನನ್ತೋ ವಿಯ ತುಣ್ಹೀ ಹುತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೋತಿ ನಿನ್ದನ್ತಿ. ಬಹುಭಾಣಿನನ್ತಿ ಕಿಂ ಏಸ ವಾತಾಹತತಾಲಪಣ್ಣಂ ವಿಯ ತಟತಟಾಯತಿ, ಇಮಸ್ಸ ಕಥಾಪರಿಯನ್ತೋಯೇವ ನತ್ಥೀತಿ ನಿನ್ದನ್ತಿ. ಮಿತಭಾಣಿಮ್ಪೀತಿ ಕಿಂ ಏಸ ಸುವಣ್ಣಹಿರಞ್ಞಂ ವಿಯ ಅತ್ತನೋ ವಚನಂ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಏಕಂ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ವತ್ವಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸೀತಿ ನಿನ್ದನ್ತಿ. ಏವಂ ಸಬ್ಬಥಾಪಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಅನಿನ್ದಿತೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಚಾಹೂತಿ ಅತೀತೇಪಿ ನಾಹೋಸಿ, ಅನಾಗತೇಪಿ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

ಯಂ ಚೇ ವಿಞ್ಞೂತಿ ಬಾಲಾನಂ ನಿನ್ದಾ ವಾ ಪಸಂಸಾ ವಾ ಅಪ್ಪಮಾಣಾ, ಯಂ ಪನ ಪಣ್ಡಿತಾ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಅನುವಿಚ್ಚ ನಿನ್ದಕಾರಣಂ ವಾ ಪಸಂಸಕಾರಣಂ ವಾ ಜಾನಿತ್ವಾ ಪಸಂಸನ್ತಿ, ಅಚ್ಛಿದ್ದಾಯ ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಚ್ಛಿದ್ದಾಯ ವಾ ಜೀವಿತವುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಅಚ್ಛಿದ್ದವುತ್ತಿಂ ಧಮ್ಮೋಜಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಮೇಧಾವಿಂ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಪಞ್ಞಾಯ ಚೇವ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲೇನ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಪಞ್ಞಾಸೀಲಸಮಾಹಿತಂ ಪಸಂಸನ್ತಿ, ತಂ ಸುವಣ್ಣದೋಸವಿರಹಿತಂ ಘಟ್ಟನಮಜ್ಜನಕ್ಖಮಂ ಜಮ್ಬೋನದನಿಕ್ಖಂ ವಿಯ ಕೋ ನಿನ್ದಿತುಮರಹತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ದೇವಾಪೀತಿ ದೇವತಾಪಿ ಪಣ್ಡಿತಮನುಸ್ಸಾಪಿ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಉಪಟ್ಠಾಯ ಥೋಮೇನ್ತಿ ಪಸಂಸನ್ತಿ. ಬ್ರಹ್ಮುನಾಪೀತಿ ನ ಕೇವಲಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಹಿ, ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳೇ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮುನಾಪಿ ಏಸ ಪಸಂಸಿತೋಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಪಞ್ಚಸತಾಪಿ ಉಪಾಸಕಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸೂತಿ.

ಅತುಲಉಪಾಸಕವತ್ಥು ಸತ್ತಮಂ.