೧೬. ಪಿಯವಗ್ಗೋ

೧. ತಯೋಜನಪಬ್ಬಜಿತವತ್ಥು

ಅಯೋಗೇತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ತಯೋ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಕಿರ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಏಕಪುತ್ತಕೋ ಅಹೋಸಿ ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಗೇಹೇ ನಿಮನ್ತಿತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನುಮೋದನಂ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿ. ತೇ ನಾನುಜಾನಿಂಸು. ತಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾನಂಯೇವ ಬಹಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಪಿತಾ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ ‘‘ಇಮಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಮಾತರಂ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇಸಿ, ಮಾತಾ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೀ ಪಿತರಂ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಏಕದಿವಸಂ ಪಿತರಿ ಬಹಿ ಗತೇ ಮಾತಾ ‘‘ಪುತ್ತಂ ರಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏಕಂ ದ್ವಾರಬಾಹಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಏಕಂ ಪಾದೇಹಿ ಉಪ್ಪೀಳೇತ್ವಾ ಛಮಾಯ ನಿಸಿನ್ನಾ ಸುತ್ತಂ ಕನ್ತತಿ. ಸೋ ‘‘ಇಮಂ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಮ, ಥೋಕಂ ತಾವ ಅಪೇಹಿ, ಸರೀರವಲಞ್ಜಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಾಯ ಪಾದೇ ಸಮಿಞ್ಜಿತೇ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ವೇಗೇನ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಪಬ್ಬಾಜೇಥ ಮಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಯಾಚಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಪಿತಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಮಾತರಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕಹಂ ಮೇ ಪುತ್ತೋ’’ತಿ? ‘‘ಸಾಮಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಕಹಂ ನು ಖೋ ಮೇ ಪುತ್ತೋ’’ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಂ ಅದಿಸ್ವಾ ‘‘ವಿಹಾರಂ ಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ಪಬ್ಬಜಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಕನ್ದಿತ್ವಾ ರೋದಿತ್ವಾ, ‘‘ತಾತ, ಕಿಂ ಮಂ ನಾಸೇಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ಪುತ್ತೇ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ಅಹಂ ಇದಾನಿ ಗೇಹೇ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಯಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮೇ ಪುತ್ತೋ ಚ ಪತಿ ಚ ಚಿರಾಯನ್ತಿ, ಕಚ್ಚಿ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ’’ತಿ ತೇ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಭೋಪಿ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮೇಸಂ ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲೇ ಮಮ ಗೇಹೇನ ಕೋ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಸಯಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಉಪಸ್ಸಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿ. ತೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾಪಿ ವಿನಾ ಭವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ವಿಹಾರೇಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಉಪಸ್ಸಯೇಪಿ ಏಕತೋವ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸಲ್ಲಪನ್ತಾ ದಿವಸಂ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತಿ. ತೇನ ಭಿಕ್ಖೂಪಿ ಭಿಕ್ಖೂನಿಯೋಪಿ ಉಬ್ಬಾಳ್ಹಾ ಹೋನ್ತಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಭಿಕ್ಖೂ ನೇಸಂ ಕಿರಿಯಂ ಸತ್ಥುಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ತೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ ಏವಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಏವಂ ಕರೋಥ? ನ ಹಿ ಏಸ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಯೋಗೋ’’ತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ವಿನಾ ಭವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಏವಂ ಕರಣಂ ಅಯುತ್ತಂ. ಪಿಯಾನಞ್ಹಿ ಅದಸ್ಸನಂ, ಅಪ್ಪಿಯಾನಞ್ಚ ದಸ್ಸನಂ ದುಕ್ಖಮೇವ. ತಸ್ಮಾ ಸತ್ತೇಸು ಚ ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಚ ಕಞ್ಚಿ ಪಿಯಂ ವಾ ಅಪ್ಪಿಯಂ ವಾ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೦೯. ‘‘ಅಯೋಗೇ ಯುಞ್ಜಮತ್ತಾನಂ, ಯೋಗಸ್ಮಿಞ್ಚ ಅಯೋಜಯಂ;

ಅತ್ಥಂ ಹಿತ್ವಾ ಪಿಯಗ್ಗಾಹೀ, ಪಿಹೇತತ್ತಾನುಯೋಗಿನಂ.

೨೧೦. ‘‘ಮಾ ಪಿಯೇಹಿ ಸಮಾಗಞ್ಛಿ, ಅಪ್ಪಿಯೇಹಿ ಕುದಾಚನಂ;

ಪಿಯಾನಂ ಅದಸ್ಸನಂ ದುಕ್ಖಂ, ಅಪ್ಪಿಯಾನಞ್ಚ ದಸ್ಸನಂ.

೨೧೧. ‘‘ತಸ್ಮಾ ಪಿಯಂ ನ ಕಯಿರಾಥ, ಪಿಯಾಪಾಯೋ ಹಿ ಪಾಪಕೋ;

