೧. ದಹರಭಿಕ್ಖುವತ್ಥು

ಹೀನಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ದಹರಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಅಞ್ಞತರೋ ಕಿರ ಥೇರೋ ದಹರಭಿಕ್ಖುನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಾತೋವ ವಿಸಾಖಾಯ ಗೇಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ವಿಸಾಖಾಯ ಗೇಹೇ ಪಞ್ಚಸತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧುವಯಾಗು ನಿಚ್ಚಪಞ್ಞತ್ತಾ ಹೋತಿ. ಥೇರೋ ತತ್ಥ ಯಾಗುಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ದಹರಭಿಕ್ಖುಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಅಞ್ಞಂ ಗೇಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ವಿಸಾಖಾಯ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಧೀತಾ ಅಯ್ಯಿಕಾಯ ಠಾನೇ ಠತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಂ ಕರೋತಿ. ಸಾ ತಸ್ಸ ದಹರಸ್ಸ ಉದಕಂ ಪರಿಸ್ಸಾವೇನ್ತೀ ಚಾಟಿಯಂ ಅತ್ತನೋ ಮುಖನಿಮಿತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಹಸಿ, ದಹರೋಪಿ ತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಹಸಿ. ಸಾ ತಂ ಹಸಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಛಿನ್ನಸೀಸೋ ಹಸತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ದಹರೋ ‘‘ತ್ವಂ ಛಿನ್ನಸೀಸಾ, ಮಾತಾಪಿತರೋಪಿ ತೇ ಛಿನ್ನಸೀಸಾ’’ತಿ ಅಕ್ಕೋಸಿ. ಸಾ ರೋದಮಾನಾ ಮಹಾನಸೇ ಅಯ್ಯಿಕಾಯ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಇದಂ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸಾ ದಹರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಾ ಕುಜ್ಝಿ, ನ ಏತಂ ಛಿನ್ನಕೇಸನಖಸ್ಸ ಛಿನ್ನನಿವಾಸನಪಾರುಪನಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಛಿನ್ನಕಪಾಲಂ ಆದಾಯ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರನ್ತಸ್ಸ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಅಗರುಕ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ದಹರೋ ಆಮ, ಉಪಾಸಿಕೇ, ತ್ವಂ ಮಮ ಛಿನ್ನಕೇಸಾದಿಭಾವಂ ಜಾನಾಸಿ, ಇಮಿಸ್ಸಾ ಮಂ ‘‘ಛಿನ್ನಸೀಸೋ’’ತಿ ಕತ್ವಾ ಅಕ್ಕೋಸಿತುಂ ವಟ್ಟಿಸ್ಸತೀತಿ. ವಿಸಾಖಾ ನೇವ ದಹರಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಖಿ, ನಪಿ ದಾರಿಕಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಥೇರೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಿಮಿದಂ ಉಪಾಸಿಕೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಸುತ್ವಾ ದಹರಂ ಓವದನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಅಪೇಹಿ, ಆವುಸೋ, ನಾಯಂ ಛಿನ್ನಕೇಸನಖವತ್ಥಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಛಿನ್ನಕಪಾಲಂ ಆದಾಯ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರನ್ತಸ್ಸ ಅಕ್ಕೋಸೋ, ತುಣ್ಹೀ ಹೋಹೀ’’ತಿ. ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಕಿಂ ತುಮ್ಹೇ ಅತ್ತನೋ ಉಪಟ್ಠಾಯಿಕಂ ಅತಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮಂ ತಜ್ಜೇಥ, ಮಂ ‘‘ಛಿನ್ನಸೀಸೋ’’ತಿ ಅಕ್ಕೋಸಿತುಂ ವಟ್ಟಿಸ್ಸತೀತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಇದ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ವಿಸಾಖಾ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ದಹರಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಯಾ ಇಮಂ ದಹರಂ ಅನುವತ್ತಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ವಿಸಾಖಂ ಆಹ – ‘‘ಕಿಂ ಪನ ವಿಸಾಖೇ ತವ ದಾರಿಕಾಯ ಛಿನ್ನಕೇಸಾದಿಮತ್ತಕೇನೇವ ಮಮ ಸಾವಕೇ ಛಿನ್ನಸೀಸೇ ಕತ್ವಾ ಅಕ್ಕೋಸಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ? ದಹರೋ ತಾವದೇವ ಉಟ್ಠಾಯ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಏತಂ ಪಞ್ಹಂ ತುಮ್ಹೇವ ಸುಟ್ಠು ಜಾನಾಥ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಚ ಉಪಾಸಿಕಾ ಚ ಸುಟ್ಠು ನ ಜಾನನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸತ್ಥಾ ದಹರಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಅನುಕುಲಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಕಾಮಗುಣಂ ಆರಬ್ಭ ಹಸನಭಾವೋ ನಾಮ ಹೀನೋ ಧಮ್ಮೋ, ಹೀನಞ್ಚ ನಾಮ ಧಮ್ಮಂ ಸೇವಿತುಂ ಪಮಾದೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೬೭. ‘‘ಹೀನಂ ಧಮ್ಮಂ ನ ಸೇವೇಯ್ಯ, ಪಮಾದೇನ ನ ಸಂವಸೇ;

ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಂ ನ ಸೇವೇಯ್ಯ, ನ ಸಿಯಾ ಲೋಕವಡ್ಢನೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಹೀನಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಂ ಧಮ್ಮಂ. ಸೋ ಹಿ ಹೀನೋ ಧಮ್ಮೋ ನ ಅನ್ತಮಸೋ ಓಟ್ಠಗೋಣಾದೀಹಿಪಿ ಪಟಿಸೇವಿತಬ್ಬೋ. ಹೀನೇಸು ಚ ನಿರಯಾದೀಸು ಠಾನೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಾಪೇತೀತಿ ಹೀನೋ ನಾಮ, ತಂ ನ ಸೇವೇಯ್ಯ. ಪಮಾದೇನಾತಿ ಸತಿವೋಸ್ಸಗ್ಗಲಕ್ಖಣೇನ ಪಮಾದೇನಾಪಿ ನ ಸಂವಸೇ. ನ ಸೇವೇಯ್ಯಾತಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಮ್ಪಿ ನ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ. ಲೋಕವಡ್ಢನೋತಿ ಯೋ ಹಿ ಏವಂ ಕರೋತಿ, ಸೋ ಲೋಕವಡ್ಢನೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ಅಕರಣೇನ ನ ಸಿಯಾ ಲೋಕವಡ್ಢನೋತಿ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸೋ ದಹರೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ, ಸಮ್ಪತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ದಹರಭಿಕ್ಖುವತ್ಥು ಪಠಮಂ.