೧. ತಯೋಜನಪಬ್ಬಜಿತವತ್ಥು

ಅಯೋಗೇತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ತಯೋ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಕಿರ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಏಕಪುತ್ತಕೋ ಅಹೋಸಿ ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಗೇಹೇ ನಿಮನ್ತಿತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನುಮೋದನಂ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿ. ತೇ ನಾನುಜಾನಿಂಸು. ತಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾನಂಯೇವ ಬಹಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಪಿತಾ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ ‘‘ಇಮಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಮಾತರಂ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇಸಿ, ಮಾತಾ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೀ ಪಿತರಂ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಏಕದಿವಸಂ ಪಿತರಿ ಬಹಿ ಗತೇ ಮಾತಾ ‘‘ಪುತ್ತಂ ರಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏಕಂ ದ್ವಾರಬಾಹಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಏಕಂ ಪಾದೇಹಿ ಉಪ್ಪೀಳೇತ್ವಾ ಛಮಾಯ ನಿಸಿನ್ನಾ ಸುತ್ತಂ ಕನ್ತತಿ. ಸೋ ‘‘ಇಮಂ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಮ, ಥೋಕಂ ತಾವ ಅಪೇಹಿ, ಸರೀರವಲಞ್ಜಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಾಯ ಪಾದೇ ಸಮಿಞ್ಜಿತೇ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ವೇಗೇನ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಪಬ್ಬಾಜೇಥ ಮಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಯಾಚಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಪಿತಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಮಾತರಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕಹಂ ಮೇ ಪುತ್ತೋ’’ತಿ? ‘‘ಸಾಮಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಕಹಂ ನು ಖೋ ಮೇ ಪುತ್ತೋ’’ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಂ ಅದಿಸ್ವಾ ‘‘ವಿಹಾರಂ ಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ಪಬ್ಬಜಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಕನ್ದಿತ್ವಾ ರೋದಿತ್ವಾ, ‘‘ತಾತ, ಕಿಂ ಮಂ ನಾಸೇಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ಪುತ್ತೇ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ಅಹಂ ಇದಾನಿ ಗೇಹೇ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಯಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮೇ ಪುತ್ತೋ ಚ ಪತಿ ಚ ಚಿರಾಯನ್ತಿ, ಕಚ್ಚಿ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ’’ತಿ ತೇ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಭೋಪಿ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮೇಸಂ ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲೇ ಮಮ ಗೇಹೇನ ಕೋ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಸಯಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಉಪಸ್ಸಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿ. ತೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾಪಿ ವಿನಾ ಭವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ವಿಹಾರೇಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಉಪಸ್ಸಯೇಪಿ ಏಕತೋವ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸಲ್ಲಪನ್ತಾ ದಿವಸಂ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತಿ. ತೇನ ಭಿಕ್ಖೂಪಿ ಭಿಕ್ಖೂನಿಯೋಪಿ ಉಬ್ಬಾಳ್ಹಾ ಹೋನ್ತಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಭಿಕ್ಖೂ ನೇಸಂ ಕಿರಿಯಂ ಸತ್ಥುಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ತೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ ಏವಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಏವಂ ಕರೋಥ? ನ ಹಿ ಏಸ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಯೋಗೋ’’ತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ವಿನಾ ಭವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಏವಂ ಕರಣಂ ಅಯುತ್ತಂ. ಪಿಯಾನಞ್ಹಿ ಅದಸ್ಸನಂ, ಅಪ್ಪಿಯಾನಞ್ಚ ದಸ್ಸನಂ ದುಕ್ಖಮೇವ. ತಸ್ಮಾ ಸತ್ತೇಸು ಚ ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಚ ಕಞ್ಚಿ ಪಿಯಂ ವಾ ಅಪ್ಪಿಯಂ ವಾ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೦೯. ‘‘ಅಯೋಗೇ ಯುಞ್ಜಮತ್ತಾನಂ, ಯೋಗಸ್ಮಿಞ್ಚ ಅಯೋಜಯಂ;

ಅತ್ಥಂ ಹಿತ್ವಾ ಪಿಯಗ್ಗಾಹೀ, ಪಿಹೇತತ್ತಾನುಯೋಗಿನಂ.

೨೧೦. ‘‘ಮಾ ಪಿಯೇಹಿ ಸಮಾಗಞ್ಛಿ, ಅಪ್ಪಿಯೇಹಿ ಕುದಾಚನಂ;

ಪಿಯಾನಂ ಅದಸ್ಸನಂ ದುಕ್ಖಂ, ಅಪ್ಪಿಯಾನಞ್ಚ ದಸ್ಸನಂ.