ಗನ್ಥಾ ತೇಸಂ ನ ವಿಜ್ಜನ್ತಿ, ಯೇಸಂ ನತ್ಥಿ ಪಿಯಾಪ್ಪಿಯ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಯೋಗೇತಿ ಅಯುಞ್ಜಿತಬ್ಬೇ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೇ. ವೇಸಿಯಾಗೋಚರಾದಿಭೇದಸ್ಸ ಹಿ ಛಬ್ಬಿಧಸ್ಸ ಅಗೋಚರಸ್ಸ ಸೇವನಂ ಇಧ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೋ ನಾಮ, ತಸ್ಮಿಂ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೇ ಅತ್ತಾನಂ ಯುಞ್ಜನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೋಗಸ್ಮಿನ್ತಿ ತಬ್ಬಿಪರೀತೇ ಚ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೇ ಅಯುಞ್ಜನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ಥಂ ಹಿತ್ವಾತಿ ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಧಿಸೀಲಾದಿಸಿಕ್ಖತ್ತಯಂ ಅತ್ಥೋ ನಾಮ, ತಂ ಅತ್ಥಂ ಹಿತ್ವಾ. ಪಿಯಗ್ಗಾಹೀತಿ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಸಙ್ಖಾತಂ ಪಿಯಮೇವ ಗಣ್ಹನ್ತೋ. ಪಿಹೇತತ್ತಾನುಯೋಗಿನನ್ತಿ ತಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಸಾಸನತೋ ಚುತೋ ಗಿಹಿಭಾವಂ ಪತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಯೇ ಅತ್ತಾನುಯೋಗಂ ಅನುಯುತ್ತಾ ಸೀಲಾದೀನಿ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸನ್ತಿಕಾ ಸಕ್ಕಾರಂ ಲಭನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಪಿಹೇತಿ, ‘‘ಅಹೋ ವತಾಹಮ್ಪಿ ಏವರೂಪೋ ಅಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಇಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಮಾ ಪಿಯೇಹೀತಿ ಪಿಯೇಹಿ ಸತ್ತೇಹಿ ವಾ ಸಙ್ಖಾರೇಹಿ ವಾ ಕುದಾಚನಂ ಏಕಕ್ಖಣೇಪಿ ನ ಸಮಾಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ತಥಾ ಅಪ್ಪಿಯೇಹಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಪಿಯಾ ನಞ್ಹಿ ವಿಯೋಗವಸೇನ ಅದಸ್ಸನಂ ಅಪ್ಪಿಯಾನಞ್ಚ ಉಪಸಙ್ಕಮನವಸೇನ ದಸ್ಸನಂ ನಾಮ ದುಕ್ಖಂ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಇದಂ ಉಭಯಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ, ತಸ್ಮಾ ಕಞ್ಚಿ ಸತ್ತಂ ವಾ ಸಙ್ಖಾರಂ ವಾ ಪಿಯಂ ನಾಮ ನ ಕರೇಯ್ಯ. ಪಿಯಾಪಾಯೋ ಹೀತಿ ಪಿಯೇಹಿ ಅಪಾಯೋ ವಿಯೋಗೋ. ಪಾಪಕೋತಿ ಲಾಮಕೋ. ಗನ್ಥಾ ತೇಸಂ ನ ವಿಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಯೇಸಂ ಪಿಯಂ ನತ್ಥಿ, ತೇಸಂ ಅಭಿಜ್ಝಾಕಾಯಗನ್ಥೋ ಪಹೀಯತಿ. ಯೇಸಂ ಅಪ್ಪಿಯಂ ನತ್ಥಿ, ತೇಸಂ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಕಾಯಗನ್ಥೋ. ತೇಸು ಪನ ದ್ವೀಸು ಪಹೀನೇಸು ಸೇಸಗನ್ಥಾ ಪಹೀನಾ ಹೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಪಿಯಂ ವಾ ಅಪ್ಪಿಯಂ ವಾ ನ ಕತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ. ತೇನ ಪನ ತಯೋ ಜನಾ ‘‘ಮಯಂ ವಿನಾ ಭವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಾ’’ತಿ ವಿಬ್ಭಮಿತ್ವಾ ಗೇಹಮೇವ ಅಗಮಿಂಸೂತಿ.

ತಯೋಜನಪಬ್ಬಜಿತವತ್ಥು ಪಠಮಂ.

೨. ಅಞ್ಞತರಕುಟುಮ್ಬಿಕವತ್ಥು

ಪಿಯತೋ ಜಾಯತೀತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತೇ ಕಾಲಕತೇ ಪುತ್ತಸೋಕಾಭಿಭೂತೋ ಆಳಾಹನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರೋದತಿ, ಪುತ್ತಸೋಕಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಸತ್ಥಾ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಸ್ಸೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಏಕಂ ಪಚ್ಛಾಸಮಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಗೇಹದ್ವಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೋ ಸತ್ಥು ಆಗತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕಾತುಕಾಮೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸತ್ಥಾರಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಗೇಹಮಜ್ಝೇ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಸತ್ಥರಿ ನಿಸಿನ್ನೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಉಪಾಸಕ, ದುಕ್ಖಿತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತೇನ ಪುತ್ತವಿಯೋಗದುಕ್ಖೇ ಆರೋಚಿತೇ, ‘‘ಉಪಾಸಕ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ, ಇದಂ ಮರಣಂ ನಾಮ ನ ಏಕಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ, ನ ಚ ಏಕಸ್ಸೇವ ಹೋತಿ, ಯಾವತಾ ಪನ ಭವುಪ್ಪತ್ತಿ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಹೋತಿಯೇವ. ಏಕಸಙ್ಖಾರೋಪಿ ನಿಚ್ಚೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ತಸ್ಮಾ ‘ಮರಣಧಮ್ಮಂ ಮತಂ, ಭಿಜ್ಜನಧಮ್ಮಂ ಭಿನ್ನ’ನ್ತಿ ಯೋನಿಸೋ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ನ ಸೋಚಿತಬ್ಬಂ. ಪೋರಾಣಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಹಿ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಮತಕಾಲೇ ‘ಮರಣಧಮ್ಮಂ ಮತಂ, ಭಿಜ್ಜನಧಮ್ಮಂ ಭಿನ್ನ’ನ್ತಿ ಸೋಕಂ ಅಕತ್ವಾ ಮರಣಸ್ಸತಿಮೇವ ಭಾವಯಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಕೇ ಏವಮಕಂಸು, ಕದಾ ಚ ಅಕಂಸು, ಆಚಿಕ್ಖಥ ಮೇ’’ತಿ ಯಾಚಿತೋ ತಸ್ಸತ್ಥಸ್ಸ ಪಕಾಸನತ್ಥಂ ಅತೀತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ –

‘‘ಉರಗೋವ ತಚಂ ಜಿಣ್ಣಂ, ಹಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ ಸಂ ತನುಂ;

ಏವಂ ಸರೀರೇ ನಿಬ್ಭೋಗೇ, ಪೇತೇ ಕಾಲಕತೇ ಸತಿ.

‘‘ಡಯ್ಹಮಾನೋ ನ ಜಾನಾತಿ, ಞಾತೀನಂ ಪರಿದೇವಿತಂ;

ತಸ್ಮಾ ಏತಂ ನ ಸೋಚಾಮಿ, ಗತೋ ಸೋ ತಸ್ಸ ಯಾ ಗತೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೫.೧೯-೨೦) –

ಇಮಂ ಪಞ್ಚಕನಿಪಾತೇ ಉರಗಜಾತಕಂ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ ಪುಬ್ಬೇ ಪಣ್ಡಿತಾ ಪಿಯಪುತ್ತೇ ಕಾಲಕತೇ ಯಥಾ ಏತರಹಿ ತ್ವಂ ಕಮ್ಮನ್ತೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ನಿರಾಹಾರೋ ರೋದನ್ತೋ ವಿಚರಸಿ, ತಥಾ ಅವಿಚರಿತ್ವಾ ಮರಣಸ್ಸತಿಭಾವನಾಬಲೇನ ಸೋಕಂ ಅಕತ್ವಾ ಆಹಾರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಂಸು, ಕಮ್ಮನ್ತಞ್ಚ ಅಧಿಟ್ಠಹಿಂಸು. ತಸ್ಮಾ ‘ಪಿಯಪುತ್ತೋ ಮೇ ಕಾಲಕತೋ’ತಿ ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ. ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ಹಿ ಸೋಕೋ ವಾ ಭಯಂ ವಾ ಪಿಯಮೇವ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೧೨. ‘‘ಪಿಯತೋ ಜಾಯತೀ ಸೋಕೋ, ಪಿಯತೋ ಜಾಯತೀ ಭಯಂ;

ಪಿಯತೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಸ್ಸ, ನತ್ಥಿ ಸೋಕೋ ಕುತೋ ಭಯ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಪಿಯತೋತಿ ವಟ್ಟಮೂಲಕೋ ಹಿ ಸೋಕೋ ವಾ ಭಯಂ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಪಿಯಮೇವ ಸತ್ತಂ ವಾ ಸಙ್ಖಾರಂ ವಾ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತತೋ ಪನ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಸ್ಸ ಉಭಯಮ್ಪೇತಂ ನತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ, ಸಮ್ಪತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಅಞ್ಞತರಕುಟುಮ್ಬಿಕವತ್ಥು ದುತಿಯಂ.

೩. ವಿಸಾಖಾವತ್ಥು

ಪೇಮತೋ ಜಾಯತೀತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ವಿಸಾಖಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸಾ ಕಿರ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಧೀತರಂ ಸುದತ್ತಂ ನಾಮ ಕುಮಾರಿಕಂ ಅತ್ತನೋ ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಗೇಹೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಂ ಕಾರೇಸಿ. ಸಾ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಸಾ ತಸ್ಸಾ ಸರೀರನಿಕ್ಖೇಪಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಸೋಕಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ದುಕ್ಖಿನೀ ದುಮ್ಮನಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ತ್ವಂ, ವಿಸಾಖೇ, ದುಕ್ಖಿನೀ ದುಮ್ಮನಾ ಅಸ್ಸುಮುಖಾ ರೋದಮಾನಾ ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ಪಿಯಾ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಾ ಕುಮಾರಿಕಾ ವತ್ತಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಇದಾನಿ ತಥಾರೂಪಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಕಿತ್ತಕಾ ಪನ, ವಿಸಾಖೇ, ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಮನುಸ್ಸಾ’’ತಿ? ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇಹಿಯೇವ ಮೇ ಕಥಿತಂ ಸತ್ತ ಜನಕೋಟಿಯೋ’’ತಿ. ‘‘ಸಚೇ ಪನಾಯಂ ಏತ್ತಕೋ ಜನೋ ತವ ನತ್ತಾಯ ಸದಿಸೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಇಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸಿ ನ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕತಿ ಪನ ಜನಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ದೇವಸಿಕಂ ಕಾಲಂ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಬಹೂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ನನು ಏವಂ, ಭನ್ತೇ, ತವ ಅಸೋಚನಕಾಲೋ ನ ಭವೇಯ್ಯ, ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ರೋದನ್ತೀಯೇವ ವಿಚರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಹೋತು, ಭನ್ತೇ, ಞಾತಂ ಮಯಾ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಮಾ ಸೋಚಿ, ಸೋಕೋ ವಾ ಭಯಂ ವಾ ಪೇಮತೋವ ಜಾಯತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೧೩. ‘‘ಪೇಮತೋ ಜಾಯತೀ ಸೋಕೋ, ಪೇಮತೋ ಜಾಯತೀ ಭಯಂ;

ಪೇಮತೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಸ್ಸ, ನತ್ಥಿ ಸೋಕೋ ಕುತೋ ಭಯ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಪೇಮತೋತಿ ಪುತ್ತಧೀತಾದೀಸು ಕತಂ ಪೇಮಮೇವ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸೋಕೋ ಜಾಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ವಿಸಾಖಾವತ್ಥು ತತಿಯಂ.

೪. ಲಿಚ್ಛವೀವತ್ಥು

ರತಿಯಾ ಜಾಯತೀತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಸಾಲಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ ವಿಹರನ್ತೋ ಲಿಚ್ಛವೀ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ತೇ ಕಿರ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಛಣದಿವಸೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅಸದಿಸೇಹಿ ಅಲಙ್ಕಾರೇಹಿ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಗಮನತ್ಥಾಯ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸನ್ತೋ ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಪಸ್ಸಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಿಚ್ಛವಯೋ, ಯೇಹಿ ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ನ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಾ, ತೇ ಇಮೇ ಓಲೋಕೇನ್ತೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ನಗರಂ ಪಾವಿಸಿ. ತೇಪಿ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಏಕಂ ನಗರಸೋಭಿನಿಂ ಇತ್ಥಿಂ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಇಸ್ಸಾಭಿಭೂತಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಲೋಹಿತಂ ನದಿಂ ವಿಯ ಪವತ್ತಯಿಂಸು. ಅಥ ನೇ ಮಞ್ಚೇನಾದಾಯ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಆಗಮಂಸು. ಸತ್ಥಾಪಿ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಭಿಕ್ಖೂಪಿ ಲಿಚ್ಛವಯೋ ತಥಾ ನೀಯಮಾನೇ ದಿಸ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಆಹಂಸು – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಲಿಚ್ಛವಿರಾಜಾನೋ ಪಾತೋವ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತಾ ದೇವಾ ವಿಯ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಏಕಂ ಇತ್ಥಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಇಮಂ ಬ್ಯಸನಂ ಪತ್ತಾ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋಕೋ ವಾ ಭಯಂ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ರತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೧೪. ‘‘ರತಿಯಾ ಜಾಯತೀ ಸೋಕೋ, ರತಿಯಾ ಜಾಯತೀ ಭಯಂ;

ರತಿಯಾ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಸ್ಸ, ನತ್ಥಿ ಸೋಕೋ ಕುತೋ ಭಯ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ರತಿಯಾತಿ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣರತಿತೋ, ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಲಿಚ್ಛವೀವತ್ಥು ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಅನಿತ್ಥಿಗನ್ಧಕುಮಾರವತ್ಥು

ಕಾಮತೋತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅನಿತ್ಥಿಗನ್ಧಕುಮಾರಂ ನಾಮ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಕಿರ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಚುತಸತ್ತೋ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಮಹಾಭೋಗಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಜಾತದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇತ್ಥಿಸಮೀಪಂ ಉಪಗನ್ತುಂ ನ ಇಚ್ಛತಿ, ಇತ್ಥಿಯಾ ಗಯ್ಹಮಾನೋ ರೋದತಿ. ವತ್ಥಚುಮ್ಬಟಕೇನ ನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಥಞ್ಞಂ ಪಾಯೇನ್ತಿ. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ, ‘‘ತಾತ, ಆವಾಹಂ ತೇ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ ಮೇ ಇತ್ಥಿಯಾ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಯಾಚಿಯಮಾನೋ ಪಞ್ಚಸತೇ ಸುವಣ್ಣಕಾರೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ರತ್ತಸುವಣ್ಣನಿಕ್ಖಸಹಸ್ಸಂ ದಾಪೇತ್ವಾ ಅತಿವಿಯ ಪಾಸಾದಿಕಂ ಘನಕೋಟ್ಟಿಮಂ ಇತ್ಥಿರೂಪಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಪುನ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ, ‘‘ತಾತ, ತಯಿ ಆವಾಹಂ ಅಕರೋನ್ತೇ ಕುಲವಂಸೋ ನ ಪತಿಟ್ಠಹಿಸ್ಸತಿ, ಕುಮಾರಿಕಂ ತೇ ಆನೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಸಚೇ ಮೇ ಏವರೂಪಂ ಕುಮಾರಿಕಂ ಆನೇಸ್ಸಥ, ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ ವೋ ವಚನ’’ನ್ತಿ ತಂ ಸುವಣ್ಣರೂಪಕಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅಭಿಞ್ಞಾತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪುತ್ತೋ ಮಹಾಪುಞ್ಞೋ, ಅವಸ್ಸಂ ಇಮಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಕತಪುಞ್ಞಾ ಕುಮಾರಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಗಚ್ಛಥ ಇಮಂ ಸುವಣ್ಣರೂಪಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏವರೂಪಂ ಕುಮಾರಿಕಂ ಆಹರಥಾ’’ತಿ ಪಹಿಣಿಂಸು. ತೇ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತಾ ಮದ್ದರಟ್ಠೇ ಸಾಗಲನಗರಂ ಗತಾ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ನಗರೇ ಏಕಾ ಸೋಳಸವಸ್ಸುದ್ದೇಸಿಕಾ ಅಭಿರೂಪಾ ಕುಮಾರಿಕಾ ಅಹೋಸಿ, ತಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಸತ್ತಭೂಮಿಕಸ್ಸ ಪಾಸಾದಸ್ಸೂಪರಿಮತಲೇ ಪರಿವಾಸೇಸುಂ. ತೇಪಿ ಖೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ‘‘ಸಚೇ ಇಧ ಏವರೂಪಾ ಕುಮಾರಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇಮಂ ದಿಸ್ವಾ ‘ಅಯಂ ಅಸುಕಸ್ಸ ಕುಲಸ್ಸ ಧೀತಾ ವಿಯ ಅಭಿರೂಪಾ’ತಿ ವಕ್ಖನ್ತೀ’’ತಿ ತಂ ಸುವಣ್ಣರೂಪಕಂ ತಿತ್ಥಮಗ್ಗೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು.

ಅಥಸ್ಸ ಕುಮಾರಿಕಾಯ ಧಾತೀ ತಂ ಕುಮಾರಿಕಂ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ನ್ಹಾಯಿತುಕಾಮಾ ಹುತ್ವಾ ತಿತ್ಥಂ ಆಗತಾ ತಂ ರೂಪಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಧೀತಾ ಮೇ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ‘‘ದುಬ್ಬಿನೀತಾಸಿ, ಇದಾನೇವಾಹಂ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖನ್ತಾ, ತ್ವಂ ಮಯಾ ಪುರೇತರಂ ಇಧಾಗತಾಸೀ’’ತಿ ಹತ್ಥೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ಥದ್ಧಭಾವಞ್ಚೇವ ನಿಬ್ಬಿಕಾರತಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಮೇ, ಧೀತಾತಿ ಸಞ್ಞಮಕಾಸಿಂ, ಕಿಂ ನಾಮೇತ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ‘‘ಏವರೂಪಾ ತೇ, ಅಮ್ಮ, ಧೀತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಅಯಂ ಮಮ ಧೀತು ಸನ್ತಿಕೇ ಕಿಂ ಅಗ್ಘತೀತಿ? ತೇನ ಹಿ ತೇ ಧೀತರಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ದಸ್ಸೇಹೀತಿ. ಸಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಮಿಕಾನಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕತಪಟಿಸಮ್ಮೋದನಾ ಧೀತರಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾಪಾಸಾದೇ ಸುವಣ್ಣರೂಪಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಠಪೇಸುಂ. ಸುವಣ್ಣರೂಪಕಂ ನಿಪ್ಪಭಂ ಅಹೋಸಿ, ಕುಮಾರಿಕಾ ಸಪ್ಪಭಾ ಅಹೋಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ತಂ ತೇಸಂ ದತ್ವಾ ಕುಮಾರಿಕಂ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಅನಿತ್ಥಿಗನ್ಧಕುಮಾರಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಆರೋಚಯಿಂಸು. ತೇ ತುಟ್ಠಮಾನಸಾ ‘‘ಗಚ್ಛಥ, ನಂ ಸೀಘಂ ಆನೇಥಾ’’ತಿ ಮಹನ್ತೇನ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಪಹಿಣಿಂಸು.

