೫. ಸಮ್ಮಜ್ಜನತ್ಥೇರವತ್ಥು

ಯೋ ಚ ಪುಬ್ಬೇತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಮ್ಮಜ್ಜನತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಕಿರ ಪಾತೋ ವಾ ಸಾಯಂ ವಾತಿ ವೇಲಂ ಪಮಾಣಂ ಅಕತ್ವಾ ಅಭಿಕ್ಖಣಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜನ್ತೋವ ವಿಚರತಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜನಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಿವಾಟ್ಠಾನೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ರೇವತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಮಹಾಕುಸೀತೋ ಜನಸ್ಸ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಿಸೀದತಿ, ಕಿಂ ನಾಮೇತಸ್ಸ ಸಮ್ಮಜ್ಜನಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಠಾನಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ‘‘ಓವಾದಮಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏಹಾವುಸೋತಿ. ಕಿಂ, ಭನ್ತೇತಿ? ಗಚ್ಛ ನ್ಹತ್ವಾ ಏಹೀತಿ. ಸೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಥೇರೋ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಓವದನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ನಾಮ ನ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜನ್ತೇನ ವಿಚರಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಪಾತೋ ಏವ ಪನ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರತ್ತಿಟ್ಠಾನೇ ವಾ ದಿವಾಟ್ಠಾನೇ ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇನ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರಂ ಸಜ್ಝಾಯಿತ್ವಾ ಅತ್ತಭಾವೇ ಖಯವಯಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹೇ ಉಟ್ಠಾಯ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ಅಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋಪಿ ನಾಮ ಓಕಾಸೋ ಕಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ಸೋ ಥೇರಸ್ಸ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತಂ ತಂ ಠಾನಂ ಉಕ್ಲಾಪಂ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ನಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಹಂಸು – ‘‘ಆವುಸೋ ಸಮ್ಮಜ್ಜನತ್ಥೇರ, ತಂ ತಂ ಠಾನಂ ಉಕ್ಲಾಪಂ ಕಸ್ಮಾ ನ ಸಮ್ಮಜ್ಜಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯಾ ಪಮಾದಕಾಲೇ ಏವಂ ಕತಂ, ಇದಾನಾಮ್ಹಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ’’ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಅಯಂ ಥೇರೋ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತೀ’’ತಿ ಸತ್ಥು ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಆಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಪುತ್ತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಪಮಾದಕಾಲೇ ಸಮ್ಮಜ್ಜನ್ತೋ ವಿಚರಿ, ಇದಾನಿ ಪನ ಮಗ್ಗಫಲಸುಖೇನ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತೋ ನ ಸಮ್ಮಜ್ಜತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೭೨. ‘‘ಯೋ ಚ ಪುಬ್ಬೇ ಪಮಜ್ಜಿತ್ವಾ, ಪಚ್ಛಾ ಸೋ ನಪ್ಪಮಜ್ಜತಿ;

ಸೋಮಂ ಲೋಕಂ ಪಭಾಸೇತಿ, ಅಬ್ಭಾ ಮುತ್ತೋವ ಚನ್ದಿಮಾ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪುಬ್ಬೇ ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಕರಣೇನ ವಾ ಸಜ್ಝಾಯಾದೀಹಿ ವಾ ಪಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಮಗ್ಗಫಲಸುಖೇನ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತೋ ನಪ್ಪಮಜ್ಜತಿ, ಸೋ ಅಬ್ಭಾದೀಹಿ ಮುತ್ತೋ ಚನ್ದೋವ ಓಕಾಸಲೋಕಂ ಮಗ್ಗಞಾಣೇನ ಇಮಂ ಖನ್ಧಾದಿಲೋಕಂ ಓಭಾಸೇತಿ, ಏಕಾಲೋಕಂ ಕರೋತೀತಿ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಸಮ್ಮಜ್ಜನತ್ಥೇರವತ್ಥು ಪಞ್ಚಮಂ.