೨೧೧. ‘‘ತಸ್ಮಾ ಪಿಯಂ ನ ಕಯಿರಾಥ, ಪಿಯಾಪಾಯೋ ಹಿ ಪಾಪಕೋ;

ಗನ್ಥಾ ತೇಸಂ ನ ವಿಜ್ಜನ್ತಿ, ಯೇಸಂ ನತ್ಥಿ ಪಿಯಾಪ್ಪಿಯ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಯೋಗೇತಿ ಅಯುಞ್ಜಿತಬ್ಬೇ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೇ. ವೇಸಿಯಾಗೋಚರಾದಿಭೇದಸ್ಸ ಹಿ ಛಬ್ಬಿಧಸ್ಸ ಅಗೋಚರಸ್ಸ ಸೇವನಂ ಇಧ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೋ ನಾಮ, ತಸ್ಮಿಂ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೇ ಅತ್ತಾನಂ ಯುಞ್ಜನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೋಗಸ್ಮಿನ್ತಿ ತಬ್ಬಿಪರೀತೇ ಚ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೇ ಅಯುಞ್ಜನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ಥಂ ಹಿತ್ವಾತಿ ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಧಿಸೀಲಾದಿಸಿಕ್ಖತ್ತಯಂ ಅತ್ಥೋ ನಾಮ, ತಂ ಅತ್ಥಂ ಹಿತ್ವಾ. ಪಿಯಗ್ಗಾಹೀತಿ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಸಙ್ಖಾತಂ ಪಿಯಮೇವ ಗಣ್ಹನ್ತೋ. ಪಿಹೇತತ್ತಾನುಯೋಗಿನನ್ತಿ ತಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಸಾಸನತೋ ಚುತೋ ಗಿಹಿಭಾವಂ ಪತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಯೇ ಅತ್ತಾನುಯೋಗಂ ಅನುಯುತ್ತಾ ಸೀಲಾದೀನಿ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸನ್ತಿಕಾ ಸಕ್ಕಾರಂ ಲಭನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಪಿಹೇತಿ, ‘‘ಅಹೋ ವತಾಹಮ್ಪಿ ಏವರೂಪೋ ಅಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಇಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಮಾ ಪಿಯೇಹೀತಿ ಪಿಯೇಹಿ ಸತ್ತೇಹಿ ವಾ ಸಙ್ಖಾರೇಹಿ ವಾ ಕುದಾಚನಂ ಏಕಕ್ಖಣೇಪಿ ನ ಸಮಾಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ತಥಾ ಅಪ್ಪಿಯೇಹಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಪಿಯಾ ನಞ್ಹಿ ವಿಯೋಗವಸೇನ ಅದಸ್ಸನಂ ಅಪ್ಪಿಯಾನಞ್ಚ ಉಪಸಙ್ಕಮನವಸೇನ ದಸ್ಸನಂ ನಾಮ ದುಕ್ಖಂ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಇದಂ ಉಭಯಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ, ತಸ್ಮಾ ಕಞ್ಚಿ ಸತ್ತಂ ವಾ ಸಙ್ಖಾರಂ ವಾ ಪಿಯಂ ನಾಮ ನ ಕರೇಯ್ಯ. ಪಿಯಾಪಾಯೋ ಹೀತಿ ಪಿಯೇಹಿ ಅಪಾಯೋ ವಿಯೋಗೋ. ಪಾಪಕೋತಿ ಲಾಮಕೋ. ಗನ್ಥಾ ತೇಸಂ ನ ವಿಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಯೇಸಂ ಪಿಯಂ ನತ್ಥಿ, ತೇಸಂ ಅಭಿಜ್ಝಾಕಾಯಗನ್ಥೋ ಪಹೀಯತಿ. ಯೇಸಂ ಅಪ್ಪಿಯಂ ನತ್ಥಿ, ತೇಸಂ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಕಾಯಗನ್ಥೋ. ತೇಸು ಪನ ದ್ವೀಸು ಪಹೀನೇಸು ಸೇಸಗನ್ಥಾ ಪಹೀನಾ ಹೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಪಿಯಂ ವಾ ಅಪ್ಪಿಯಂ ವಾ ನ ಕತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ. ತೇನ ಪನ ತಯೋ ಜನಾ ‘‘ಮಯಂ ವಿನಾ ಭವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಾ’’ತಿ ವಿಬ್ಭಮಿತ್ವಾ ಗೇಹಮೇವ ಅಗಮಿಂಸೂತಿ.

ತಯೋಜನಪಬ್ಬಜಿತವತ್ಥು ಪಠಮಂ.