ಕುಮಾರೋಪಿ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕಞ್ಚನರೂಪತೋಪಿ ಕಿರ ಅಭಿರೂಪತರಾ ದಾರಿಕಾ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಸವನವಸೇನೇವ ಸಿನೇಹಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ‘‘ಸೀಘಂ ಆನೇನ್ತೂ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾಪಿ ಖೋ ಯಾನಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಆನೀಯಮಾನಾ ಅತಿಸುಖುಮಾಲತಾಯ ಯಾನುಗ್ಘಾತೇನ ಸಮುಪ್ಪಾದಿತವಾತರೋಗಾ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇಯೇವ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಕುಮಾರೋಪಿ ‘‘ಆಗತಾ’’ತಿ ನಿರನ್ತರಂ ಪುಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸ ಅತಿಸಿನೇಹೇನ ಪುಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಸಹಸಾವ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹಂ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಕತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚಯಿಂಸು. ಸೋ ‘‘ತಥಾರೂಪಾಯ ನಾಮ ಇತ್ಥಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮಾಗಮಂ ನಾಲತ್ಥ’’ನ್ತಿ ಉಪ್ಪನ್ನದೋಮನಸ್ಸೋ ಪಬ್ಬತೇನ ವಿಯ ಸೋಕದುಕ್ಖೇನ ಅಜ್ಝೋತ್ಥಟೋ ಅಹೋಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೋ ತಂ ಗೇಹದ್ವಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಅನ್ತೋಗೇಹಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಪರಿವಿಸಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಾವಸಾನೇ ‘‘ಕಹಂ ಅನಿತ್ಥಿಗನ್ಧಕುಮಾರೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಏಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಹಾರೂಪಚ್ಛೇದಂ ಕತ್ವಾ ಅನ್ತೋಗಬ್ಭೇ ನಿಸಿನ್ನೋ’’ತಿ. ‘‘ಪಕ್ಕೋಸಥ ನ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಕುಮಾರ, ಬಲವಸೋಕೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ‘ಏವರೂಪಾ ನಾಮ ಇತ್ಥೀ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಕಾಲಕತಾ’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಬಲವಸೋಕೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಭತ್ತಮ್ಪಿ ಮೇ ನಚ್ಛಾದೇತೀ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಜಾನಾಸಿ ಪನ ತ್ವಂ, ಕುಮಾರ, ಕಿಂ ತೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸೋಕೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ? ‘‘ನ ಜಾನಾಮಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಾಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ, ಕುಮಾರ, ಬಲವಸೋಕೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಸೋಕೋ ವಾ ಭಯಂ ವಾ ಕಾಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೧೫. ‘‘ಕಾಮತೋ ಜಾಯತೀ ಸೋಕೋ, ಕಾಮತೋ ಜಾಯತೀ ಭಯಂ;

ಕಾಮತೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಸ್ಸ, ನತ್ಥಿ ಸೋಕೋ ಕುತೋ ಭಯ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಕಾಮತೋತಿ ವತ್ಥುಕಾಮಕಿಲೇಸಕಾಮತೋ, ದುವಿಧಮ್ಪೇತಂ ಕಾಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಅನಿತ್ಥಿಗನ್ಧಕುಮಾರೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ.

ಅನಿತ್ಥಿಗನ್ಧಕುಮಾರವತ್ಥು ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಅಞ್ಞತರಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು

ತಣ್ಹಾಯ ಜಾಯತೀತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಕಿರ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಏಕದಿವಸಂ ನದೀತೀರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಖೇತ್ತಂ ಸೋಧೇತಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೋ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾಪಿ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ ಅಕತ್ವಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಪುರೇತರಂ ಆಲಪಿತ್ವಾ, ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಿಂ ಕರೋಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಖೇತ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸೋಧೇಮೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಏತ್ತಕಮೇವ ವತ್ವಾ ಗತೋ. ಪುನದಿವಸೇಪಿ ತಸ್ಸ ಖೇತ್ತಂ ಕಸಿತುಂ ಆಗತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಿಂ ಕರೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಖೇತ್ತಂ ಕಸಾಮಿ, ಭೋ ಗೋತಮಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಪುನದಿವಸಾದೀಸುಪಿ ತಥೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ, ‘‘ಭೋ ಗೋತಮ, ಖೇತ್ತಂ ವಪಾಮಿ ನಿದ್ದೇಮಿ ರಕ್ಖಾಮೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ನಂ ಏಕದಿವಸಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಆಹ – ‘‘ಭೋ ಗೋತಮ, ತ್ವಂ ಮಮ ಖೇತ್ತಸೋಧನದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಆಗತೋ. ಸಚೇ ಮೇ ಸಸ್ಸಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ತುಯ್ಹಮ್ಪಿ ಸಂವಿಭಾಗಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ತುಯ್ಹಂ ಅದತ್ವಾ ಸಯಂ ನ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮಿ, ಇತೋ ದಾನಿ ಪಟ್ಠಾಯ ತ್ವಂ ಮಮ ಸಹಾಯೋ’’ತಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಸಸ್ಸಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜಿ, ತಸ್ಸ ‘‘ಸಮ್ಪನ್ನಂ ಮೇ ಸಸ್ಸಂ, ಸ್ವೇ ದಾನಿ ಲಾಯಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಲಾಯನತ್ಥಂ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ರತ್ತಿಂ ಮಹಾಮೇಘೋ ವಸ್ಸಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಸಸ್ಸಂ ಹರಿ, ಖೇತ್ತಂ ತಚ್ಛೇತ್ವಾ ಠಪಿತಸದಿಸಂ ಅಹೋಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಪನ ಪಠಮದಿವಸಂಯೇವ ‘‘ತಂ ಸಸ್ಸಂ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞಾಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಾತೋವ ‘‘ಖೇತ್ತಂ ಓಲೋಕೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗತೋ ತುಚ್ಛಂ ಖೇತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನಬಲವಸೋಕೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಮಮ ಖೇತ್ತಸೋಧನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಆಗತೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ನಂ ‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಸ್ಸೇ ನಿಪ್ಫನ್ನೇ ತುಯ್ಹಮ್ಪಿ ಸಂವಿಭಾಗಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ತುಯ್ಹಂ ಅದತ್ವಾ ಸಯಂ ನ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮಿ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಾನಿ ತ್ವಂ ಮಮ ಸಹಾಯೋ’ತಿ ಅವಚಂ. ಸೋಪಿ ಮೇ ಮನೋರಥೋ ಮತ್ಥಕಂ ನ ಪಾಪುಣೀ’’ತಿ ಆಹಾರೂಪಚ್ಛೇದಂ ಕತ್ವಾ ಮಞ್ಚಕೇ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ ಗೇಹದ್ವಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೋ ಸತ್ಥು ಆಗಮನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಸಹಾಯಂ ಮೇ ಆನೇತ್ವಾ ಇಧ ನಿಸೀದಾಪೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಪರಿಜನೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಕಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಗಬ್ಭೇ ನಿಪನ್ನೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಪಕ್ಕೋಸಥ ನ’’ನ್ತಿ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಆಹ ‘‘ಕಿಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ? ಭೋ ಗೋತಮ, ತುಮ್ಹೇ ಮಮ ಖೇತ್ತಸೋಧನದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಆಗತಾ, ಅಹಮ್ಪಿ ‘‘ಸಸ್ಸೇ ನಿಪ್ಫನ್ನೇ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಂವಿಭಾಗಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅವಚಂ. ಸೋ ಮೇ ಮನೋರಥೋ ಅನಿಪ್ಫನ್ನೋ, ತೇನ ಮೇ ಸೋಕೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಭತ್ತಮ್ಪಿ ಮೇ ನಚ್ಛಾದೇತೀತಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಜಾನಾಸಿ ಪನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಿಂ ತೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸೋಕೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ನ ಜಾನಾಮಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ತ್ವಂ ಪನ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಆಮ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ಸೋಕೋ ವಾ ಭಯಂ ವಾ ತಣ್ಹಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೧೬. ‘‘ತಣ್ಹಾಯ ಜಾಯತೀ ಸೋಕೋ, ತಣ್ಹಾಯ ಜಾಯತೀ ಭಯಂ;

ತಣ್ಹಾಯ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಸ್ಸ, ನತ್ಥಿ ಸೋಕೋ ಕುತೋ ಭಯ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ತಣ್ಹಾಯಾತಿ ಛದ್ವಾರಿಕಾಯ ತಣ್ಹಾಯ, ಏತಂ ತಣ್ಹಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹೀತಿ.

ಅಞ್ಞತರಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಪಞ್ಚಸತದಾರಕವತ್ಥು

ಸೀಲದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಪಞ್ಚಸತದಾರಕೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಏಕದಿವಸಞ್ಹಿ ಸತ್ಥಾ ಅಸೀತಿಮಹಾಥೇರೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಚಸತಭಿಕ್ಖುಪರಿವಾರೋ ರಾಜಗಹಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸನ್ತೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಛಣದಿವಸೇ ಪಞ್ಚಸತೇ ದಾರಕೇ ಪೂವಪಚ್ಛಿಯೋ ಉಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಅದ್ದಸ. ತೇಪಿ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು, ತೇ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಮ್ಪಿ ‘‘ಪೂವಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ನ ವದಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ಗತಕಾಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಹ – ‘‘ಖಾದಿಸ್ಸಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪೂವೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಹಂ ಭನ್ತೇ, ಪೂವಾ’’ತಿ? ‘‘ಕಿಂ ನ ಪಸ್ಸಥ ತೇ ದಾರಕೇ ಪೂವಪಚ್ಛಿಯೋ ಉಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇ’’ತಿ? ‘‘ಭನ್ತೇ, ಏವರೂಪಾ ನಾಮ ದಾರಕಾ ಕಸ್ಸಚಿ ಪೂವಂ ನ ದೇನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಏತೇ ಮಂ ವಾ ತುಮ್ಹೇ ವಾ ಪೂವೇಹಿ ನ ನಿಮನ್ತಯಿಂಸು, ಪೂವಸಾಮಿಕೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಪಚ್ಛತೋ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಪೂವೇ ಖಾದಿತ್ವಾವ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಬುದ್ಧಾನಞ್ಹಿ ಏಕಪುಗ್ಗಲೇಪಿ ಇಸ್ಸಾ ವಾ ದೋಸೋ ವಾ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಇಮಂ ವತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಆದಾಯ ಏಕಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಛಾಯಾಯ ನಿಸೀದಿ. ದಾರಕಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಂ ಪಚ್ಛತೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನಸಿನೇಹಾ ಪೀತಿವೇಗೇನ ಪರಿಪುಣ್ಣಸರೀರಾ ಹುತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಯೋ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಥೇರಂ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪೂವೇ ಪಚ್ಛೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ಗಣ್ಹಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಥೇರಂ ವದಿಂಸು. ಅಥ ನೇ ಥೇರೋ ಆಹ – ‘‘ಏಸ ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಗಹೇತ್ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸಂವಿಭಾಗಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ. ತೇ ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಥೇರೇನ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಪೂವೇ ದತ್ವಾ ಓಲೋಕಯಮಾನಾ ಏಕಮನ್ತೇ ಠತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗಾವಸಾನೇ ಉದಕಂ ಅದಂಸು. ಭಿಕ್ಖೂ ಉಜ್ಝಾಯಿಂಸು ‘‘ದಾರಕೇಹಿ ಮುಖೋಲೋಕನೇನ ಭಿಕ್ಖಾ ದಿನ್ನಾ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ವಾ ಮಹಾಥೇರೇ ವಾ ಪೂವೇಹಿ ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಚ್ಛೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಆದಾಯ ಆಗಮಿಂಸೂ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಪುತ್ತೇನ ಮಹಾಕಸ್ಸಪೇನ ಸದಿಸೋ ಭಿಕ್ಖು ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ, ತೇ ಚ ತಸ್ಸ ಚತುಪಚ್ಚಯೇನ ಪೂಜಂ ಕರೋನ್ತಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೧೭. ‘‘ಸೀಲದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನಂ, ಧಮ್ಮಟ್ಠಂ ಸಚ್ಚವೇದಿನಂ;

ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮ ಕುಬ್ಬಾನಂ, ತಂ ಜನೋ ಕುರುತೇ ಪಿಯ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಸೀಲದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನನ್ತಿ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲೇನ ಚೇವ ಮಗ್ಗಫಲಸಮ್ಪಯುತ್ತೇನ ಚ ಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನೇನ ಸಮ್ಪನ್ನಂ. ಧಮ್ಮಟ್ಠನ್ತಿ ನವವಿಧಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೇ ಠಿತಂ, ಸಚ್ಛಿಕತಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಚ್ಚವೇದಿನನ್ತಿ ಚತುನ್ನಂ ಸಚ್ಚಾನಂ ಸೋಳಸಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಛಿಕತತ್ತಾ ಸಚ್ಚಞಾಣೇನ ಸಚ್ಚವೇದಿನಂ. ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮ ಕುಬ್ಬಾನನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ, ತಾ ಪೂರಯಮಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಂ ಜನೋತಿ ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಲೋಕಿಯಮಹಾಜನೋ ಪಿಯಂ ಕರೋತಿ, ದಟ್ಠುಕಾಮೋ ವನ್ದಿತುಕಾಮೋ ಪಚ್ಚಯೇನ ಪೂಜೇತುಕಾಮೋ ಹೋತಿಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ದಾರಕಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸೂತಿ.

ಪಞ್ಚಸತದಾರಕವತ್ಥು ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಏಕಅನಾಗಾಮಿತ್ಥೇರವತ್ಥು

ಛನ್ದಜಾತೋತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಅನಾಗಾಮಿತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಏಕದಿವಸಞ್ಹಿ ತಂ ಥೇರಂ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನ ವೋ, ಭನ್ತೇ, ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮೋ’’ತಿ. ಥೇರೋ ‘‘ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ನಾಮ ಗಹಟ್ಠಾಪಿ ಪಾಪುಣನ್ತಿ, ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಕಾಲೇಯೇವ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಹರಾಯಮಾನೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಕಥೇತ್ವಾವ ಕಾಲಕತೋ ಸುದ್ಧಾವಾಸದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾ ರೋದಿತ್ವಾ ಪರಿದೇವಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ರೋದನ್ತಾವ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಅಥ ನೇ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಕಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೋದಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಲಕತೋ’’ತಿ. ‘‘ಹೋತು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥ, ಧುವಧಮ್ಮೋ ನಾಮೇಸೋ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಮಯಮ್ಪಿ ಜಾನಾಮ, ಅಪಿಚ ಮಯಂ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮಂ ಪುಚ್ಛಿಮ್ಹಾ, ಸೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಕಥೇತ್ವಾವ ಕಾಲಕತೋ, ತೇನಮ್ಹ ದುಕ್ಖಿತಾ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥ, ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ ವೋ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ಪತ್ತಂ, ಸೋ ‘ಗಿಹೀಪೇತಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ, ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾವ ನೇಸಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಹರಾಯನ್ತೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಕಥೇತ್ವಾ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಸುದ್ಧಾವಾಸೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಅಸ್ಸಾಸಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ವೋ ಕಾಮೇಸು ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತತಂ ಪತ್ತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೧೮. ‘‘ಛನ್ದಜಾತೋ ಅನಕ್ಖಾತೇ, ಮನಸಾ ಚ ಫುಟೋ ಸಿಯಾ;

ಕಾಮೇಸು ಚ ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ, ಉದ್ಧಂಸೋತೋತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಛನ್ದಜಾತೋತಿ ಕತ್ತುಕಾಮತಾವಸೇನ ಜಾತಛನ್ದೋ ಉಸ್ಸಾಹಪತ್ತೋ. ಅನಕ್ಖಾತೇತಿ ನಿಬ್ಬಾನೇ. ತಞ್ಹಿ ‘‘ಅಸುಕೇನ ಕತಂ ವಾ ನೀಲಾದೀಸು ಏವರೂಪಂ ವಾ’’ತಿ ಅವತ್ತಬ್ಬತಾಯ ಅನಕ್ಖಾತಂ ನಾಮ. ಮನಸಾ ಚ ಫುಟೋ ಸಿಯಾತಿ ಹೇಟ್ಠಿಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಮಗ್ಗಫಲಚಿತ್ತೇಹಿ ಫುಟೋ ಪೂರಿತೋ ಭವೇಯ್ಯ. ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋತಿ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗವಸೇನ ಕಾಮೇಸು ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ. ಉದ್ಧಂಸೋತೋತಿ ಏವರೂಪೋ ಭಿಕ್ಖು ಅವಿಹೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಸೇನ ಅಕನಿಟ್ಠಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಉದ್ಧಂಸೋತೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಾದಿಸೋ ವೋ ಉಪಜ್ಝಾಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅರಹತ್ತಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು, ಮಹಾಜನಸ್ಸಾಪಿ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಏಕಅನಾಗಾಮಿತ್ಥೇರವತ್ಥು ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ನನ್ದಿಯವತ್ಥು

ಚಿರಪ್ಪವಾಸಿನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಇಸಿಪತನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ನನ್ದಿಯಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಕಿರ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಕುಲಸ್ಸ ನನ್ದಿಯೋ ನಾಮ ಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಸೋ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಅನುರೂಪೋ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸಙ್ಘುಪಟ್ಠಾಕೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ವಯಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇ ಸಮ್ಮುಖಗೇಹತೋ ಮಾತುಲಧೀತರಂ ರೇವತಿಂ ನಾಮ ಆನೇತುಕಾಮಾ ಅಹೇಸುಂ. ಸಾ ಪನ ಅಸ್ಸದ್ಧಾ ಅದಾನಸೀಲಾ, ನನ್ದಿಯೋ ತಂ ನ ಇಚ್ಛಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಾತಾ ರೇವತಿಂ ಆಹ – ‘‘ಅಮ್ಮ, ತ್ವಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಸಜ್ಜನಟ್ಠಾನಂ ಉಪಲಿಮ್ಪಿತ್ವಾ ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇಹಿ, ಆಧಾರಕೇ ಠಪೇಹಿ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆಗತಕಾಲೇ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಕರಣೇನ ಪಾನೀಯಂ ಪರಿಸ್ಸಾವೇತ್ವಾ ಭುತ್ತಕಾಲೇ ಪತ್ತೇ ಧೋವ, ಏವಂ ಮೇ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಆರಾಧಿತಾ ಭವಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ಸಾ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಓವಾದಕ್ಖಮಾ ಜಾತಾ’’ತಿ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ತೇನ ಸಾಧೂತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತೇ ದಿವಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಆವಾಹಂ ಕರಿಂಸು.

ಅಥ ನಂ ನನ್ದಿಯೋ ಆಹ – ‘‘ಸಚೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಚ ಮೇ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಸಿ, ಏವಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ವಸಿತುಂ ಲಭಿಸ್ಸಸಿ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಹೀ’’ತಿ. ಸಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹಂ ಸದ್ಧಾ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಭತ್ತಾರಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೀ ದ್ವೇ ಪುತ್ತೇ ವಿಜಾಯಿ. ನನ್ದಿಯಸ್ಸಾಪಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಕಾಲಮಕಂಸು, ಗೇಹೇ ಸಬ್ಬಿಸ್ಸರಿಯಂ ತಸ್ಸಾಯೇವ ಅಹೋಸಿ. ನನ್ದಿಯೋಪಿ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಕಾಲಕಿರಿಯತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಹಾದಾನಪತಿ ಹುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ. ಕಪಣದ್ಧಿಕಾದೀನಮ್ಪಿ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಪಾಕವತ್ತಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ. ಸೋ ಅಪರಭಾಗೇ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಆವಾಸದಾನೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಇಸಿಪತನೇ ಮಹಾವಿಹಾರೇ ಚತೂಹಿ ಗಬ್ಭೇಹಿ ಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ಚತುಸಾಲಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಮಞ್ಚಪೀಠಾದೀನಿ ಅತ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ಆವಾಸಂ ನಿಯ್ಯಾದೇನ್ತೋ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಂ ಅದಾಸಿ. ಸತ್ಥು ಹತ್ಥೇ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಪತಿಟ್ಠಾನೇನ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ತಾವತಿಂಸದೇವಲೋಕೇ ಸಬ್ಬದಿಸಾಸು ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕೋ ಉದ್ಧಂ ಯೋಜನಸತುಬ್ಬೇಧೋ ಸತ್ತರತನಮಯೋ ನಾರೀಗಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ದಿಬ್ಬಪಾಸಾದೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸೇ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರೋ ದೇವಚಾರಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಾಸಾದಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಠಿತೋ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಆಗತೇ ದೇವಪುತ್ತೇ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕಸ್ಸೇಸೋ ಅಚ್ಛರಾಗಣಪರಿವುತೋ ದಿಬ್ಬಪಾಸಾದೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ದೇವಪುತ್ತಾ ವಿಮಾನಸಾಮಿಕಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತಾ ಆಹಂಸು – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಯೇನ ನನ್ದಿಯೇನ ನಾಮ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೇನ ಇಸಿಪತನೇ ಸತ್ಥು ವಿಹಾರಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ದಿನ್ನೋ, ತಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಏತಂ ವಿಮಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಅಚ್ಛರಾಸಙ್ಘೋಪಿ ನಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಾಸಾದತೋ ಓರೋಹಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯಂ ‘ನನ್ದಿಯಸ್ಸ ಪರಿಚಾರಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ಇಧ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ, ತಂ ಪನ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ ಅತಿವಿಯ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಮ್ಹಾ, ಮತ್ತಿಕಪಾತಿಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಗಹಣಂ ವಿಯ ಮನುಸ್ಸಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಜಹಿತ್ವಾ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಗಹಣಂ, ಇಧಾಗಮನತ್ಥಾಯ ನಂ ವದೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ. ಥೇರೋ ತತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಠಿತಾನಂಯೇವ ಕತಕಲ್ಯಾಣಾನಂ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ನನು ತೇ ದೇವಲೋಕೇ ನನ್ದಿಯಸ್ಸ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿ ಸಾಮಂ ದಿಟ್ಠಾ, ಕಸ್ಮಾ ಮಂ ಪುಚ್ಛಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ, ನಿಬ್ಬತ್ತತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಂ ಕಿಂ ನಾಮೇತಂ ಕಥೇಸಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಚಿರಪ್ಪವುಟ್ಠಂ ಪುತ್ತಂ ವಾ ಭಾತರಂ ವಾ ವಿಪ್ಪವಾಸತೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ಗಾಮದ್ವಾರೇ ಠಿತೋ ಕೋಚಿದೇವ ದಿಸ್ವಾ ವೇಗೇನ ಗೇಹಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘ಅಸುಕೋ ನಾಮ ಆಗತೋ’ತಿ ಆರೋಚೇಯ್ಯ, ಅಥಸ್ಸ ಞಾತಕಾ ಹಟ್ಠಪಹಟ್ಠಾ ವೇಗೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ‘ಆಗತೋಸಿ, ತಾತ, ಅರೋಗೋಸಿ, ತಾತಾ’ತಿ ತಂ ಅಭಿನನ್ದೇಯ್ಯುಂ, ಏವಮೇವ ಇಧ ಕತಕಲ್ಯಾಣಂ ಇತ್ಥಿಂ ವಾ ಪುರಿಸಂ ವಾ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಜಹಿತ್ವಾ ಪರಲೋಕಂ ಗತಂ ದಸವಿಧಂ ದಿಬ್ಬಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಆದಾಯ ‘ಅಹಂ ಪುರತೋ, ಅಹಂ ಪುರತೋ’ತಿ ಪಚ್ಚುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ದೇವತಾ ಅಭಿನನ್ದನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೧೯. ‘‘ಚಿರಪ್ಪವಾಸಿಂ ಪುರಿಸಂ, ದೂರತೋ ಸೋತ್ಥಿಮಾಗತಂ;

ಞಾತಿಮಿತ್ತಾ ಸುಹಜ್ಜಾ ಚ, ಅಭಿನನ್ದನ್ತಿ ಆಗತಂ.

೨೨೦. ‘‘ತಥೇವ ಕತಪುಞ್ಞಮ್ಪಿ, ಅಸ್ಮಾ ಲೋಕಾ ಪರಂ ಗತಂ;

ಪುಞ್ಞಾನಿ ಪಟಿಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಪಿಯಂ ಞಾತೀವ ಆಗತ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಚಿರಪ್ಪವಾಸಿನ್ತಿ ಚಿರಪ್ಪವುಟ್ಠಂ. ದೂರತೋ ಸೋತ್ಥಿಮಾಗತನ್ತಿ ವಣಿಜ್ಜಂ ವಾ ರಾಜಪೋರಿಸಂ ವಾ ಕತ್ವಾ ಲದ್ಧಲಾಭಂ ನಿಪ್ಫನ್ನಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಪದ್ದವೇನ ದೂರಟ್ಠಾನತೋ ಆಗತಂ. ಞಾತಿಮಿತ್ತಾ ಸುಹಜ್ಜಾ ಚಾತಿ ಕುಲಸಮ್ಬನ್ಧವಸೇನ ಞಾತೀ ಚ ಸನ್ದಿಟ್ಠಾದಿಭಾವೇನ ಮಿತ್ತಾ ಚ ಸುಹದಯಭಾವೇನ ಸುಹಜ್ಜಾ ಚ. ಅಭಿನನ್ದನ್ತಿ ಆಗತನ್ತಿ ನಂ ದಿಸ್ವಾ ಆಗತನ್ತಿ ವಚನಮತ್ತೇನ ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣಮತ್ತೇನ ವಾ ಗೇಹಸಮ್ಪತ್ತಂ ಪನ ನಾನಪ್ಪಕಾರಪಣ್ಣಾಕಾರಾಭಿಹರಣವಸೇನ ಅಭಿನನ್ದನ್ತಿ. ತಥೇವಾತಿ ತೇನೇವಾಕಾರೇನ ಕತಪುಞ್ಞಮ್ಪಿ ಪುಗ್ಗಲಂ ಇಮಸ್ಮಾ ಲೋಕಾ ಪರಲೋಕಂ ಗತಂ ದಿಬ್ಬಂ ಆಯುವಣ್ಣಸುಖಯಸಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ, ದಿಬ್ಬಂ ರೂಪಸದ್ದಗನ್ಧರಸಫೋಟ್ಠಬ್ಬನ್ತಿ ಇಮಂ ದಸವಿಧಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಆದಾಯ ಮಾತಾಪಿತುಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಅಭಿನನ್ದನ್ತಾನಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಪಿಯಂ ಞಾತೀವಾತಿ ಇಧಲೋಕೇ ಪಿಯಞಾತಕಂ ಆಗತಂ ಸೇಸಞಾತಕಾ ವಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ನನ್ದಿಯವತ್ಥು ನವಮಂ.

ಪಿಯವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸೋಳಸಮೋ ವಗ್ಗೋ.